II OZ 178/23

Dnia 19 kwietnia 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 115/21 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Piotra Mikołajczyka, sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej-Grzymkowskiej, asesora WSA Tomasza Porczyńskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 115/21 w sprawie ze skargi P.N. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 216/20 ze skargi P.N. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 12 grudnia 2019 r. Nr 247/2019, znak: WOP.7722.1259.2019.DB w przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Łodzi postanowieniem z 18 października 2022 r., II SA/Łd 115/21, oddalił wniosek o wyłączenie sędziów tego sądu Piotra Mikołajczyka i Agnieszki Grosińskiej-Grzymkowskiej oraz asesora WSA Tomasza Porczyńskiego od orzekania w sprawie ze skargi P.N. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że P.N. złożył do WSA w Łodzi skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Łd 216/20 ze skargi P.N. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (ŁWINB) z 12 grudnia 2019 r., nr 247/2019, znak: WOP.7722.1259.2019. DB, w przedmiocie wykonania robót budowlanych. W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 23 sierpnia 2022 r. skarżący został zawiadomiony o wyznaczeniu składu orzekającego i terminie rozprawy zdalnej rozpoznania sprawy z ww. skargi. Wskazano zatem, że do składu orzekającego wyznaczono: sędziego WSA Piotra Mikołajczyka, sędziego WSA Agnieszkę Grosińską-Grzymkowską (sprawozdawca) i asesora WSA Tomasza Porczyńskiego. Informacja ta została przekazana stronie skarżącej na podstawie art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137 ze zm.). W dniu 14 września 2022 r. skarżący złożył wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych do rozpoznania przedmiotowej sprawy. WSA w Łodzi postanowieniem z 26 września 2022 r., II SA/Łd 115/21, odrzucił ww. wniosek skarżącego. Pismem z 10 października 2022 r. skarżący wniósł o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego WSA Piotra Mikołajczyka, sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej-Grzymkowskiej i asesora WSA Tomasza Porczyńskiego. Skarżący podniósł, że nie został zawiadomiony o wylosowanym składzie orzekającym w sprawie jego wniosku z 14 września 2022 r. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych do rozpoznania sprawy i tym samym, w jego ocenie, zasadne jest wyłączenie ww. sędziów wylosowanych w sprawie II SA/Łd 115/21. Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska i asesor WSA Tomasz Porczyński złożyli oświadczenia, że nie zachodzą w ich przypadku okoliczności przewidziane w art. 18 i art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329, Ppsa). Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że okoliczności przedstawione przez skarżącego w przedmiotowym wniosku nie uzasadniają konieczności wyłączenia sędziego WSA Piotra Mikołajczyka, sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej-Grzymkowskiej i asesora WSA Tomasza Porczyńskiego od rozpatrywania przedmiotowej sprawy. Sąd wojewódzki uznał, że argumentacja wskazana przez skarżącego nie stanowi podstawy do uwzględnienia żądania w nim zawartego. Przeświadczenie skarżącego co do wadliwości "procedury" w sprawie złożonego wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych do rozpoznania sprawy nie znajduje uzasadnienia. W przekonaniu sądu pierwszej instancji nie jest wystarczająca sama utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z jednostronnych odczuć wnioskującego, konieczne jest wskazanie obiektywnych, poważnych powodów wnoszenia żądania wyłączenia sędziego. Ponadto sąd wojewódzki zwrócił uwagę, że w dniu 12 października 2022 r. sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, a w dniu 13 października 2022 r. sędzia WSA Piotr Mikołajczyk i asesor WSA Tomasz Porczyński złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i 19 Ppsa, dające podstawę do wyłączenia wskazanych wyżej sędziów od rozpoznawania sprawy skarżącego. Prawdziwość tych oświadczeń – zdaniem tegoż sądu – nie budziła wątpliwości. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P.N., wnosząc o uchylenie postanowienia WSA w Łodzi z 18 października 2022 r. i zwrot kosztów. Zdaniem skarżącego notoryczne odrzucanie wniosków przez WSA w Łodzi, które dotyczą zbadania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności powołanych dla danej sprawy dowodzić ma działaniu WSA w Łodzi, jako niezgodnego z prawem Unii Europejskiej. Nadto zwraca uwagę, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że sposób powoływania sędziów przez nową KRS jest niezgodny z prawem unijnym i dowodzi, że wszystkie złożone wnioski o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów winny zostać rozpatrzone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania pozaprawnych przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa zawartymi w art. 18 § 1 Ppsa (aktualny tekst jednol. Dz. U. 2023, poz. 259) wyłączenie sędziego następuje na wniosek strony, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do jego bezstronności (art. 19 Ppsa). Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi więc być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Skarżący, ani we wniosku o wyłączenie sędziego, ani w zażaleniu, które w istocie powiela argumentację zawartą we wniosku, nie przedstawił żadnych zindywidualizowanych przesłanek do wyłączenia sędziego. Sama tylko przekonanie skarżącego, że "powołani sędziowie nie spełniają wymogów niezawisłości i bezstronności" nie ma doniosłości tego rodzaju, by w każdej sprawie skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania konkretnej sprawy. Brak jest podstaw do stosowania automatyzmu w tego rodzaju sytuacjach, jeżeli nie istnieją żadne obiektywne przesłanki wskazujące na możliwy brak bezstronności lub niezawisłości sędziego w danej sprawie. W kontekście każdej sprawy należy przeanalizować, czy sędzia objęty wnioskiem spełnia wymogi bezstronności i niezawisłości. W przypadku braku argumentacji w tym zakresie - jak w niniejszej sprawie - nie ma możliwości zastosowania instytucji wyłączenia sędziego także z uwagi na przeświadczenie skarżącego co do wadliwości "procedury" w sprawie złożonego wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych do rozpoznania sprawy. Skoro skarżący nie powołał we wniosku ani w zażaleniu żadnych okoliczności, które mieściłyby się w granicach przesłanek wskazanych w art. 18 lub art. 19 Ppsa, a przy tym sędziowie i asesor, których żądanie strony dotyczyło, w złożonych przez nich oświadczeniach (k. 122-124 akt sądowych) nie dopatrzyli się podstaw do wyłączenia, a także sąd orzekający przesłanek takich nie dostrzegł - ani w granicach wniosku, ani z urzędu - to wniosek skarżącego należało oddalić, co słusznie uczynił WSA w Łodzi. Nie ma też racji skarżący, że przedmiotowe wnioski o wyłączenie wskazanych we wniosku sędziów i asesora WSA w Łodzi nie zostały w pierwszej kolejności rozpatrzone, skoro z zarządzenia Z-cy Przewodniczącego Wydziału II tegoż sądu z 12 października 2022 r. wynika, że sąd wojewódzki postanowił odwołać termin posiedzenia niejawnego wyznaczonego na dzień 26 października 2022 r. w sprawie skierować na posiedzenie niejawne celem rozpatrzenia wniosku o wyłączenie sędziów orzekających. Skoro zatem postanowienie WSA w Łodzi z 18 października 2022 r. jest poprawne i zgodne z prawem, to mając te względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.