II OZ 1734/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 608/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 31 stycznia 2025 r. znak: RdU-58-2/S/24 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 608/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 31 stycznia 2025 r. znak: RdU-58-2/S/24 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, odmówił wstrzymania wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 18 grudnia 2024 r. nr DPU.420.8221.2024 oraz zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że okolicznością uzasadniającą wstrzymanie jest konieczność powrotu do kraju pochodzenia skarżącego. Skarżący podniósł, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego będzie mogło zostać wszczęte i zakończone postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu, co może spowodować wydalenie go z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed rozpoznaniem skargi w niniejszej sprawie. Skarżący powołał się m.in. na art. 46 ust. 3 i ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. U. UE.L. 2013.180.60; dalej: "dyrektywa proceduralna 2013/32"). Sąd wskazał, że jak wynika z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32 państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową prawo do pozostawania na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji. Podkreślił, że obowiązek państwa członkowskiego zapewnienia cudzoziemcowi prawa pobytu na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji podlega ograniczeniu w przypadkach określonych w art. 46 ust. 6 dyrektywy proceduralnej 2013/32, np. w przypadku skarg na decyzje o uznaniu wniosku za oczywiście bezzasadny lub o uznaniu wniosku za niedopuszczalny. Z przepisów dyrektywy (art. 46 ust. 6 lit b) wynika m.in., że w przypadku decyzji o uznaniu wniosku za niedopuszczalny zgodnie z art. 33 ust. 2 lit. a, b lub d dyrektywy sąd uprawniony jest do rozstrzygnięcia, czy wnioskodawca może pozostać na terytorium państwa członkowskiego, na wniosek wnioskodawcy albo z urzędu, jeżeli skutkiem tej decyzji jest odebranie wnioskodawcy prawa do pozostawania w państwie członkowskim oraz jeżeli w takich przypadkach prawo krajowe nie przewiduje prawa do pozostawania w państwie członkowskim do czasu rozpatrzenia środka zaskarżenia. Jak wynika z treści decyzji organy stwierdziły niedopuszczalność wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej, ponieważ był to kolejny wniosek cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej i nie wskazał w trakcie postępowania nowych dowodów ani okoliczności faktycznych lub prawnych znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Zaistniała zatem przesłanka z art. 46 ust. 6 lit. b dyrektywy. W ocenie Sądu skarżący nie przedstawił okoliczności, które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Obawy skarżącego przed powrotem do kraju pochodzenia nie zostały zindywidualizowane. Skarżący wskazał, że obawia się deportacji do kraju pochodzenia, wykonanej w wyniku procedury zobowiązaniowej i domaga się zapewnienia mu prawa do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i zapewnienia obecności skarżącego na terytorium Polski do czasu rozpatrzenia skargi przez Sąd. Sąd podkreślił, że zobowiązanie do powrotu i ewentualna deportacja są przewidzianymi przez prawo materialne skutkami niezastosowania się przez cudzoziemca do przewidzianych prawem obowiązków po wydaniu ostatecznych decyzji odmawiających udzielenia ochrony międzynarodowej. W uprzednim postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej były rozpatrywane przesłanki do ewentualnego udzielenia takiej ochrony i do czasu jego prawomocnego zakończenia skarżący korzystał z prawa do pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ewentualne przesłanki przemawiające za nierealizowaniem powrotu do Indii będą rozpatrywane w sprawie dotyczącej zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i w tej sprawie skarżący może starać się o wstrzymanie wykonania tego obowiązku. W związku z powyższym Sąd nie stwierdził przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji rażące naruszenie następujących przepisów postępowania: I. art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez rażąco wadliwą i tendencyjną ocenę zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego i pominięcie przy wydawaniu skarżonego postanowienia okoliczności, iż prawomocna decyzja o zobowiązaniu Strony do powrotu do Indii już istnieje w obrocie prawnym, zatem nie istnieje aktualnie postępowanie administracyjne. w którym skarżący może starać się o wstrzymanie tego obowiązku (vide: uzasadnienie postanowienia SR w Białej Podlaskiej z 12 grudnia 2024 r. sygn. akt Il Ko 597/24, k. 144-147 akt administracyjnych), a wykonanie tej decyzji może nastąpić w każdym czasie; II. art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez jego błędne niezastosowanie do stanu faktycznego sprawy, wobec wadliwego przyjęcia przez Sąd meriti, iż Strona nie zasługuje na udzielenie o sądowej ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie, bowiem może starać się o wstrzymanie obowiązku powrotu do Indii w postępowaniu o zobowiązaniu do powrotu, podczas gdy postępowanie o zobowiązanie Strony do powrotu zostało prawomocnie zakończone i w obrocie prawnym istnieje już prawomocna decyzja zobowiązująca Stronę do powrotu, Strona przebywa w ośrodku strzeżonym i jedynie kwestie dokumentowe po stronie indyjskiej uniemożliwiają jej wykonanie; III. art. 106 5 4 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę notoryjnego faktu, iż pomiędzy Indiami a Pakistanem w dacie wydania postanowienia istniała napięta atmosfera graniczna, która ostatecznie eskalowała w kierunku wymiany ognia pomiędzy tymi państwami, przeto wykonanie decyzji z 13 września 2023 r. o zobowiązaniu Strony do powrotu może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia Strony z uwagi na zagrożenie konfliktem zbrojnym z udziałem kraju pochodzenia Strony, albowiem aktualny status tego konfliktu to jedynie zawieszenie broni i wyrażenie gotowości do rozmów pokojowych, co nie gwarantuje stabilności w ani jednym z tych krajów i braku zagrożenia życia i zdrowia Strony w rozumieniu art. 15 pkt 3 u.u.c.o. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 czerwca 2025 r. oddalił skargę wniesioną w tej sprawie. Wyrok nie jest prawomocny z uwagi na wniesioną przez skarżącego skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozważenie możliwości udzielenia ochrony tymczasowej należało ograniczyć do zaskarżonej decyzji, bowiem decyzja organu pierwszej instancji wobec wniesienia odwołania oraz nienadania jej przez organ rygoru natychmiastowej wykonalności nie ma przymiotu wykonalności. Należy podkreślić, że przedmiotem niniejszej sprawy, a zarazem przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest decyzja o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. Trafnie ocenił Sąd Wojewódzki, że wstrzymanie wykonania tego rodzaju decyzji na podstawie art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest wymagane. W przypadku decyzji o uznaniu wniosku za niedopuszczalny prawo do pobytu na terytorium kraju nie ma bowiem charakteru prawa bezwzględnego (por. postanowienia NSA z 12 marca 2024 r., II OZ 125/24 oraz 9 kwietnia 2024 r., II OZ 164/24; CBOSA). Rozpoznanie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny nie wymaga zatem uwzględnienia prawa cudzoziemca do pobytu na terytorium Polski w zakresie wynikającym z treści art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32. Obowiązek państwa członkowskiego zapewnienia cudzoziemcowi prawa pobytu na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji podlega ograniczeniu w przypadkach określonych w art. 46 ust. 6 dyrektywy, w tym także w przypadku skarg na decyzje o uznaniu wniosku za oczywiście bezzasadny lub o uznaniu wniosku za niedopuszczalny. Wniosek cudzoziemca o zastosowanie ochrony tymczasowej nie zasługuje na uwzględnienie również z uwagi na charakter objętej nim decyzji. Choć konsekwencją wydania zaskarżonej decyzji jest przewidziany w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 z późn. zm.) obowiązek opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to jednak nie wiąże się on z przymusem jego wykonania. Decyzja ta nie prowadzi bowiem bezpośrednio do wydalenia cudzoziemca z kraju. Dopiero wydanie decyzji w wyniku postępowania w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach) ma skutek w postaci wydalenia z kraju i wiąże się z jej przymusowym wykonaniem. Wtedy również możliwe jest wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie decyzji – na co trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Słusznie jednak wskazuje w zażaleniu strona skarżąca, że rozważania Sądu co do możliwości zastosowania w przyszłości instytucji wstrzymania wykonania w odniesieniu do decyzji zobowiązującej do powrotu nie przystają do sytuacji cudzoziemca. Sąd Wojewódzki pominął fakt, iż w stosunku do cudzoziemca decyzja zobowiązująca do powrotu została już wydana w dniu 19 września 2023 r. (kopia decyzji w aktach administracyjnych, k. 8-10). Okoliczność ta, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wpływa jednak zasadniczo na odmienną ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Niezależnie bowiem od tego, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja zobowiązująca skarżącego do powrotu i nie jest już możliwe skorzystanie z uprawnień przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w odniesieniu do tej decyzji, to nie zmienia to oceny, że w toku niniejszego postępowania sądowego skarżącemu nie może zostać udzielona ochrona tymczasowa. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma na celu wyłącznie ochronę skarżącego przed niebezpieczeństwem wystąpienia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skoro zaś zaskarżona decyzja z uwagi na swój przedmiot i charakter nie ma przymiotu wykonalności, tj. nie nakłada na skarżącego obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który to obowiązek mógłby podlegać przymusowemu wykonaniu, to tym samym nie może być mowy o spowodowaniu niebezpieczeństwa wyrządzenia przez tę decyzję znacznej szkody lub wywołania trudnych do odwrócenia skutków. Z tych przyczyn niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 106 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć trzeba, że celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom i jest oderwane od oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd na etapie sprawy, w którym następuje rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze odnośnie do niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Rozstrzygnięcie kwestii zasadności udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej z uwagi na okoliczności wymienione w art. 15 pkt 3 u.u.c.o. na etapie rozpoznawania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej nie może być przesądzone, bowiem wymaga to uprzedniego rozpoznania sprawy. Z tego względu podnoszone w zażaleniu okoliczności dotyczące przekonania o braku możliwości powrotu do kraju pochodzenia z uwagi na zagrożenie dla życia lub zdrowia skarżącego związane z konfliktem między Indiami a Pakistanem nie stanowią o istnieniu przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.