II OZ 1700/25

Dnia 5 listopada 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 247/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.I. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 3 grudnia 2024 r., numer DL.WIPO.412.312.2019/MO w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 28 lutego 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 247/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie odmówił skarżącemu – M.I. – wstrzymania wykonania zaskarżonej do tegoż sądu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 3 grudnia 2024 r., numer DL.WIPO.412.312.2019/MO, w przedmiocie zobowiązania do powrotu. W uzasadnieniu w/w postanowienia wskazano, że M.I. zaskarżył w/w decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Białej Podlaskiej z 31 maja 2022 r., nr 04-128/5/D-ZDP/2022, o zobowiązaniu cudzoziemca (skarżącego) do powrotu do Federacji Rosyjskiej oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 12 miesięcy. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał na okoliczność, że przebywa w Polsce ze swoją partnerką życiową, z którą ma wspólną małoletnią córkę. Skarżący deklaruje, że jest zaangażowany w opiekę nad córką. Skarżący wskazał, że funkcjonariusze Straży Granicznej nie zastali skarżącego i jego partnerki życiowej pod adresami pobytu z powodu przeprowadzek i omyłkowego braku powiadomienia organu o zmianie adresu zamieszkania. Cudzoziemiec podniósł, że nie może zabrać partnerki- obywatelki Ukrainy, posiadającej pobyt stały na terytorium Polski oraz dziecka do kraju pochodzenia skarżącego – Federacji Rosyjskiej z uwagi na skonfliktowanie tych dwóch państw. Z kolei rozdzielenie skarżącego od jego partnerki i dziecka w wyniku wykonania decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia spowoduje rozdzielenie i rozluźnienie relacji rodzinnej, co będzie trudno odbudować w późniejszym czasie. Skarżący powołał się także na prawo do sądu i aktywnego uczestnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które mogą zostać ograniczone wskutek wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Organ podniósł, że skarżący wobec braku perspektyw na zalegalizowanie swojego pobytu w Polsce (sześć negatywnych decyzji w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej) musiał zdawać sobie sprawę, że jego życie rodzinne w Polsce będzie zagrożone i niepewne. W postępowaniu odwoławczym skarżący korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zatem może ustanowić taką osobę również w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ponadto organ wskazał, że dwukrotnie próbował ustalić istnienie życia rodzinnego prowadzonego przez skarżącego z ww. cudzoziemką. Funkcjonariusze Straży Granicznej, którzy udali się pod wskazane przez skarżącego adresy, w celu przeprowadzenia wywiadów środowiskowych, nie zastali tam skarżącego ani jego partnerki życiowej. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał okoliczności, które przemawiałyby za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji. Sąd wojewódzki powziął wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia skarżącego o prowadzonym na terenie Polski życiu rodzinnym. Skarżący nie przedstawił na tę okoliczność jakiegokolwiek dowodu, natomiast wyjaśnienia skarżącego o przyczynach niezastania jego, ani partnerki przez funkcjonariuszy Straży Granicznej pod żadnym z dwóch deklarowanych przed organem adresów pobytu, powoduje uzasadnione wątpliwości co do istnienia życia rodzinnego cudzoziemca na terytorium RP. Zdaniem tegoż sądu, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców słusznie zauważył, że skarżący powinien zdawać sobie sprawę, że jego życie rodzinne w Polsce będzie zagrożone i niepewne, gdyż dotychczas kilkukrotnie otrzymał decyzję o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i zarzucał naruszenie art. 61 "ust. 3" (powinno być § 3" – uwaga Sądu) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., Ppsa) w zw. z art. 8 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r., wraz z protokołami dodatkowymi (EKPC) w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 47 Konstytucji RP poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy jej wykonanie przed rozpatrzeniem sprawy przez sądy administracyjne wyrządzi znaczną szkodę lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki, ze względu na prowadzone w Polsce życie rodzinne, a także konieczność zapewnienia skarżącemu prawa do obrony na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący wnosi o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie; 2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów, stosownie do art. 106 § 3 w zw. z art. 193 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, z: a. karty pobytu żony religijnej – I.M., na okoliczność: jej obywatelstwa i posiadania przez nią pobytu stałego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz braku możliwości wyjazdu do Federacji Rosyjskiej; b. karty pobytu oraz decyzji o udzielenia zezwolenia na pobyt stały córki – M.I., na okoliczność: obywatelstwa córki i posiadania przez nią pobytu stałego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz braku możliwości wyjazdu do Federacji Rosyjskiej; c. aktu urodzenia córki, na okoliczność: ojcostwa córki M.I., której matką jest żona I.M.; d. wspólnych fotografii z żoną oraz córką, na okoliczność: prowadzenia rzeczywistego życia rodzinnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; e. oświadczenia żony, na okoliczność: prowadzenia rzeczywistego życia rodzinnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; f. umowy najmu pokoju, na okoliczność prowadzenia rzeczywistego życia rodzinnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący podnosi, że nie może wyjechać z Polski bez wyrządzenia tym krzywdy rodzinie. Zwraca uwagę, że nie mogą wyjechać wszyscy do Federacji Rosyjskiej, gdyż jego żona i córka są obywatelkami Ukrainy. Zmuszanie ich do wyjazdu do kraju-agresora ich ojczyzny, może być traktowane w kategorii nieludzkiego i poniżającego traktowania (art. 3 EKPC). Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa, które miałyby świadczyć o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sam fakt zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat, niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza zmianę planów na życie, ale nie oznacza automatycznie powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. Odnosząc się do twierdzenia, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia naruszy jego prawo do życia rodzinnego, to na gruncie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. 1993, Nr 61, poz. 284 ze zm.) zauważyć należy, że ryzyko naruszenia więzi rodzinnych nie zawsze może być uznane za przesłankę przemawiającą za wstrzymaniem wykonania decyzji. Zauważyć wypada, że skarżący podjął decyzję o założeniu nowej rodziny na terytorium RP mając świadomość tego, że nie ma żadnej gwarancji uzyskania stałego, legalnego tytułu pobytowego na tym terenie. Z akt sprawy wynika, że najmłodsze dziecko skarżącego z obywatelką Ukrainy, urodziło się w dniu 10 stycznia 2024 r., czyli już po wydaniu w stosunku do skarżącego decyzji o zobowiązaniu do powrotu oraz decyzji o odmowie udzielenia mu ochrony międzynarodowej (także w stosunku do następnych kilku innych bezskutecznych wniosków składanych w tym zakresie). Pomimo powyższego, skarżący podjął ryzyko założenia nowego życia rodzinnego w Polsce nie mając żadnej gwarancji, że jego pobyt będzie zalegalizowany. Wobec niekwestionowanej historii migracyjnej skarżącego nie mógł on oczekiwać legalizacji swojego pobytu na terytorium RP. Ponadto, powszechnie wiadome jest, że w dużej części rodzin, na skutek różnych okoliczności życiowych, relacje między członkami rodziny odbywają się na odległość, bez większej szkody dla istniejących więzi rodzinnych. Cudzoziemiec może ponadto ubiegać się o legalny przyjazd do Polski w celu połączenia z partnerką i wspólnym dzieckiem. Z akt sprawy wynika także, że w celu zweryfikowania, czy cudzoziemiec faktycznie prowadzi na terytorium RP życie rodzinne z I.M. zwrócono się do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Warszawie z prośbą o przeprowadzenie wywiadów środowiskowych pod dwoma ostatnimi adresami wskazanymi przez cudzoziemca. Pod żadnym z nich nie zastano skarżącego ani jego partnerki wraz z małoletnim dzieckiem, co – jak słusznie stwierdził sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu – powoduje uzasadnione wątpliwości co do istnienia życia rodzinnego cudzoziemca na terytorium RP. Wątpliwości tych dostatecznie nie usuwają przedstawione przy zażaleniu oświadczenie I.M. oraz umowa najmu lokalu. Skarżący uniemożliwił ponadto w toku postępowania o wydanie decyzji powrotowej, przeprowadzenie przez organ czynności wyjaśniających w ramach wywiadu środowiskowego mającego potwierdzać prowadzenie wspólnego życia rodzinnego. Również wątpliwości dotyczą stałego związku rodzinnego z I.M., skoro nie jest jednoznaczna data zawarcia małżeństwa wyznaniowego, skarżący utrzymywał w toku postępowania, że nastąpiło to w 2018 r., zaś z okazanego zaświadczenia – aktu małżeństwa – wynika, że ślub został zawarty dopiero 4 maja 2025 r. Rodzi to przekonanie, że w swych oświadczeniach skarżącemu brak dostatecznej wiarygodności, trudno dać wiarę, że nie powiadomił organu prowadzącemu wszak długotrwałe postępowanie w jego sprawie, o omyłkowym braku podania aktualnego adresu pobytu. W tych uwarunkowaniach, ryzyko prowadzenia życia rodzinnego z ob. Ukrainy na terytorium Polski, mając świadomość braku zalegalizowania pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przez skarżącego – obywatela Federacji Rosyjskiej – obciąża wyłącznie skarżącego i nie może stanowić – w ocenie Sądu – argumentu za skutecznością zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 61 § 3 Ppsa, skoro jest konsekwencją wyborów życiowych, których skarżący sam dokonał. Pożądanego dla skarżącego skutku nie może odnieść także zarzut pozbawienia prawa do obrony w procesie sądowoadministracyjnym dotyczącym decyzji powrotowej. Zauważyć należy, że przed sądem pierwszej instancji skarżący miał zapewnioną możliwość osobistego udziału, z czego skorzystał, gdyż stawił się na rozprawie z tłumaczem przysięgłym języka rosyjskiego. Wyrok sądu pierwszej instancji został zatem wydany po wysłuchaniu skarżącego. Nadmienić należy, że skarżący nie złożył skargi kasacyjnej od zapadłego w dniu 15 maja 2025 r. wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt IV SA/Wa 247/25, uczyniło to zaś dopuszczone do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie [...]. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, oddalił zażalenie.