II OZ 170/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K.1, D.K.2, K.P., R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 166/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi D.K.2 oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2023 r., nr 2103/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie D.K.2; 2. odrzucić zażalenia K.P., D.K.1 oraz R.P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 166/24, odrzucił zażalenie D.K.2 na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2024 r., sygn. VII SPP/Wa 166/24 w sprawie ze skargi D.K.2 oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 grudnia 2023 r., nr 2103/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wymienionym wyżej postanowieniem z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 166/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 166/24, pozostawiające bez rozpoznania wniosek D.K.2 o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie (zatytułowane jako skarga kasacyjna) wniosła D.K.2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zażalenie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Sąd wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie nie zostało wymienione w przepisach jako podlegające zaskarżeniu. W żadnym miejscu ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") nie przewiduje możliwości zaskarżenia takiego postanowienia, w związku z czym zażalenie na takie postanowienie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Pismem z 28 listopada 2024 r. D.K.1, D.K.2, K.P. oraz R.P. wnieśli zażalenia na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono argumentację wskazującą na niezasadność odmowy "udzielenia pomocy i zwolnienia z kosztów sądowych" oraz negującą samą możliwość wydawania orzeczeń przez referendarza sądowego, jak również kwestionującą czynności organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie D.K.2 nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenia K.P., D.K.1 oraz R.P. podlegają odrzuceniu. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu od zarządzeń lub postanowień referendarza sądowego, wymienionych w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, postanowienia o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, a także postanowienia o przyznaniu zawodowemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy), nie powoduje automatycznej utraty mocy takiego orzeczenia, ale stosownie do art. 260 § 2 p.p.s.a., wstrzymuje jego wykonalność. Sprzeciw jest rozpoznawany przez wojewódzki sąd administracyjny, który w takich przypadkach orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, co oznacza, że od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanych w tych sprawach nie przysługują już środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 260). Słusznie zatem przyjął Sąd I instancji, że od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu nie przysługuje zażalenie, ani jakikolwiek inny środek zaskarżenia, ponieważ takie postanowienie nie mieści się w katalogu przypadków wymienionych art. 194 § 1 oraz art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Prawidłowe pozostaje zatem stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że złożone zażalenie na postanowienie z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 166/24, podlegało odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Za koniecznością odrzucenia zażaleń nie tylko D.K.1 oraz R.P., ale też skarżącej K.P. przemawia fakt, że wyżej powołana niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Natomiast przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą również wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem skarżonego orzeczenia, ponieważ jego skutki prawne (odrzucenie zażalenia) dotyczą wyłącznie adresata takiego orzeczenia, w tym przypadku wyłącznie D.K.2. Nadto, ani K.P., ani D.K.1 czy R.P. nie byli inicjatorami niniejszego postępowania o udzielenie prawa pomocy, tym samym postanowienie zapadło w postępowaniu wpadkowym wywołanym zażaleniem D.K.2 i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby. Z tych przyczyn zażalenia złożone przez K.P., D.K.1 oraz R.P. na postanowienie odrzucające zażalenie D.K.2 jest niedopuszczalne, ponieważ żadna z tych osób nie była adresatem tego postanowienia. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.