II OZ 1661/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Gd 26/25 o zawieszeniu postępowania w sprawie ze skargi I. R. i A. B. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Słupskim w sprawie budowy obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

I. R. i A. B. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Słupskim polegającą na niewszczęciu postępowania w sprawie robót budowlanych przy budynku jednorodzinnym przy ul. [...] w [...] przeprowadzonych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej "P.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.B. dalej: "skarżący". Zarzucił naruszenie: 1. art. 90 § 1 P.p.s.a. ".....posiedzenia ...są jawne, a sąd rozpoznaje sprawy na rozprawie"; 2. art. 90 § 2 P.p.s.a. "..Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć na rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym"; 3. art. 91 § 3 P.p.s.a. ..Sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich ..."; 4. art. 106 § 3 P.p.s.a. "..Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów ..."; 5. art. 122 P.p.s.a. ..Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie."; poprzez zakwalifikowanie sprawy jakoby przeciętnej i przeznaczonej do rozpoznania (bez protokołu i z wykluczeniem udziału skarżącego). Było to niewątpliwie fałszywe założenie, ponieważ sprawa dot. sabotażu przez budowlańców podczas budowy budynku i dopuszczenia "czegoś takiego" przez nadzór budowlany do użytkowania w wyniku przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy jakoby nieruchomość wybudowana została zgodnie ze sztuką budowlaną, co gwarantowało oświadczenie kierownika budowy) sprawy w postępowaniu uproszczonym, a następnie Przewodnicząca zignorowała (bez podania uzasadnienia) apele skarżącego w przedmiocie zmiany decyzji tj. dopuszczenie skarżącego do udziału w posiedzeniu Sądu; 6. art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejską Konwencją Praw Człowieka Prawo - stanowi jedno z podstawowych praw chronionych w polskim porządku ustrojowym, co jest realizowane poprzez rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie, jako element prawa do Sądu. Ocena spełnienia tego warunku wymaga weryfikacji wszystkich czynności podejmowanych przez Sędziego sprawozdawcę w przedmiotowym postępowaniu zmierzających do uzyskania przez jednostkę ochrony. Uwzględniając wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne tej sprawy jak: powierzchowne zlustrowanie akt (bez zapoznania się z materiałem na nośniku CD tj. zdjęcia i filmy) i dlatego Sędzia sprawozdawca potraktowała sprawę jakoby "przeciętną", kwalifikując ją do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym. Tymczasem mamy do czynienia z działaniem "o wysokim stopniu szkodliwości czynu** i Sędzia (po otrzymaniu takiego przekazu -taki był cel bezpośredniej interwencji zarówno u Przewodniczącej Wydziału jak i u Prezesa Sądu) dostrzega taką okoliczność i w trybie samokontroli zapoznaje się z należytą starannością (zwracając uwagę na podnoszone zarzuty) z będącym w jego posiadaniu materiałem dowodowym i udziela odpowiedzi. To nie ma nic wspólnego z tzw. "niezawisłością Sądu"; 7. art. 125 § 1 pkt ustawy P.p.s.a. - do zawieszenia postępowania nie wystarczy samo stwierdzenie jakoby "W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że Prezes ... wnioskiem ... wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wyjaśnienie ... .Sąd w przedmiotowej sprawie wypaczył koncepcję "zawieszenia postępowania", albowiem zawieszenie dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy sąd "nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania". Ustalając w sposób prawidłowy stan faktyczny - nie zachodziły przesłanki do zastosowania w/w przepisu. Otóż art. 53 ust. 1 ustawy Prawo budowlane występuje w rozdziale "Postępowań w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" i dotyczy konkretnie "wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego", natomiast art. 72a w rozdziale "Utrzymania obiektów budowlanych" i dotyczy konkretnie wydania, nakazów "właścicielowi zarządcy lub użytkownikowi obiektu budowlanego wykonania doraźnych zabezpieczeń i usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia". To pozwala w toku orzekania pomijać stosowanie normy ustawowej dotkniętej tak kwalifikowaną wadliwością. Nie zachodzi też konieczność weryfikacji przez Naczelny Sąd Administracyjny kwestionowanej normy prawnej, kiedy wydanie orzeczenia jest zbędne lub niedopuszczalne w świetle chociażby Konstytucji RP. Przedsiębiorca jest w posiadaniu Konstytucji RP, Kodeksu cywilnego. Kodeksu postępowania cywilnego, ustawy Prawo budowlane i nigdzie nie doszukał się jakiegoś orzecznictwa. Każda sprawa traktowana jest indywidualnie i rozstrzygnięcie dotyczy konkretnie danej sprawy. Skąd zatem pomysł, aby zaniechać rozstrzygnięcia, kiedy wcześniej Przewodniczą Sędzia WSA Jolanta Górska na sugestie, aby wzorować się na podejmowaniu (odważnych) decyzji, tak jak to ma miejsce w stosunku do chamskiego zachowania na drodze wojewody małopolskiego tj. niezwłoczne pozbawienie uprawnień do uczestniczenia w ruchu drogowym - odpowiedziała: "ja nie bazuję na doświadczeniach innych, oceniam daną sprawę"; 8. art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. - oceniając istnienie konieczności zawieszenia postępowania, Sąd jest obowiązany do podejmowania z urzędu czynności służących przywróceniu stanu zgodnego z prawem. Ponadto pismem z dnia 25 sierpnia 2025 r. skarżący dookreślił zażalenie i zarzucił dodatkowo naruszenie 9. art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, stanowiącego, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom; 10. art. 7 K.p.a., mimo że przepisy P.p.s.a nie zawierają jego odpowiednika; 11. art. 171 P.p.s.a., który zakreśla przedmiotowe granice powagi rzeczy osądzonej. Skarżący wniósł o to aby Sąd w trybie samokontroli uchyli kwestionowane postanowienie i podjął postępowanie, dokonując zmiany trybu rozpoznania na jawny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przewidziana w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. możliwość zawieszenia postępowania sądowego ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, który powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy i czy nie naruszy ono praw gwarantowanych w Konstytucji RP (rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki – art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i wynikającego z art. 7 P.p.s.a. postulatu szybkości postępowania. Zestawienie przesłanek zawieszenia postępowania z nakazem wynikającym z art. 7 P.p.s.a. oznacza, że zasadność zawieszenia postępowania powinna być w każdym przypadku wnikliwie oceniona w celu ustalenia, czy w danej sprawie uzasadnione jest odstąpienie od zasady szybkiego rozpoznania sprawy (vide postanowienie NSA z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt III OZ 117/24). W orzecznictwie wskazuje się na funkcjonalną przesłankę zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (patrz: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 28 lutego 2012 r., sygn. akt I GZ 27/12; 6 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 304/12). Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego była bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Słupskim polegającą na niewszczęciu postępowania w sprawie robót budowlanych przy budynku jednorodzinnym przy ul. [...] w [...] przeprowadzonych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie WSA prawidłowo ocenił przesłankę zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, pod sygn. akt II OPS 2/25 zawisło postępowanie z wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne: "Czy z uwagi na dyspozycję art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzoru budowlanego na wniosek podmiotu, który żąda od organu podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny." W przypadku negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie, Prezes NSA wniósł o wyjaśnienie: "Czy organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, obowiązany jest wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, czy też wystarczającym jest poinformowanie pismem wnioskodawcy o podjętych działaniach." Niewątpliwie zatem zagadnienie będące przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego ma wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej. Rozstrzygnięcie powyższego zagadnienia prawnego jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie i ma rzeczywisty, faktyczny i bezpośredni wpływ na jego wynik. W chwili rozpoznawania zażalenia w niniejszej sprawie składowi orzekającemu znana jest z urzędu okoliczność, że uchwała NSA w sprawie o sygn. akt II OPS 2/25 została podjęta w dniu dnia 8 września 2025 r. Na marginesie wskazać należy - wobec zarzutów skarżącego - że zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z kolei zgodnie z § 32 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 779) przewodniczący wydziału orzeczniczego kieruje sprawy, o których mowa w art. 119 P.p.s.a., do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym według kolejności ich wpływu. Zasadność zastosowania tych przepisów pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania incydentalnego. Podsumowując stwierdzić należy, że zawieszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postępowania w tej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego odpowiadało prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.