II OZ 1629/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia P. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 573/24 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 15 maja 2024 r. nr WIN-II.7840.4.25.2024 WO w przedmiocie uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 573/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił Stowarzyszeniu P. w W. (dalej "Stowarzyszenie") dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie zawiera argumentacji umożliwiającej jego uwzględnienie. Decydujące dla oceny takiego wniosku jest wykazanie, że sprawa dotyczy statutowej działalności organizacji społecznej oraz, że za udziałem tym przemawia interes społeczny. Badając statut Stowarzyszenia, Sąd doszedł do przekonania, że troska o ochronę środowiska naturalnego, walorów krajobrazowych oraz racjonalne zagospodarowanie przestrzenne, wystąpienia do władz lokalnych i wyższych szczebli oraz instytucji i organizacji w celu rozwiązania problemów związanych z ochroną środowiska, nie odpowiadają przedmiotowi sprawy, który polega na skontrolowaniu przez Sąd zgodności z prawem formalnym i materialnym decyzji Wojewody. Dopiero badanie merytoryczne decyzji wydanej w trybie wznowieniowym uzasadniałoby, w ocenie Sądu, udział Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym w świetle postanowień statutowych. Ponadto, w opinii Sądu, przedstawiona wyżej analiza nie czyni zadość wykazaniu, że Stowarzyszenie zamierza w tej sprawie realizować cel publiczny. Przeciwnie, ocena powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, że w sprawie chodzi o wykorzystanie Stowarzyszenia do realizacji celu indywidualnego polegającego wyłącznie na reprezentowaniu interesu strony skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie, reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Jak wynika ze stanowiska prezentowanego w orzecznictwie i literaturze przedmiotu do oceny, czy spełnione zostały przesłanki z art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wystarczy jedynie stwierdzenie, że sprawa dotyczy "zakresu jej statutowej działalności", ale konieczne jest zbadanie, czy udział organizacji społecznej służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania, to jest zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem (tak NSA w postanowieniu składu siedmiu sędziów z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r., nr 2, poz. 23 oraz B. Adamiak, glosa do ww. postanowienia NSA, opubl. OSP 2010/11/108). Organizacja społeczna może zatem zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Zatem tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2016 r. II OZ 451/16). Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia czy zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Olsztyńskiego z dnia 17 marca 2023 r. Zarówno z treści wniosku, jak i zażalenia Stowarzyszenia nie wynika na czym konkretnie ochrona obiektywnego porządku prawnego, uzasadniająca udział Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu, miałaby polegać. Stowarzyszenie wskazało jedynie na cel swojej działalności, jakim jest szeroko pojęta ochrona środowiska naturalnego. Działalność ta w żaden sposób nie może wpływać na kontrolę porządku prawnego w sprawie ewentualnego naruszenia prawa innej strony do udziału w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. .