II OZ 1622/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 454/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: Agnieszki Grosińskiej-Grzymkowskiej, Michała Zbrojewskiego w sprawie ze skargi K. B. na pismo Wojewody [...] z [...] marca 2025 r. znak [...] w przedmiocie wezwania do sprecyzowania skargi złożonej w toku postępowania dotyczącego inwestycji drogowej postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 21 sierpnia 2025 r. o sygn. II SA/Łd 454/25 oddalił wniosek K. B. (dalej skarżąca) o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: Agnieszki Grosińskiej-Grzymkowskiej oraz Michała Zbrojewskiego. W uzasadnieniu podano, wobec wniosku o wyłączenie sędziego Michała Zbrojewskiego, że zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Dany sędzia złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania sprawy skarżącej. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości składu orzekającego. Należy odróżnić kontakty urzędowe od stosunków osobistych natury emocjonalnej lub gospodarczej. Tylko te drugie mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. W niniejszej sprawie nie wykazano zaistnienia okoliczności, o jakich mowa w powołanych przepisach. Okoliczność natomiast, że skargi rozdzielono a odpis odpowiedzi na skargę doręczono skarżącej wraz z odpisem postanowienia o odrzuceniu skargi może być oceniana przez pryzmat zachowania zasad postępowania sądowoadministracyjnego w toku postępowania kasacyjnego i nie może stanowić o zasadności wniosku o wyłączenie sędziego. Kwestia zaś bezczynności sędziego przy rozpoznawaniu sprawy nie ma wpływu na zasadność wniosku o wyłączenie sędziego. Wobec wniosku o wyłączenie sędzi Agnieszki Grosińskiej-Grzymkowskiej wskazano m.in., że przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność brania udziału przez daną sędzię w rozpoznawaniu innych spraw skarżącej i wyrażania przy tym określonych poglądów prawnych. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonała oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów zaprezentowanych przez skarżącą we wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który je podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 18 i art. 19 p.p.s.a.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do ich bezstronności i obiektywizmu w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego w sprawie następuje na wniosek, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Przepis art. 19 p.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Podkreślenia wymaga, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji we wniosku, którą należy odnieść do wątpliwości co do braku bezstronności w konkretnej sprawie. Ustawodawca, posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na Sąd obowiązek badania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście występuje i czy uzasadnia wyłączenie wskazanego sędziego. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych, Sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że – zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. – orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień – oświadczenia, przez tego sędziego. W niniejszej sprawie powołani sędziowie, których wyłączenia domaga się skarżąca, [...] i [...] sierpnia 2025 r. złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania w niniejszej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie powołanych sędziów. Wobec niewskazania w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczeń sędziów – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: Agnieszki Grosińskiej-Grzymkowskiej oraz Michała Zbrojewskiego, odpowiada prawu. Podkreślić należy, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (tak: postanowienia NSA o sygn.: I FZ 147/12, II OZ 851/13, I OZ 754/14, dostępne w CBOSA). Tym samym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek o wyłączenie powołanych sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.