II OZ 16/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 września 2022 r., sygn. akt II SPP/Bd 13/22 o odrzuceniu zażalenia w sprawie z wniosku J. W. o prawo pomocy w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 7 września 2018 r., nr WINB-WOP.7723.21.2018.MN w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sądu Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 1 lipca 2022 r., sygn. akt II SPP/Bd 13/22, utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie starszego referendarza sądowego z 5 kwietnia 2022 r. pozostawiające wniosek J. W. (wnioskodawczyni) o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wnioskująca o prawo pomocy wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. Postanowieniem z dnia 1 września 2022 r., sygn. akt II SPP/Bd 13/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, odrzucił zażalenie w sprawie z wniosku J. W. o prawo pomocy w sprawie z jej skargi na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 7 września 2018 r., nr WINB-WOP.7723.21.2018.MN w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia. Sąd przywołał ogólną zasadę zaskarżalności zażaleniem wskazanych w ustawie postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz określonych postanowień w sytuacjach wskazanych w art. 197 § 1 pkt 1-10 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."). Odnośnie do spraw z zakresu prawa pomocy Sąd zauważył, że zgodnie z art. 258 § 1 i § 4 P.p.s.a., czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje, co do zasady, referendarz sądowy, a środkiem odwoławczym przysługującym od jego postanowień i zarządzeń jest sprzeciw (art. 259 P.p.s.a.). Sprzeciw ten rozpoznaje sąd, który zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd zauważył, że skoro właściwy miejscowo sąd, w którym orzeka referendarz, od którego zarządzenia wniesiono sprzeciw, rozpoznając ten środek odwoławczy, orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, to wydane przez niego postanowienie na podstawie art. 260 P.p.s.a. jest prawomocne i nie służy już od niego żaden środek zaskarżenia. Dodał, że prawo do wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcia nie wynika w tym przypadku także z żadnego przepisu szczególnego. Sąd wskazał, że wydane przez Sąd w niniejszej sprawie postanowienie z 1 lipca 2022 r., utrzymujące w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z 5 kwietnia 2022 r., było prawomocne, w związku z tym stronie nie przysługiwało prawo do wniesienia od niego zażalenia. Sąd odrzucił wniesione zażalenie jako niedopuszczalne na podstawie art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 178 P.p.s.a., stwierdzając, że taki środek odwoławczy nie przysługiwał od prawomocnych postanowień. Wnioskodawczyni złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Wniosła o jego zmianę oraz zmianę zarządzenia starszego referendarza sądowego z 16 maja 2022 r. II SPP 13/22 (II SA/Bd 1332/18) poprzez zobowiązanie PINB w Bydgoszczy do uiszczenia kosztów sądowych w całości, w tym kwoty 100 zł zawartej w zaskarżonym zarządzeniu z 12 stycznia 2022 r. Wnioskodawczyni wystąpiła o prawo pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości oraz o przywrócenie terminu do złożenia formularza PPF. W uzasadnieniu zażalenia wnioskodawczyni podniosła argumentację odnoszącą się do wad postępowania dowodowego i błędnych ustaleń stanu faktycznego przyjętego przez organy nadzoru budowlanego w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego (garażowego) – decyzja PINB w Bydgoszczy z 25 listopada 2004 r. znak PINB-7141-20/04. Nie zostały podniesione jednak żadne zarzuty odnoszące się do prawidłowości odrzucenia zażalenia wniesionego w postępowaniu o prawo pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji środek odwoławczy w postaci zażalenia przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w sytuacjach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiot odpowiada wskazanemu w pkt 1-10 art. 194 § 1 P.p.s.a. Zatem zażalenie jako środek odwoławczy można wnieść tylko w sytuacjach przewidzianych przez ustawę P.p.s.a. Jeśli w określonej sytuacji procesowej nie przewiduje się wniesienia zażalenia na postanowienie i nie przysługuje inny środek odwoławczy, to stwierdzić należy, że zażalenie jest niedopuszczalne. W istocie taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy wniosek o prawo pomocy PPF powinien zostać złożony na przewidzianym do tego celu formularzu. Skoro wnioskodawczyni po otrzymaniu wezwania z Sądu w tym zakresie nie wykonała tego obowiązku, to referendarz sądowy stosownie do art. 257 P.p.s.a zarządzeniem pozostawił wniosek bez rozpoznania. Środkiem odwoławczym jest wówczas sprzeciw (art. 259 P.p.s.a.). Rozpoznaje go wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym, orzekając stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a. tj. zmienia zarządzenie albo utrzymuje je w mocy. Jak wynika z art. 260 § 2 zd. 2 P.p.s.a. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zatem od orzeczenia Sądu nie przysługuje jakikolwiek środek odwoławczy. Staje się ono ostateczne i prawomocne. Skoro tak, to wnioskodawczyni nie przysługiwało już ani zażalenie ani skarga kasacyjna od postanowienia Sądu o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego. Wobec tego Sąd w zaskarżonym postanowieniu słusznie uznał, że zażalenie wniesione na postanowienie sądu rozpatrujące sprzeciw w postępowaniu o prawo pomocy było niedopuszczalne. W tym stanie sprawy stosownie do art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. należało orzec o odrzuceniu zażalenia, co niniejszym Sąd uczynił. Przeszkodą dla rozpoznania zażalenia było wyczerpanie przysługujących jej środków odwoławczych. Okoliczności przywołane w uzasadnieniu zażalenia nie miały znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia bowiem dotyczą kwestii oceny materiału dowodowego i postępowania administracyjnego, do którego zaskarżone postanowienie w ogóle nie odnosiło się. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.