II OZ 1565/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1107/25 o odrzuceniu skargi K.T. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 marca 2024 r. nr 222/2025 w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1107/25 odrzucił skargę K.T. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 marca 2024 r. nr 222/2025 w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącej nie uzupełniła w przepisanym terminie braków formalnych skargi w postaci przedłożenia numeru PESEL oraz pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Nie uzupełniono także braku fiskalnego skargi. Z tych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935, dalej Ppsa), skarga podlegała odrzuceniu. Zażalenie (pismo zatytułowane jako skarga kasacyjna) wniosła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosząc zarzuty naruszenia: 1) art. 46 § 2 pkt 1 Ppsa polegające na zastosowaniu wskazanego przepisu poprzez przyjęcie, że skarga do WSA stanowi pierwsze pismo w sprawie, gdy tym czasem, zgodnie z logicznym ciągiem w postępowaniu, skarga jest pismem procesowym skarżącego, w którym zaskarża czynność organy administracji w niniejszej sprawie decyzję organu zajmującego się prawem budowlanym i do Sądu organ przekazuje skargę strony wraz z aktami sprawy, gdzie znajduje się szereg dokumentów w sprawie, tym samym wojewódzki sąd administracyjny pominął fakt, że w aktach administracyjnych sprawy, przesłanych przez organ wraz ze skargą, znajduje się pełnomocnictwo skarżącej dla pełnomocnika do działania zarówno przed WSA i NSA; Sąd I instancji mógł zatem uzyskać informację o udzielonym umocowaniu bez konieczności wzywania go o uzupełnienie braku formalnego skargi pod rygorem jej odrzucenia; 2) art. 46 § 2 pkt 1 lit. b Ppsa polegające na przyjęciu, że wobec iż skarga jest pierwszym pismem strony w sprawie niezbędne jest wskazanie nr PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osoba fizyczną; gdy tymczasem zgodnie z logicznym ciągiem w postępowaniu, skarga jest pismem procesowym skarżącego, w którym zaskarża czynność organy administracji w niniejszej sprawie decyzję organu zajmującego się prawem budowlanym i do Sądu organ przekazuje skargę strony wraz z aktami sprawy, gdzie znajduje się szereg dokumentów w sprawie w tym pełnomocnictwo w którym w niniejszej sprawie został ujęty PESEL skarżącej; tym samym wojewódzki sąd administracyjny pominął fakt, że w aktach administracyjnych sprawy, przesłanych przez organ wraz ze skargą, znajduje się numer PESEL skarżącej; Sąd I instancji mógł zatem uzyskać informację o numerze PESEL skarżącej bez konieczności wzywania jej o uzupełnienie braku formalnego skargi pod rygorem jej odrzucenia; 3) art. 49 § 1 Ppsa polegające na przyjęciu, że wobec iż skarga jest pierwszym pismem strony w sprawie niezbędne jest wskazanie nr PESEL strony wnoszącej pismo, a brak tego numeru nie pozwala nadać właściwego biegu sprawie wskutek niezachowania warunków formalnych, Sąd wezwał stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w oznaczonym terminie; gdy tym czasem skarga nie stanowi pierwszego pisma w sprawie, w aktach sprawy administracyjnej znajduje się zarówno pełnomocnictwo do działania w imieniu skarżącej przed WSA jak i NSA; 4) art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa poprzez jego zastosowanie, poprzez przyjęcie, że strona nie uzupełniła braków formalnych pisma procesowego w terminie, gdy tym czasem Sąd nie miał podstawy wzywać strony do uzupełnienia takich braków; 5) art. 220 § 3 poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że skarga kasacyjna od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez Sąd, gdy tym czasem w sprawie został uiszczony wpis sądowy co wynika z akt sprawy. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego zażalenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 173 § 1 Ppsa od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie zaś do art. 194 § 1 pkt 1a Ppsa na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, których przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 Ppsa przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Biorąc pod uwagę, że w przedmiotowej sprawie skarga skarżącej została przez Sąd I instancji odrzucona postanowieniem wydanym na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 Ppsa, to środkiem odwoławczym, który przysługiwał skarżącej od tego orzeczenia było zażalenie, o czym skarżąca została prawidłowo pouczona. Pełnomocnik skarżącej zaskarżył natomiast powyższe postanowienie Sądu wnosząc pismo zatytułowane "skarga kasacyjna". Mając jednak na względzie, że pismo to zostało złożone z zachowaniem terminu do wniesienia zażalenia i spełnia wymogi formalne przewidziane dla tego środka odwoławczego, Naczelny Sąd Administracyjny potraktował je jako zażalenie, które podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w zażaleniu należy wyjaśnić, że w myśl art. 57 § 1 Ppsa, skarga na akt organu administracji publicznej składana do wojewódzkiego sądu administracyjnego powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Elementy niezbędne pism procesowych strony określa art. 46 i art. 47 Ppsa. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b Ppsa, pismo strony, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. Ponadto w przypadku gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej, którą w niniejszym postępowaniu sądowym było wniesienie skargi, dołączyć do akt sprawy (tj. akt sądowych) pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 Ppsa). Zarówno brak wykazania przez pełnomocnika swojego umocowania odpowiednim dokumentem, jak również brak wskazania numeru PESEL stanowią braki formalne skargi, których nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie skutkuje jej odrzuceniem (art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa). Konieczność uiszczenia wpisu sądowego wynika natomiast z art. 230 § 1 Ppsa. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 Ppsa). Jak wynika z akt sądowych przedmiotowej sprawy skarga skarżącej została wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na braki formalne tego pisma (w postaci braku wskazania nr PESEL skarżącej oraz braku dokumentu wskazującego na umocowanie do reprezentowania skarżącej), jak również brak fiskalny, wezwano pełnomocnika skarżącej do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania w dniu 26 czerwca 2025 r. (k. 24 akt sądowych), pełnomocnik do dnia 3 lipca 2025 r. ww. braków skargi nie usunął. Wprawdzie Sąd I instancji błędnie wskazał, że pełnomocnik odebrał wezwanie w dniu 16 czerwca 2025 r. w związku z czym termin do usunięcia braków upływał w dniu 23 czerwca 2025 r., nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem pełnomocnik w żadnym z ww. terminów braków skargi nie uzupełnił. W tych okolicznościach sprawy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób przyjąć, aby postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszało prawo. Na prawidłowość orzeczenia Sądu nie mogła wpłynąć argumentacja przedstawiona w zażaleniu. Jak wskazano bowiem w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 3 lipca 2023 r. sygn. akt II GPS 3/22 niezachowanie określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b Ppsa wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa bez względu na to czy numer ten znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Dlatego też sam fakt ujawnienia stosownych danych w aktach administracyjnych nie mógł skutecznie usprawiedliwić zaniechania pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego w postępowaniu sądowym. Podobnie należało ocenić brak wykazania umocowania do działania w imieniu skarżącej. Trzeba podkreślić, że gdyby zamiarem ustawodawcy było zwolnienie pełnomocnika z obowiązku przedstawienia dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony z uwagi na okoliczność pozostawania tego dokumentu w aktach sprawy administracyjnej, to stosowne wyłączenie zostałoby wyraźnie przewidziane w przepisach. Wobec braku stosownych regulacji, nie można było przyjąć, aby pełnomocnictwo znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy odpowiadało dyspozycji art. 37 § 1 zd. pierwsze w zw. z art. 46 § 3 Ppsa i mogło być traktowane jako skuteczne złożenie pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej przed sądem. Powyższe stanowisko zgodne jest z dominującą linią orzeczniczą, która wskazuje, że jeżeli dokument pełnomocnictwa nie został złożony przy pierwszym piśmie wnoszonym do sądu (skardze), pełnomocnik nie może skutecznie powoływać się na istnienie pełnomocnictwa w aktach administracyjnych sprawy (m.in. postanowienia NSA z: 11 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1176/09; 11 grudnia 2012 r. sygn. akt II GZ 436/18; 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OZ 202/17; 25 maja 2017 r. sygn. akt II FZ 207/17; 19 lipca 2018 r. sygn. akt I OZ 688/18; 6 października 2021 r. sygn. akt I OZ 331/21; 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I OZ 548/21; 18 listopada 2022 r. sygn. akt II GZ 425/22; 18 lipca 2024 r. sygn. akt I OZ 376/24, 25 kwietnia 2025 r. sygn. akt I OZ 233/25; wyroki NSA z: 28 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1879/21; 16 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2080/22). Postępowanie sądowoadministracyjne jest bowiem postępowaniem odrębnym względem postępowania administracyjnego czy też egzekucyjnego. Stąd też strona, która zamierza w postępowaniu sądowoadministracyjnym działać przez pełnomocnika musi udzielić pełnomocnikowi stosowanego upoważnienia do działania w takim postępowaniu, a stosowne upoważnienie winno zostać złożone do akt sądowych. Odnosząc się zaś do kwestii braku należnej opłaty od skargi należy podnieść, że z rejestru opłat sądowych wynika, iż na dzień 17 lipca 2025 r. wpis od skargi nie został uiszczony (k. 25 akt sądowych). Pełnomocnik zaś pomimo twierdzenia, że wpis został w przedmiotowej sprawie wykonany 29 kwietnia 2025 r., nie przedłożył żadnego dowodu dokonania tej czynności. Znajdujące się natomiast w aktach sprawy jako załącznik do skargi potwierdzenie wykonania przelewu z 25 kwietnia 2025 r. wskazuje jedynie, że nadawcą płatności w kwocie 500 zł był M.T., zaś odbiorcą Kancelaria pełnomocnika. Powyższe okoliczności nie wskazują zatem, aby brak fiskalny skargi został uzupełniony. Mając powyższe na uwadze, wobec niezasadności wszystkich zarzutów zawartych w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w postanowieniu.