II OZ 156/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 września 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 989/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 czerwca 2023 r. nr 476/2023 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 6 września 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 989/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 czerwca 2023 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wniosek złożony przez pełnomocnika skarżącej spółki nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie przedstawiono bowiem okoliczności przemawiających za tym, że wykonanie zaskarżonego aktu grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca spółka nie podała żadnych konkretnych informacji, które pozwoliłyby Sądowi ocenić zasadność wniosku. Ponadto zaznaczyć należy, że postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku nie jest z zasady rozstrzygnięciem, którego wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Postanowienie tego rodzaju dotyczy świadczenia pieniężnego, które z reguły jest odwracalne, a w przypadku zaskarżenia go do sądu administracyjnego i ewentualnego uwzględnienia takiej skargi, pozostaje możliwość domagania się jego zwrotu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła I. sp. z o.o. z siedzibą w K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenia zaskarżonego postanowienia, któremu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w postaci: 1) art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") - poprzez bezpodstawne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody Skarżącemu, w przypadku wykonania zaskarżonego postanowienia; 2) art. 61 § 3 p.p.s.a. - poprzez bezpodstawne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie wykonanie zaskarżonego postanowienia - nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków; 3) art. 61 § 3 p.p.s.a - poprzez bezpodstawne stwierdzenie, że skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego postanowienia - wyrządzenia mu znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w przypadku wykonania wspomnianego postanowienia; 4) art. 61 § 3 p.p.s.a. - poprzez zaniechanie analizy okoliczności i dowodów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego postanowienia; 5) art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 126 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej jako: "u.p.e.a.") - poprzez nierozpatrzenie argumentu, że ściągnięcie grzywny może doprowadzić do braku możliwości jej zwrotu, mimo ewentualnego uwzględnienia skargi, co będzie implikowało znaczącą szkodę lub trudne do odwrócenia skutki dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W judykaturze wielokrotnie wskazywano, że skutki wykonania decyzji (w niniejszej sprawie postanowienia) zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne. Każda decyzja administracyjna, czy też każde postanowienie zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Skutki w tym zakresie są oczywiste i zawsze prowadzą do ujemnych następstw polegających na zmniejszeniu majątku zobowiązanego, a nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które wykonanie zaskarżonego postanowienia może spowodować dla strony (por. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16). Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest dołożyć szczególnej staranności by uprawdopodobnić, że występują wyjątkowe okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W niniejszej sprawie strona występująca z wnioskiem nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację materialną aby Sąd mógł ocenić ewentualną szkodę jaką wywoła wykonanie zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik spółki podnosi jedynie, że grzywna jest "pięciokrotnie" wyższa niż kapitał zakładowy spółki. Jest to argument całkowicie nietrafny, bowiem kapitał zakładowy powiązany z należnościami nie daje prawidłowego obrazu sytuacji finansowej spółki, natomiast istotne są np. obroty za dany rok działalności – co nie zostało w niniejszej sprawie w żaden sposób wyeksponowane. Wysokość kapitału zakładowego może w pewnym sensie wskazywać na majątek spółki ale jest to kryterium bardzo nieostre i pozostające w sferze spekulacji, a nie dowodów. Przechodząc do argumentu, że uiszczone lub ściągnięte grzywny mogą zostać zwrócone w wysokości 75 % lub w całości, należy wskazać, że pełnomocnik ponownie nie uprawdopodobnił, że brak zwrotu grzywny w pełnej kwocie będzie stanowiło trudny do odwrócenia skutek. Pełnomocnik spółki chcąc wykazać, że nawet utrata 25 % kwoty grzywny będzie "znaczną" szkodą dla spółki, winien jeszcze staranniej przedstawić Sądowi jej trudną sytuację materialną. W przeciwnym wypadku należałoby przyjąć, że każda kwota grzywny co do zasady jest "znaczną szkodą". Na marginesie należy dodać, że istota wymierzenia grzywny ma na celu jak najszybsze wykonanie zobowiązania, wobec czego jej wysokość musi niejako być dolegliwością na tyle trudną aby strona nie mogła skutecznie uchylać się od nałożonych na nią nakazów. Postępowanie w tym zakresie ma zatem dodatkowy czynnik przemawiający za ostrożnym stosowaniem ochrony tymczasowej. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.