II OZ 1539/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. i D.K.1 na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 773/24 utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 marca 2025 r. o odmowie przyznania D.K. prawa pomocy w sprawie ze skargi K.P., D.K. i D.K.1 na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r., nr 868/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odrzucić zażalenia.

Postanowieniem z 22 maja 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 773/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprzeciwu D.K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 13 marca 2025 r. o odmowie przyznania D.K. (dalej: "skarżąca") prawa pomocy w sprawie ze skargi K.P., D.K.1 i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r., nr 868/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem, że nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia doręczono skarżącej 16 czerwca 2025 r. W piśmie z 23 czerwca 2025 r. skarżąca i D.K.1 wnieśli skargę kasacyjną na postanowienie z 22 maja 2025 r. zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz zasad współżycia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny powyższe pismo zakwalifikował jako zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenia D.K. i D.K.1 podlegają odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia/zarządzenia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Z racji tego każdy środek odwoławczy (zażalenie/skarga kasacyjna) nie odniesie zamierzonego skutku bowiem jest niedopuszczalny. Ustawodawca w art. 194 § 1 p.p.s.a. przedstawił katalog postanowień, które podlegają zaskarżeniu zażaleniem, a w art. 173 § 1 p.p.s.a. wskazał postanowienia, na które przysługuje skarga kasacyjna. Nie ma w tych regulacjach postanowienia Sądu wydanego w związku z rozpatrzeniem sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy z art. 260 § 2 p.p.s.a. Uznać zatem należało je za niezaskarżalne. Potwierdza to też treść tego ostatniego przepisu wskazując, że Sąd orzeka jako Sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wydane orzeczenie jest prawomocnym orzeczeniem w zakresie prawa pomocy, a wobec tego niedopuszczalne jest kierowanie na takie orzeczenie jakichkolwiek środków odwoławczych. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. art. 178 p.p.s.a., z których wynika, że zażalenie, które jest niedopuszczalne podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie Sąd doręczając odpis postanowienia z dnia 22 maja 2025 r. prawidłowo pouczył skarżącą D.K. o tym, że na postanowienie to nie przysługują środki odwoławcze (k. 27 akt), a mimo to skarżąca oraz D.K.1 wnieśli zażalenie z dnia 23 czerwca 2025 r., w którym kwestionują to postanowienie zarzucając Sądowi łamanie przepisów prawa. Wobec powyższego wniesione przez skarżącą oraz D.K.1 zażalenia z powodów procesowych (jako niedopuszczalne – brak możliwości zaskarżenia), nie podlegają merytorycznej ocenie i należy je odrzucić stosownie do art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 194 § 1 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca D.K. skorzystała z możliwości wniesienia sprzeciwu wnosząc ten środek odwoławczy od postanowienia referendarza sądowego z 13 marca 2025 r. Tym samym złożenie zażalenia, tym razem na postanowienie Sądu I instancji, utrzymujące w mocy postanowienie wydane przez referendarza sądowego, było niedopuszczalne i podlegało odrzuceniu stosownie do art. 178 p.p.s.a. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu nie wpływa na ocenę, że skarżąca złożyła środek zaskarżenia, który był niedopuszczalny i podlegał odrzuceniu. Natomiast zażalenie wniesione przez D.K.1 również podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne, jednakże z tej przyczyny, że nie był on adresatem zaskarżonego postanowienia Sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego, którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Adresatem tego postanowienia była wyłącznie D.K., bowiem to jej wniosek o prawo pomocy był przedmiotem oceny referendarza, a następnie Sądu. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie do zażalenia D.K.1. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.