II OZ 152/23

Dnia 4 kwietnia 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 349/22 o odrzuceniu skargi R. F. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 9 lutego 2022 r., nr SKO-431/3/2022 w przedmiocie przekazania według właściwości skargi na bezczynność organu postanawia: 1. sprostować zaskarżone postanowienie w ten sposób, że jako jego przedmiot wskazać pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 9 lutego 2022 r., nr SKO-431/3/2022 w przedmiocie przekazania według właściwości skargi na bezczynność organu, 2. oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 26 września 2022 r., II SA/Bd 349/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Bydgoszczy odrzucił skargę R. F., określając jej przedmiot jako "czynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy ("SKO" lub "Kolegium") z 9 lutego 2022 r., nr SKO-431/3/2022, w przedmiocie rozpatrzenia skargi na bezczynność organu". W uzasadnieniu w/w postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że R. F. za pośrednictwem komunikacji elektronicznej wniósł do WSA w Bydgoszczy skargę na wyżej opisaną czynność Kolegium. Podpisem elektronicznym zostało podpisane jedynie pismo przewodnie z 20 marca 2022 r., skarga zaś, (stanowiąca załącznik), nie została opatrzona takim podpisem. W związku z powyższym, zarządzeniem z 10 czerwca 2022 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez: osobiste podpisanie skargi lub nadesłanie odpisu prawidłowo podpisanej skargi, stanowiącej załącznik do pisma z 20 marca 2022 r. zat. "ODWOŁANIE" w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, po rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 4 lipca 2022 r. (jak wynika z potwierdzenia odbioru – k. 56). Skarżący odpowiedział na wezwanie tego samego dnia, przesyłając do sądu drogą elektroniczną pismo zatytułowane "odwołanie", do którego załączył skargę z 20 marca 2022 r. Po dokonaniu weryfikacji przesłanej w załączniku skargi, ustalono, że nie zawiera ona podpisu elektronicznego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie termin do uzupełnienia ww. braku formalnego upływał skarżącemu 11 lipca 2022 r. i nie złożył on w tym terminie podpisu elektronicznego lub własnoręcznego pod skargą, stanowiącą załącznik do pisma z 20 marca 2022 r., dlatego z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329, "Ppsa"), skargę odrzucił. Zażalenie na postanowienie z 26 września 2022 r. o odrzuceniu skargi wniósł skarżacy, podnosząc że jego skarga została poprawnie podpisana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wypadnie zauważyć, że przedmiotem skargi R.F. było pismo podpisane z upoważnienia Prezesa Kolegium, którym z powołaniem się na art. 65 § 1 i § 1a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm.) przekazano skargę R. F. na Starostę R., według właściwości – Wojewodzie Kujawsko-Pomorskiemu. W myśl art. 156 § 1 Ppsa (Dz. U. 2023, poz. 259) sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie lub inne oczywiste omyłki, jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 Ppsa). W ocenie Sądu Naczelnego należy sprostować zaskarżone postanowienie w tej jego części, w której określono przedmiot skargi. Prawidłowo należy wskazać, uwzględniając treść pisma SKO wskazanego jako przedmiot skargi, że było nim pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 9 lutego 2022 r., nr SKO-431/3/2022 w przedmiocie przekazania według właściwości skargi na bezczynność organu. Z tego względu orzeczono, jak w pkt. 1 sentencji niniejszego postanowienia. Stosownie do treści art. 57 § 1 Ppsa, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, o czym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 Ppsa. Zgodnie zaś z art. 46 § 2a Ppsa w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W świetle art. 46 § 2b Ppsa zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Z art. 49 § 1 Ppsa wynika natomiast, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa, zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższy przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd jest zobowiązany do odrzucenia skargi. W rozpatrywanej sprawie R. F. wniósł skargę drogą elektroniczną. Skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego z 20 marca 2022 r. W związku z tym, że podpis elektroniczny został złożony przez skarżącego jedynie pod pismem przewodnim, sąd wojewódzki zasadnie wezwał go do usunięcia dostrzeżonego braku. Wezwanie wraz z pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 4 lipca 2022 r., a zatem termin na usunięcie braku formalnego skargi upływał z dniem 11 lipca 2022 r. W wyznaczonym terminie skarżący nadesłał pismo przewodnie zatytułowane jako "ODWOŁANIE", przesyłając jednocześnie w załączniku do tego pisma skargę z 20 marca 2022 r., jednakże skarga ta, stanowiąca załącznik do przedmiotowego pisma, nie została podpisana w sposób określony w wezwaniu z 10 czerwca 2022 r. Tym samym, sąd pierwszej instancji właściwie uznał, że brak formalny skargi nie został uzupełniony, co uniemożliwiało nadanie skardze dalszego biegu i w konsekwencji doprowadziło do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa. Podkreślić przy tym należy, że z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b Ppsa nie można przyjmować, że opatrzenie pisma przewodniego podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, a więc również załączników. W art. 46 Ppsa rozróżniono podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej – pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a Ppsa. Kwestia ta została ostatecznie przesądzona w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2021 r. I FPS 2/21, w której stwierdzono, że zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b Ppsa, skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w pkt. 2 sentencji postanowienia.