II OZ 1509/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 232/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody Kujawsko–Pomorskiego z dnia 17 grudnia 2024 r., nr WIR.VII.7840.1.10.2024.JB w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie. Pismem z dnia 16 stycznia 2025 r. A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 17 grudnia 2024 r., nr WIR.VII.7840.1.10.2024.JB, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Toruńskiego, znak: AB.6740.3.68.2023.EK, z dnia 6 marca 2024 r., na mocy której odmówiono zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w postaci nadesłania 9 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem oraz złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej - odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikałoby uprawnienie do wniesienia skargi i udzielenia pełnomocnictwa, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone 23 kwietnia 2025 r., zatem termin do uzupełnienia braków mijał 30 kwietnia 2025 r. Pismem z 8 maja 2025 r., pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu pisma wskazał, że powziął informację o doręczeniu wezwania Sądu 5 maja 2025 r. - po powrocie z urlopu ojcowskiego, skorzystanie z którego związane było z wcześniejszym pobytem córki i żony w szpitalu z powodu choroby córki (urlop w dniach od 18 kwietnia 2025 r. do 2 maja 2025 r. - przyczyna uchybienia ustała więc 3 maja). Pełnomocnik wskazał, że pozostaje zatrudniony w kancelarii na podstawie stosunku pracy, a z urlopu ojcowskiego (art. 182³ kodeksu pracy) pracownik nie może być przez pracodawcę odwołany. Urlop ten nie był wcześniej zaplanowany, lecz wynikał z konieczności podjęcia osobistej opieki nad dzieckiem w związku z wcześniejszą chorobą, pobytem w szpitalu i powikłaniami z tym związanymi. Ponadto wskazał, że drugi pełnomocnik - r. pr. A.B., w dniu upływu terminu do uzupełnienia braków skargi była chora, przebywała na zwolnieniu lekarskim od 28 kwietnia 2025 r. do 26 maja 2025 r. Z kolei wspólniczka w kancelarii - r. pr. B.S. (niebędąca pełnomocnikiem w tym postępowaniu) przebywała na zwolnieniu lekarskim od 28 kwietnia 2025 r. do 11 maja 2025 r. W zaistniałej sytuacji zdaniem pełnomocnika skarżącej - bez swojej winy nie mógł dokonać czynności, gdyż o doręczeniu wezwania Sądu, pozostając na urlopie ojcowskim, nie wiedział. Nie było również możliwości dokonania tej czynności w terminie przez pozostałe osoby z racji istotnych przeszkód zdrowotnych i nagłości ich wystąpienia, ponieważ oprócz dwóch wspólników i jednego pracownika nikt inny nie wykonuje żadnych czynności procesowych w kancelarii na rzecz jej klientów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia 5 czerwca 2025 r., odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd I instancji przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia. Natomiast nie został uprawdopodobniony brak winy w jego uchybieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że w orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Z kolei w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, przyjęto, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (zob. wyroki NSA: z 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98; z 6 lipca 2022 r., sygn. akt I FSK 1259/19; CBOSA). Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Zdaniem Sądu I instancji, okoliczności podniesione przez pełnomocnika skarżącej we wniosku nie są okolicznościami, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił w sposób przekonywujący, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków skargi było przez niego niezawinione. WSA wskazał, że powszechnie uznaną praktyką jest wzajemne zastępowanie się pełnomocników, nawet w sytuacjach niewyznaczenia pełnomocnika substytucyjnego za zgodą mocodawcy. Pełnomocnik skarżącej w sytuacji braku możliwości skorzystania z zastępstwa innych profesjonalnych pełnomocników z kancelarii, którzy w tym samym czasie byli niezdolni do pracy z powodu choroby, mógł zwrócić się o zastąpienie go w czynności uzupełnienia braków formalnych skargi do innego profesjonalnego pełnomocnika, nie ograniczając się tylko do kancelarii, w której pozostaje zatrudniony. Pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych w sprawie II SA/Bd 232/25, do którego wezwanie zostało doręczone dnia 23 kwietnia 2025 r. Postanowienie to zaskarżył w całości i zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do dokonania czynności, podczas gdy pełnomocnik Skarżącej wykazał, że do uchybienia terminowi doszło bez jego winy i bez winy Skarżącej, na skutek okoliczności, których nie można było przewidzieć, 2) błąd w ustaleniach polegający na stwierdzeniu przez WSA w Bydgoszczy, że "pełnomocnik skarżącej w sytuacji braku możliwości skorzystania z zastępstwa innych profesjonalnych pełnomocników z kancelarii, którzy w tym samym czasie byli niezdolni do pracy z powodu choroby, mógł zwrócić się o zastąpienie go w czynności uzupełnienia braków formalnych skargi do innego profesjonalnego pełnomocnika" - podczas, gdy w rzeczywistości pełnomocnik Skarżącej nie mógł tego zrobić, ponieważ nie wiedział o potrzebie zastąpienia go w czynności uzupełnienia braków formalnych, gdyż - na co również wskazał WSA w uzasadnieniu postanowienia - pełnomocnik Skarżącej o doręczeniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi dowiedział się dopiero po powrocie z urlopu ojcowskiego, co nastąpiło już po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a tym samym pełnomocnik nie miał żadnej możliwości zapobieżenia uchybieniu terminowi; pełnomocnik Skarżącej nie mógł również przewidzieć przeszkód natury zdrowotnej u pozostałych profesjonalnych pełnomocników z kancelarii. Argumentując powyższe stanowisko pełnomocnik skarżącej wskazał, że okoliczności wykazujące brak winy w uchybieniu terminowi zostały uprawdopodobnione, a wręcz udowodnione załączonymi do wniosku o przywrócenie terminu dokumentami. Wszelkie przesłanki przywrócenia terminu należy więc uznać za spełnione w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy zatem brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro bowiem art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowią o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienie braków formalnych skargi. W istocie bowiem złożone pełnomocnictwo w sprawie upoważnia do reprezentowania spółki przed sądem dwóch pełnomocników. Radca prawny A.B. odebrała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w dniu 23 kwietnia 2025 r. Z nadesłanej dokumentacji wynika, że od 28 kwietnia 2025 r. do 26 maja 2025 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Uzupełnienie braku formalnego poprzez przedłożenie odpisów skargi oraz dokumentu, z którego wynikałoby uprawnienie do wniesienia skargi i udzielenia pełnomocnictwa, nie wiązało się z koniecznością przygotowania merytorycznego, analizy materiału sprawy, czy sporządzenia rozbudowanego pisma procesowego. Czynność ta nie wymagała dużego nakładu sił ze strony pełnomocnika skarżącej. W tym kontekście oczekiwanie z uzupełnieniem braku formalnego przez profesjonalnego pełnomocnika do ostatniego dnia dla wykonania czynności rodzi ryzyko i ewentualnie obciąża w sytuacji niedopełnienia terminu profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zaaprobować stanowisko Sądu pierwszej instancji. Profesjonalny pełnomocnik winien tak zorganizować pracę swojej kancelarii, aby zapewnić dbanie o interesy reprezentowanych przez siebie stron z dochowaniem należytej staranności, niezależnie od sytuacji faktycznej, w której się znalazł. Jak już bowiem zauważono w zaskarżonym postanowieniu, każde niedopełnienie obowiązków przez pełnomocnika obciąża bezpośrednio reprezentowaną przezeń stronę. Powołane przez pełnomocnika skarżącej w zażaleniu okoliczności nie zasługują na uwzględnienie, albowiem w istocie nie kwestionują one ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji. Ewentualna kwestia obiegu dokumentacji w kancelarii prawnej w sytuacji nieobecności wszystkich profesjonalnych pełnomocników, zgodnie z powyższymi ustaleniami, pozostaje w zakresie pełnomocnika skarżącej. Przy czym słusznie wskazał Sąd I instancji, że ewentualne zastępstwo procesowe w sytuacjach nagłych nie musi ograniczać się tylko do kancelarii, w której pełnomocnik pozostaje zatrudniony. Podkreślić zaś należy, że radca prawny A.B. występuje w niniejszej sprawie nie tylko jako prawnik wykonujący działalność w tej samej kancelarii, ale jako pełnomocnik skarżącej spółki. Brak podjęcia przez tego pełnomocnika czynności związanych z wezwaniem do usunięcia braków skargi nie może być zatem rozważany jako okoliczność świadcząca o braku winy pełnomocnika, który sporządził skargę i ja wniósł. Obowiązek nałożony wezwaniem Sądu obciążał stronę, a zatem w równej mierze obciążał każdego pełnomocnika skarżącej ustanowionego w niniejszym postępowaniu. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił pełnomocnikowi skarżącej przywrócenia terminu do złożenia uzupełnienia braków formalnych skargi z uwagi na okoliczność. Pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił, że strona bez swej nie dochowała terminu do uzupełnienia braków skargi. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.