II OZ 1448/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 817/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 czerwca 2024 r. nr WOP.7721.96.2023.HB w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 14 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 817/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi M. P. (dalej "skarżący") na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 czerwca 2024 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wniosek złożony przez stronę skarżącą nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący powołał się na koszty nakazu rozbiórki bądź konieczność zapłacenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki spornych domków podnosząc, że nie dysponuje środkami finansowymi na uregulowanie nałożonych grzywien oraz wykonania obowiązku demontażu. Skarżący wyjaśnił, że jego firma osiągnęła stratę, natomiast osiąga on miesięczny dochód w kwocie 20.000 zł. Skarżący wykazał także, że miesięczny koszt utrzymania rodziny wynosi łącznie 32.650 zł. Oświadczył również, że koszty dzieli z żoną, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W ocenie Sądu argumenty skarżącego wciąż nie wyjaśniają na czym w tej konkretnej sprawie polega niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sama wysokość grzywny w celu przymuszenia czy hipotetyczny koszt rozbiórki obiektu budowlanego nie przesądzają o możliwości zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się jego uchylenia. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez brak uznania, że wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła trudne do odwrócenia skutki oraz oddalenie wniosku pomimo, iż skarżący uprawdopodobnił przesłanki wymagane do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z kolei zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że z treści art. 61 § 4 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny może zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2018 r. sygn. akt II OZ 633/18). Zauważyć również należy, że zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu podlega ocenie nie tyle przez pryzmat zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a., ile wymaga uwzględnienia treści art. 61 § 4 p.p.s.a. Oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji/postanowienia nie uniemożliwia ponowienia wniosku, jednakże wnioskodawca powinien mieć na uwadze to, że w sprawie objęcia strony ochroną tymczasową zapadło prawomocne orzeczenie sądowe i możliwość jego zmiany może zostać oparta nie na podważeniu stanowiska zajętego przez sąd z powodu jego wadliwości, ale wskazaniu, że pozostaje ono nieadekwatne do stanu sprawy w świetle nowych okoliczności, które w niej zaistniały. Przez zmianę okoliczności należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wydane uprzednio (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2019r. sygn. akt II OSK 1159/18 i II OSK 1160/18). Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że w niniejszej sprawie zapadło już orzeczenie NSA z dnia 5 lutego 2025 r. sygn. akt II OZ 28/25, oddalające zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 27 września 2024 r., którym Sąd I instancji odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. Nie tamowało to skarżącemu możliwości do złożenia kolejnego wniosku, jednak wniosek taki winien być oceniany w oparciu o art. 61 § 4 p.p.s.a. W związku z powyższym strona skarżąca nie może już skutecznie podnosić argumentów, które były oceniane przez NSA przy wydaniu postanowienia z dnia 5 lutego 2025 r. Niemniej jednak należy dostrzec, że podstawą oddalenia poprzedniego wniosku strony był brak należytego uprawdopodobnienia okoliczności potwierdzających ryzyko wyrządzenia znacznej szkody, w tym brak przedstawienia stosownych dokumentów potwierdzających sytuację materialną strony skarżącej. Nie ma zatem przeszkód aby ocenić aktualny wniosek biorąc po uwagę zobrazowanie okoliczności, które wcześniej pominął skarżący. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjmując, że organ w zaskarżonej decyzji nakazał rozbiórkę "budynków" posadowionych na betonowych fundamentach punktowych-prefabrykowanych i zestawiając to z przedstawionym przez skarżącego kosztem rozbiórki w wysokości około 100.000 zł, można przyjąć, że zaskarżona decyzja rodzi trudne do odwrócenia skutki. Sąd nie może aktualnie przesądzić czym są przedmiotowe obiekty bowiem grozi to dokonaniem "przedsądu". Rozbiórka budynku natomiast, nawet jeśli nie stanowi on centrum życiowego strony, jest przedsięwzięciem kosztownym i trudnym do odwrócenia, co uprawdopodobniła strona skarżąca w ponownym wniosku z dnia 5 maja 2025 r. Podkreślić należy, że strona winna jedynie uprawdopodobnić okoliczności wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie je udowodnić, zatem Sąd nie jest zobligowany do szczegółowego badania sytuacji materialnej skarżącego. Biorąc pod uwagę okoliczności tej konkretnej sprawy należało uznać, że strona uprawdopodobniła, że w stosunku do niej zaistniało ryzyko o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.