II OZ 144/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 709/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze J. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 stycznia 2023 r., znak: DON.7100.37.2022.ANM w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie. J. R. ("skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 stycznia 2023 r., znak: DON.7100.37.2022.ANM, uchylającą decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 grudnia 2021 r., znak: WINB-WOP.771.8.2021.PJ i odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Toruniu z 31 stycznia 2017 r., znak: PINB.440.25.2015.AG. W skardze został zawarty także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji stwarza możliwość egzekwowania nakazu rozbiórki w drodze sankcji finansowych obciążających jego świadczenie emerytalno-rentowe, które jest jego jedynym źródłem utrzymania. Taki stan, według skarżącego, narazi go na niepowetowaną szkodę, albowiem zagrozi to jego egzystencji. Oceniając rozpoznawany wniosek Sąd stwierdził, że przez skarżącego wniosek, w niniejszej sprawie, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie wykazano wystąpienia którejkolwiek przesłanki wynikającej z art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżący wskazał we wniosku, że organ administracji publicznej może prowadzić dalsze postępowanie administracyjne, a w rezultacie wszcząć także postępowanie egzekucyjne z jego świadczeń emerytalno-rentowych. W tym też skarżący dopatruje się trudnych do odwrócenia skutków. Taka jednak argumentacja, w ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, to znaczy takie, które przekraczają normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Możliwość prowadzenia dalszego postępowania przez organ administracji publicznej – nie jest jakimś szczególnym następstwem, ale wynikającą z przepisów prawa powinnością organu administracji publicznej. Z tego też względu taki argument nie ma znaczenia dla oceny wniosku o wstrzymanie wykonania aktu. Również nie można uwzględnić stanowiska skarżącego, że prowadzenie dalszego postępowania przez organy może zagrażać jego egzystencji, a to z uwagi na egzekucję świadczenia emerytalno-rentowego. Takie twierdzenie nie zostało poparte żadnym konkretnym stanem faktycznym. Skarżący nie przedstawił ewentualnych kosztów, które mogą wiązać się z wykonaniem decyzji, a także nie wskazał swoich dochodów i wydatków. Tylko realne zestawienie pełnej sytuacji materialnej skarżącego pozwoliłoby na ocenę czy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 i 5 poprzez niezastosowanie powyższych przepisów i niezasadną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 stycznia 2023 r., znak : DON.7100.37.2022 ANM, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi administracyjnemu pierwszej instancji W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest błędne i skarżący czuje się głęboko skrzywdzony. W ocenie skarżącego przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. ewidentnie występują w rozpatrywanej sprawie. Skarżący jest samotnym schorowanym emerytem. Jedynym jego źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne. Ciężko choruje na choroby przewlekłe. W ostatnich latach pochował [...] i [...]. Wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niechybnie uruchomienie procedury rozbiórki budynku, z którego korzysta. Spowoduje to niepowetowane znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki w postaci faktycznej dewastacji budynku. W przypadku ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi w postępowaniu sądowo-administracyjnym będzie za późno na odwrócenie biegu wydarzeń. Poza tym wstrzymanie wykonania decyzji nie zagraża niczyim interesom, zabezpiecza jedynie starszego człowieka przed skutkami pochopnego wykonania drastycznie dolegliwego orzeczenia władz administracyjnych. Okoliczności powyższe wydają się oczywiste i wynikają z doświadczenia życiowego, którym powinien kierować się sąd orzekający w sprawie. Jako okoliczności powszechnie znane nie wymagają szczególnego udowodnienia. W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania G. B. wniosła o odrzucenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Najpierw skonstatować należy, że wniosek niewątpliwie dotyczył decyzji uchylającej decyzję stwierdzającą nieważności decyzji o nakazie rozbiórki i odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. Taka decyzja niewątpliwie jest wydana w materialnych granicach sporawy w której nakazano rozbiórkę obiektu budowlanego. Kwestia ta nie ma w niniejszej sprawie pierwszorzędnego znaczenia, jak byłoby w sytuacji, w której wniosek, złożony w niniejszej sprawie, a więc w sprawie stwierdzenia nieważności, odnosiłby się do decyzji nakazującej rozbiórkę Przy szerokim materialnoprawnym rozumieniu sprawy w zakresie wyznaczonym przez art. 61 § 3 P.p.s.a. mieści się nie tylko zaskarżona decyzja, ale także decyzja wydana przez organ pierwszej instancji. Co więcej, w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wydanej w postępowaniu w sprawie uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, we wznowionym postępowaniu i w odniesieniu do decyzji wydanej na podstawie art. 54 § 3, wniosek ten może również dotyczyć decyzji wydanych w zwykłym toku instancji. Wszystkie bowiem te postępowania toczą się w tej samej - z punktu widzenia materialnoprawnego - sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne i stanowią jedynie jego powtórzenie czy też przedłużenie (por. T. Woś [w:], T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 61, WK 2016, Wyd. VI, Lex; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 61, LexisNexis 2011, Wyd. V, Lex). Nie można zatem przesłanek wstrzymania wykonania decyzji merytorycznej wydanej w postępowaniu nadzorczym rozważać w oderwaniu od skutków wykonania ostatecznie orzeczonego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W okolicznościach procesowych niniejszej sprawy skarżący uzyskał na skutek decyzji organu pierwszej instancji, tj. decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dalej: "WINB", z dnia 30 grudnia 2021 r., zwolnienie od obowiązku wykonania nakazu rozbiórki orzeczonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Toruniu, z dnia 31 stycznia 2017 r. Na skutek decyzji WINB decyzja o nakazie rozbiórki została przecież wyeliminowana z obrotu prawnego. W konsekwencji zaś decyzji GINB, skarżący utracił to swego rodzaju uprawnienie. W dalszym ciągu w obrocie prawnym, pozostaje akt nakazujący rozbiórkę rozbudowy obiektu budowlanego. Odmowa w wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji GINB niewątpliwie pociąga za sobą skutek w postaci wykonalności nakazu rozbiórki. Wykonanie takiego nakazu może, obiektywnie, niezależnie od argumentacji wnioskodawcy, wywołać nieodwracalne skutki. Dodać warto, nawiązując do poprzedzających uwag, że co prawda wniosek odnosił się do zaskarżonej decyzji, ale nie jest wykluczone odczytanie intencji skarżącego, jako chęci powstrzymania nie tyle formalnego toku dalszych czynności procesowych organów administracji państwowej, ile powstrzymania wykonania samego nakazu rozbiórki. Wykonanie tego rodzaju obowiązków, co zasady należy zaś traktować jako okoliczność mogącą wywołać nieodwracalne skutki. W związku z powyższym w świetle art. 61 § 3 P.p.s.a. uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.