II OZ 143/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. i J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 903/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M.S. i J.S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 16 września 2025 r., nr WOP.7722.175.2025.MJ w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu wniosku M.S. i J.S. o wstrzymanie wykonania postanowienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 16 września 2025 r., nr WOP.7722.175.2025.MJ w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych przy budynku – domku holenderskim posadowionym bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] gmina [...], postanowieniem z 2 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 903/25, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Sąd stwierdził, że wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na jego przedmiot. Nie można bowiem wstrzymać wykonania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, ponieważ wydanie takiego postanowienia dopiero uruchamia tryb postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Co więcej, nie powoduje ono także skutków w postaci nakazu rozbiórki spornego obiektu budowlanego. Zatem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie wiąże się bezpośrednio z wykonaniem zaskarżonego postanowienia, lecz dopiero z wykonaniem ewentualnej decyzji o nakazie rozbiórki spornego obiektu. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie należy do aktów kwalifikujących się do wykonania a – wbrew argumentacji wniosku – charakter zaskarżonego postanowienia wyklucza ziszczenie się ryzyka, o którym stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i zarzucili naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 418 ze zm.), dalej: "p.b.", a także naruszenie art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a." oraz konstytucyjnej zasady proporcjonalności. W ocenie skarżących w niniejszej sprawie miało miejsce błędne zastosowanie art. 48 p.b. wobec obiektu, który nie jest budynkiem, budowlą, ani innym obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1, 2 lub 3 p.b., a zatem w ogóle nie podlega regulacjom tej ustawy. Obiekt nie wymagał zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Obiekt ten, ze względu na jego cechy, może być traktowany jako pojazd, a nie jako budowla. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 31 Konstytucji RP, gdyż skarżący nie uprawdopodobnili, aby wskutek wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji doszło do powstania skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., których wystąpienie warunkuje udzielenie ochrony tymczasowej. Także w zażaleniu nie zdołali podważyć prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Jak wynika z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W okolicznościach przedmiotowej sprawy podnoszone argumenty, mające przemawiać za zasadnością wstrzymania wykonania postanowienia nie mogły odnieść pożądanego przez skarżących skutku. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnosili, że ze względu na posiadane cechy, tj. "przemieszczalność, brak trwałego związania z gruntem czy brak fundamentów" sporny obiekt powinien być kwalifikowany jako pojazd, a nie budowla. Trzeba jednak zauważyć, że na obecnym etapie postępowania kwestia kwalifikacji spornego obiektu pozostaje poza obszarem merytorycznej oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonywanej w ramach postępowania zażaleniowego w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie robót budowlanych. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w tej sprawie wnioskiem o wstrzymanie wykonania objęto postanowienie organu nadzoru budowlanego, którym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 p.b. wstrzymano roboty budowlane prowadzone przy posadowieniu budynku – domku holenderskiego, parterowego, trwale związanego z gruntem – posadowionego na kołach i bloczkach betonowych bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia na budowę oraz poinformowano skarżących o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. Słusznie zatem Sąd zwrócił uwagę, że zaskarżone postanowienie inicjuje postępowanie, które może zakończyć się legalizacją przedmiotowego obiektu lub nakazem jego rozbiórki. Tym samym na etapie wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych co do zasady nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ skarżący mogą podjąć kroki zmierzające do legalizacji przedmiotowego obiektu. Zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutku w postaci nakazu rozbiórki, ponieważ dopiero od działań skarżących będzie zależało, czy w odrębnej decyzji organ będzie mógł ewentualnie wydać stosowny nakaz lub wydać decyzję o legalizacji. Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, zaskarżone postanowienie nie ma więc charakteru kończącego postępowanie administracyjne i załatwiającego co do istoty kwestię legalizacji robót budowlanych przy posadowieniu budynku w warunkach samowoli budowlanej. Oznacza to tym samym, że brak jest podstaw do zastosowania wnioskowanej ochrony tymczasowej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.