II OZ 143/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 102/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 5 lipca 2021 r., nr SKO/I/IV/1492/2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 102/23, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z 5 lipca 2021 r., nr SKO/l/IV/1492/2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. VII SPP/Wa 102/23, starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku S.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, odmówił zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SPP/Wa 325/21 w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata. Odpis postanowienia z dnia 31 sierpnia 2023 r. został skarżącemu doręczony 29 września 2023 r. 9 października 2023 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od wyżej powołanego postanowienia referendarza. Wraz z wnioskiem wniesiono sprzeciw. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że niedotrzymanie terminu wynikło z powodu choroby. Od czerwca 2023 r. skarżący choruje na ropne zapalenie skóry okolicy potylicy. Posiada bolesne rany. Z powodu bólu nie może się skoncentrować i napisać odpowiedniego pisma. Pęcherze pękają i skarżący ma całe ręce zakrwawione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu żądanie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu, oparte wyłącznie na fakcie trwającej od czerwca choroby skórnej, nie może zostać uwzględnione. Lakonicznie podane okoliczności nie pozwalają stwierdzić, że choroba skarżącego całkowicie uniemożliwiała mu terminowe dokonanie czynności. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że z uwagi na okres trwania choroby, który jak wynika z twierdzeń skarżącego rozpoczął się w czerwcu 2023 r. nie można przyjąć, że jej objawy uniemożliwiające w ocenie skarżącego terminowe wniesienie sprzeciwu, miały charakter nagły i niespodziewany. Występowanie schorzeń, nawet ciężkich, nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Koniecznym jest wykazanie, że powoływana choroba stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu, nie pozwalającą na osobiste wykonanie czynności lub wyręczenie się w tym celu inną osobą. Sąd rozpoznając wniosek nie znalazł podstaw do uznania, że skarżący był pozbawiony możliwości wniesienia w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza, zwłaszcza w sytuacji, gdy – co do zasady – wnosi pisma drogą elektroniczną. Zdaniem Sądu z przedstawionego zaświadczenia lekarskiego nie wynika, by stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu terminowe dokonanie czynności. Pomimo zalecenia pozostawania w domu, określonego w zaświadczeniu z 13 czerwca 2023 r. zauważyć należy, że termin do złożenia sprzeciwu w niniejszej sprawie upłynął 6 października 2023 r., czyli ponad 3 miesiące od wizyty lekarskiej. Skarżący nie przedłożył dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że objawy choroby uwidoczniły się bądź nasiliły w okresie, w którym otwartym pozostawał a następnie upłynął termin do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Zalecenie pozostawania w domu określone w czerwcu 2023 r., które uniemożliwiałoby skarżącemu działanie, nie było przez skarżącego realizowane nieprzerwanie aż do dnia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu. Sądowi z urzędu bowiem jest wiadomo, na podstawie akt administracyjnych znajdujących się przy sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2628/23 ze sprzeciwu S.K. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 28 września 2023 r., nr 186/2023, że skarżący 21 września 2023 r. przeglądał akta sprawy w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie, składając jednocześnie na piśmie obszerne oświadczenie opatrzone jego podpisem. W ocenie Sądu nie można zatem przyjąć, że skarżący wykazał, iż uchybił terminowi do złożenia sprzeciwu bez swojej winy. Wobec trwającej od czerwca 2023 r. choroby skarżący miał możliwość przygotowania się na ew. wyręczenie się inną osobą, w przypadku kolejnego nasilenia się objawów skórnej dolegliwości. Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.K. złożył zażalenie, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Skarżący wyjaśnił, że był chory i przez pół roku nie wychodził z domu (poza życiowo niezbędnymi wyjątkami), nie był w stanie normalnie funkcjonować, wykonać zabiegów agrotechnicznych na polu, leżał w łóżku. Według skarżącego argumentacja Sądu jest nielogiczna, albowiem wymaga od chorego człowieka działania tak jakby był zdrowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast stosownie do art. 88 p.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji w zasadzie nie odniósł się do powyższego, jednocześnie we wniosku brak jest wykazania daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Jednak biorąc pod uwagę, że termin do wniesienia sprzeciwu upływał 6 października 2023 r., natomiast wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu został złożony 9 października 2023 r., należy uznać jego złożenie z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o to, czy trafnie Sąd I instancji ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Na tak postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi twierdzącej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18.08.2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Z przedstawionych we wniosku oraz zażaleniu okoliczności nie wynika by skarżący skutecznie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi. Wprawdzie skarżący poddał się leczeniu, jednakże nie było to leczenie spowodowane przyczyną nagłą. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie w przypadku uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej. Przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu będzie choroba nagła oraz uniemożliwiająca złożenie odwołania osobiście przez stronę lub zlecenie dokonania czynności procesowej przez inną osobę (wyrok NSA z 23.04.2020 r., II OSK 761/19, LEX nr 3030621; tak też m.in. w wyrokach NSA z 31.01.2012 r., II OSK 2175/10, LEX nr 1138097 oraz z 4.10.2022 r., II OSK 1607/21, LEX nr 3439963). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zgodzić się z Sądem I instancji, że po przeprowadzonej wizycie lekarskiej skarżący miał zaplanowane leczenie, tym samym miał świadomość swojego stanu zdrowia. Będąc w tym stanie nie wskazał na okoliczności świadczące o podjęciu, czy niemożliwości podjęcia działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu, co wymagałoby wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, jej przebieg, czy też zalecenia medyczne dotyczące leczenia, uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. wyrok NSA z 30.06.2020 r., I GSK 471/20, LEX nr 3064839.). Argumentacja skarżącego przedstawiona w zażaleniu nie mogła odnieść zamierzonego skutku również z tego powodu, że jak podniósł Sąd I instancji, stan zdrowia skarżącego pozwalał na dokonywanie czynności w innych postępowaniach zainicjowanych przez żalącego we wskazanym przez niego okresie, wobec czego stanu zdrowia skarżącego nie można określić jako przeszkody nie do przezwyciężenia. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.