II OZ 141/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. zastępowanego przez kuratora adw. P. T.-K. ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 669/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze P. B. zastępowanego przez kuratora adw. P. T.-K. ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 lipca 2024 r., nr SO-III.626.90.2024 w przedmiocie unieważnienia paszportu postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie. Pismem z dnia 26 sierpnia 2024 r. P. B. zastępowany przez kuratora adw. P. T.-K. ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 lipca 2024 r., nr SO-III.626.90.2024 w przedmiocie unieważnienie paszportu. Zarządzeniem z dnia 25 września 2024 r. Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wezwała stronę skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 9 października 2024 r. korespondencja zawierająca powyższe wezwanie została skutecznie doręczona ustanowionemu kuratorowi skarżącego (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 25). Postanowieniem z dnia 30 października 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., wskazując, że pomimo skutecznego wezwania strony skarżącej do podania numeru PESEL, powyższy brak formalny skargi nie został uzupełniony w zakreślonym terminie ani do dnia 16 października 2024 r., ani do dnia wydania przedmiotowego postanowienia. W dniu 7 listopada 2024 r. odpis postanowienia z dnia 30 października 2024 r. o odrzuceniu skargi został doręczony na adres adwokata P. T. – K.. Pismem z dnia 14 listopada 2024 r. adwokat P. T.-K. jako kurator nieznanego z miejsca pobytu skarżącego P. B., ustanowiony przez Sąd Rejonowy w Kaliszu na mocy postanowienia z dnia 11 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt: III RNs 291/24, wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi zgodnie z wezwaniem z dnia 1 października 2024 r. W uzasadnieniu wskazała, że pismem z dnia 1 października 2024 r. wezwano kuratora nieznanego z miejsca pobytu skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru PESEL skarżącego oraz poprzez wykazanie umocowania do działania w imieniu skarżącego. Wezwanie zostało doręczone kuratorowi dnia 9 października 2024 r. Termin na uzupełnienie braków formalnych skargi rozpoczął swój bieg w dniu 10 października 2024 r. i upływał w dniu 16 października 2024 r. W dniu 16 października 2024 r. kurator nadała przesyłkę rejestrowaną za pośrednictwem operatora wyznaczonego — w placówce Poczty Polskiej list polecony, który zawierał pismo stanowiące wykonanie wskazanego powyżej wezwania. List ten został zarejestrowany za numerem [...] Kurator nieznanego z miejsca pobytu skarżącego wyjaśniła, że o tym, że list ten nie został doręczony do WSA w Poznaniu dowiedziała się z treści postanowienia o odrzuceniu skargi. Jak wynika z systemu e-monitoringu Poczty Polskiej list został tego dnia nadany, lecz na skutek błędnego działania Poczty Polskiej nie został doręczony do adresata, tj. do WSA w Poznaniu, lecz został zwrócony do nadawcy, przy czym fizycznie list otrzymała w dniu 7 listopada 2024 r., mimo że system e-monitoringu Poczty Polskiej wskazuje inne informacje, tj. że został jej zwrócony w dniu 21 października 2024 r. Kurator wskazała, iż po powzięciu przez nią informacji o powyżej wskazanych okolicznościach podjęła działania mające na celu wyjaśnienie przedmiotowej okoliczności. W tym celu udała się do placówki poczty polskiej właściwej dla doręczania jej listów, gdzie w dniu 7 listopada 2024 r. wydano jej zaadresowany przez nią list do WSA w Poznaniu oraz uzyskała informację, że opisany powyżej wskazany zwrot korespondencji w systemie poczty dotyczącym wydawania listów awizowanych oznaczono list jako odebrany, mimo że nie został on fizycznie wydany. Do przedmiotowego doszło na skutek omyłki pracownika. Do uchybienia terminu doszło z przyczyn niezależnych i niezawinionych przez kuratora. Mając na względzie powyższe, wniosła i wywiodła jak we wniosku oraz złożyła pismo z dnia 16 października 2024 r. stanowiące uzupełnienie braków formalnych skargi. Rozpoznając złożony wniosek Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Sąd dostrzegł, że ustanowiony kurator adwokat P. T. – K. wskazuje, że w terminie otwartym, do uzupełnienia braku formalnego skargi nadała na poczcie przesyłkę rejestrowaną o numerze [...], która zawierała uzupełnienie skargi zgodnie z wcześniejszym wezwaniem Sądu. W tym względzie, na podstawie podanego numeru przesyłki można stwierdzić, że została ona nadana dnia 16 października 2024 r. (ostatniego dnia do uzupełnienia braku wniesionej skargi), ale nie można ustalić kto nadał przesyłkę, ani do kogo była ona adresowana. Co więcej, na podstawie podanego numeru przesyłki w systemie e-monitoring można ustalić, że została ona odebrana w Filii Urzędu Pocztowego w O. dnia 21 października 2024 r., a nie zwrócona do nadawcy jak podniesiono we wniosku o przywrócenie terminu. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia skargi, w ocenie Sądu, nie można zatem jednoznacznie przyjąć, że stosowna przesyłka była zaadresowana do Sądu, ani, że została błędnie zwrócona adwokat P. T.– K. dopiero dnia 7 listopada 2024 r. W takich okolicznościach sprawy nie można stwierdzić braku winy w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej (uzupełnienia braków formalnych skargi). W tym zakresie działania (przypis NSA) podjęte przez kuratora będącego profesjonalnym pełnomocnikiem powołane w przedmiotowym wniosku nie były wystarczające. W takiej sytuacji wbrew informacjom zawartym w systemie e-monitoring nie wystarczy samo twierdzenie strony, że złożyła na poczcie przesyłkę wraz z uzupełnieniem skargi, która nie została odręczona do sądu tylko zwrócona nadawcy. Konieczne było złożenie formalnej reklamacji do operatora pocztowego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe, który dokonywał określonego doręczenia przesyłki pocztowej nadanej przez kuratora skarżącego. W ten sposób możliwe było skuteczne uprawdopodobnienie braku winy w niezachowaniu terminu do dokonania czynności procesowej w postaci uzupełnienia skargi. Z treści pisma zawierającego wniosek o przywrócenie terminu, nie wynika, że wystąpiono z reklamacją do Poczty Polskiej o wyjaśnienie doręczenia konkretnej przesyłki strony w niniejszej sprawie. W sposób sformalizowany nie zainicjowano postępowania reklamacyjnego, podczas gdy jego ewentualny pozytywny wynik mógłby być podstawą uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W ocenie Sądu, zaprezentowane przez kuratora okoliczności nie mogły świadczyć o braku winy w niedokonaniu w terminie stosownej czynności w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. W świetle przedstawionych informacji Sąd przyjął, że nie uprawdopodobniono braku swojej winy w zakresie uchybienia terminu do dokonania wymaganej czynności, którą miało być uzupełnienie w terminie przedmiotowej skargi do sądu. Za niewystarczającą należało uznać argumentację przedstawioną w piśmie z dnia 14 listopada 2024 r. Podniesiona wadliwość procedury doręczenia przesyłki zawierającej uzupełnianie braków formalnych skargi nie została związana z podjęciem należytego postępowania względem operatora pocztowego. Argumenty przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności nie mogły być uznane za wystarczające do przyjęcia braku winy w zakresie uchybienia terminu do uzupełnienia skargi, a zatem nie mogły prowadzić do uwzględnienia złożonego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł kurator nieznanego z miejsca pobytu skarżącego P. .B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie przepisu art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji wymaganie udowodnienia a nie uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, 2. naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie przepisu art. 87 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez odmówienie przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych skargi pomimo, że wszystkie przesłanki przewidziane przepisami prawa uzasadniające przywrócenie terminu zostały w niniejszej sprawie spełnione, 3. błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie błędne przyjęcie, iż okoliczności uzasadniające brak winy w uchybieniu terminu do uzupełniania braków formalnych skargi nie zostały uprawdopodobnione, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności wskazanych we wniosku prowadzi do wniosku, że okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu zostały uprawdopodobnione. Kurator wniósł o: 1.uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2. ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych skargi, 3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci kopii koperty zawierającej pismo stanowiące uzupełnienie braków formalnych skargi zawierającej adnotację o powodzie zwrotu, korespondencji do nadawcy, na okoliczność braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz na okoliczność zasadności zgłoszonego wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy zatem brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro bowiem art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowią o braku winy kuratora skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Przede wszystkim zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że za niewystarczającą należało uznać argumentację przedstawioną w piśmie z dnia 14 listopada 2024 r. Wbrew twierdzeniom kuratora z systemu e-moitoring nie wynika, że przesyłka została na adres WSA w Poznaniu. Nadto, jak wskazał Sąd przesyłka o tym numerze została odebrana w Filii Urzędu Pocztowego w O. dnia 21 października 2024 r., a nie zwrócona do nadawcy. Sąd słusznie wskazał, że nie wystarczy samo twierdzenie strony, że złożyła na poczcie przesyłkę wraz z uzupełnieniem skargi, która nie została odręczona do sądu tylko zwrócona nadawcy. Wadliwość procedury doręczenia przesyłki zawierającej uzupełnianie braków formalnych skargi nie została związana z podjęciem należytego postępowania względem operatora pocztowego. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. z U. 2023 r. poz. 1640 ze zm.) oraz przepisami § 1-6 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 474) Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. W rozpoznawanej sprawie kurator nie przedstawił zaś dowodów na to, że zainicjował wszczęcie stosownego postępowania wyjaśniającego przed organami pocztowymi, do czego był uprawniony w świetle art. 92 ust. 1 pkt 2 Prawa pocztowego. Odnosząc się do wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci kopii koperty zawierającej pismo stanowiące uzupełnienie braków formalnych skargi zawierającej adnotację o powodzie zwrotu, korespondencji do nadawcy, na okoliczność braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz na okoliczność zasadności zgłoszonego wniosku o przywrócenie terminu, wskazać należy, że do zażalenia nie została załączona kopia wskazanego dokumentu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.