II OZ 1395/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 października 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 919/14 o odmowie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...]. W piśmie z dnia 18 września 2014 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) skarżąca skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 29 sierpnia 2014 r., składając jednocześnie wniosek o sporządzenie uzasadnienia i dołączając potwierdzenie opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia. Skarżąca wskazała, że jest osobą niewykształconą, nie potrafi samodzielnie interpretować pism sądowych, była przekonana, że wyrok zostanie jej przesłany pocztą tak jak są przesyłane decyzje administracyjne. Dopiero w dniu 15 września 2014 r. skarżąca zadzwoniła do Sądu i dowiedziała się, że w dniu 29 sierpnia 2014 r. Sąd wydał wyrok. Na koniec wskazała, że gdyby znała procedurę postępowania z pewnością złożyłaby wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Postanowieniem z 14 października 2014 r. (sygn. akt VII SA/Wa 919/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił E. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, między innymi, że w art. 86 § 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a. zostały ustanowione przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, by wniosek mógł zostać uwzględniony. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest jednak wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądanie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wskazała na żadne obiektywne i niezależne od niej przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia o terminie rozprawy doręczone skarżącej do rąk własnych w dniu 3 lipca 2014 r. W zawiadomieniu o terminie rozprawy jest wskazany termin rozprawy, a do zawiadomienia jest dołączone obszerne pouczenie, z którego wprost wynika, że wyroku oddalającego skargę ogłoszonego na rozprawie Sąd nie doręcza stronom z urzędu. Uzasadnienie w sprawie w której oddalono skargę sporządza się wyłącznie na wniosek strony złożony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną (pkt 2 i pkt 3 pouczenia). W pouczeniu tym nie ma informacji o tym, że wyrok oddalający skargę jest doręczany stronie z urzędu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, twierdzenia skarżącej o braku wykształcenia, niezrozumieniu treści oraz braku umiejętności interpretacji pism sądowych są mało prawdopodobne, również w kontekście prawidłowo i logicznie sformułowanego wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto dbając o własne interesy skarżąca mogła wykazać zainteresowanie własną sprawą i zadzwonić do Sądu w dniu ogłoszenia wyroku (termin był podany w zawiadomieniu o rozprawie) i ustalić czy wyrok zapadł oraz jakiej treści. Tymczasem skarżąca zadzwoniła dopiero po upływie dwóch tygodni od dnia wydania przez Sąd wyroku. Zażalenie na postanowienie z 14 października 2014 r. wniosła E. M. Podkreśliła, że jeżeli doszło do jakiegokolwiek zaniedbania, to wynikło to wyłącznie z jej nieświadomości i niewiedzy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 86 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W zawiadomieniu o rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pouczono E. M., że "Sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, Sąd nie doręcza stronom z urzędu z wyjątkiem strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która z powodu pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku i której Sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręczy odpis jego sentencji (...)". Nie można więc przyjąć, że "nieświadomość i niewiedza" E. M. (która wywołała przekonanie, że wyrok zostanie przesłany pocztą) była niezawiniona. Skarżąca nie została pozbawiona prawa do sądu, ponieważ mogła złożyć w terminie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku – i wtedy wniosek ten zostałby uwzględniony. Nie ma zaś powodów, aby przyjąć, że E. M. jest osobą, której zdolności intelektualne nie pozwalają na zrozumienie takiego pouczenia lub skorzystanie z pomocy innej osoby. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.