II OZ 1379/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. D. i B. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 34/14 o umorzeniu postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Z. D. i B. D. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 20 września 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonych postępowań dotyczących budowy i rozbudowy obiektu gospodarczego - gołębnika postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 12 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 34/14, po rozpoznaniu wniosku Z. D. i B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, umorzył postępowanie wywołane tym wnioskiem. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r. (II SA/Wr 34/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W efekcie Okręgowa Rada Adwokacka we W. zawiadomiła, że pełnomocnikiem skarżących został wyznaczony adwokat C. W. Wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w niniejszej sprawie. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 11 sierpnia 2014 r. Pismem nadanym przez pocztę w dniu 8 września 2014 r. pełnomocnik skarżących zawiadomił sąd, że odmówił sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wspomnianego wyroku i przedstawił opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Natomiast pismem nadanym przez pocztę w dniu 11 września 2014 r. skarżący wnieśli o wyznaczenie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 2 lipca 2014 r. Pismem z dnia 15 września 2014 r. referendarz sądowy wyjaśnił skarżącym, że skarżący mają już wyznaczonego pełnomocnika w osobie adw. C. W. i brak podstaw do ustanowienia kolejnego pełnomocnika. Skarżący pismem nadanym przez pocztę w dniu 3 listopada 2014 r. ponowili wniosek o ustanowienie adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Sąd I instancji wskazał, że W myśl art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), ustanowienie adwokata w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Wyznaczenia konkretnego adwokata dokonuje właściwa okręgowa rada adwokacka (art. 253 P.p.s.a.) i z tą chwilą konkretyzuje się stosunek łączący osobę, której przyznano prawo pomocy z profesjonalnym pełnomocnikiem. W rozpoznawanej sprawie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata udzielono skarżącym postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r., a z chwilą zgłoszenia do akt sprawy danych właściwego adwokata przyznane prawo pomocy zostało wykonane, albowiem zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy obejmuje prawo do skorzystania z pomocy jednego adwokata. Jak wynika z akt sprawy przyznany skarżącym pełnomocnik podjął się działania w postępowaniu przed sądem. W związku z tym Sąd I instancji podkreślił, że pełnomocnik ustanowiony dla strony w ramach prawa pomocy powinien – stosownie do posiadanej wiedzy fachowej – ocenić, czy wniesienie skargi kasacyjnej kasacji nie byłoby oczywiście bezzasadne. Jeżeli tak, to powinien odmówić sporządzenia skargi kasacyjnej, uzasadniając swoje stanowisko przez wydanie stosownej opinii. Opinia taka stanowi skonsumowanie przyznanego stronie prawa pomocy. W takiej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05). Zdaniem sądu, w przypadku gdy strona, której przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym zwróci się z ponownym wnioskiem w zakresie węższym bądź pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, to postępowanie wszczęte w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe (postanowienia NSA: z dnia 29 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 625/08 oraz z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II FZ 444/10, Orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z. i B. D. złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r. skarżącym przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po zapoznaniu się z uzasadnieniem zapadłego w dniu 2 lipca 2014 r. wyroku, wyznaczony w sprawie pełnomocnik przedstawił opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Należy w związku z tym zauważyć, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań, tj. nie doprowadził do pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia sprawy. Niezadowolenie strony z działań pełnomocnika z urzędu nie może stanowić podstawy do zmiany postanowienia w przedmiocie jego ustanowienia przez referendarza sądowego bądź Sąd. Nie pozbawia też strony możliwości obrony jej praw. Sąd ustanawia pełnomocnika z urzędu tylko raz. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu przez korporację prawniczą również następuje tylko raz, poza nielicznymi wyjątkami z reguły natury losowej. Podjęcie przez niego czynności procesowych, w tym sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jest jednym z elementów stanowiących o wykonaniu wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Sposób reprezentacji i współpracy pełnomocnika ze skarżącym nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Niezadowolenie ze sposobu działania pełnomocnika nie uzasadnia jego zmiany, a tym bardziej ponownego wydania postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie wymaga uzgodnienia ze stroną. Tym samym skarżący nie mogą ubiegać się o ponowne ustanowienie pełnomocnika, ponieważ prawo to zostało niejako skonsumowane (p. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 kwietnia 2005 r., II OZ 262/05, z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 240/14). Postępowanie w zakresie ponownego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest więc w takiej sytuacji bezprzedmiotowe (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2008 r., I OZ 460/08). Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo zaskarżonym postanowieniem umorzył, jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie ponownego wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.