II OZ 136/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 761/16 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wykonanej rozbudowy istniejącego budynku gospodarczego postanawia: umorzyć postępowanie zażaleniowe.

W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wykonanej rozbudowy istniejącego budynku gospodarczego. Zarządzeniem z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 761/16 Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie). Pismem z dnia 2 grudnia 2016 r. skarżący wniósł zażalenie na zarządzenie z dnia 22 listopada 2016 r. w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 grudnia 2016 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po uprawomocnieniu się orzeczenia zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2017 r. wezwano skarżącego do wypowiedzenia się, czy w związku z przyznaniem mu prawa pomocy podtrzymuje on zażalenie na zarządzenie z dnia 22 listopada 2016 r. W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia 27 stycznia 2017 r. skarżący oświadczył, że podtrzymuje zażalenie. Stwierdził, że w okresie od wydania postanowienia z dnia 23 grudnia 2016 r. nie nastąpiła poprawa jego sytuacji finansowej i bytowej, w związku z czym ponownie wnosi o zwolnienie z wnoszenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło być rozpoznane, gdyż postępowanie zażaleniowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu stało się bezprzedmiotowe. Przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż strona skarżąca, którą wezwano do uiszczenia opłaty sądowej, może skutecznie złożyć wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych w terminie zakreślonym w wezwaniu do uiszczenia opłaty. Jeżeli więc strona po doręczeniu wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, ale przed upływem siedmiodniowego terminu na jej dokonanie, złoży wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci moc (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 343/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na przyznanie skarżącemu postanowieniem z dnia 23 grudnia 2016 r. prawa pomocy w zakresie obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący nie ma już obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowienie to zapadło wówczas, gdy zaskarżone zarządzenie nie było prawomocne, a więc ma skutek także w stosunku do materii nim objętej. Zarządzenie z dnia 22 listopada 2016 r. wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego utraciło więc moc na skutek przyznania prawa pomocy, które objęło koszty sądowe. Bezprzedmiotowe zatem stało się postępowanie wywołane zażaleniem na to zarządzenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oświadczenie skarżącego o podtrzymaniu zażalenia było niewątpliwie wynikiem braku dostatecznego zrozumienia skutków wydanego postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. W okolicznościach niniejszej sprawy pomimo powyższego oświadczenia brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania zażalenia, ani tym bardziej do ponownego zwolnienia skarżącego od wpisu sądowego od skargi, o co wnosił w zażaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 197 § 1 i 2, art. 193 oraz art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.