II OZ 128/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 799/12 w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowanego pawilonu handlowego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę postanawia: 1. oddalić zażalenie co do punktu 1 zaskarżonego postanowienia, 2. odrzucić zażalenie co do punku 2 zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z dnia 15 marca 2013 r., w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie odmowy podjęcia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowanego pawilonu handlowego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie od rozpoznania w sprawie sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego i sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej (pkt 1) oraz wyłączył od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego WSA Władysława Kulona (pkt 2). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w stosunku do sędziów WSA Alojzego Wyszkowskiego, Lidii Serwiniowskiej i Władysława Kulona brak jest podstaw by przyjąć, że zachodzi podstawa do wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie zarówno z mocy ustawy, jak i na wniosek strony. Zdaniem Sądu w stosunku do ww. sędziów nie zaszła żadna przesłanka z art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", stanowiąca podstawę do wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Sąd nie stwierdził również, by w stosunku do tych sędziów zaszła podstawa do wyłączenia także na wniosek strony. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił istnienia określonych w art. 19 P.p.s.a. przesłanek do wyłączenia od rozpoznania sprawy wskazanych we wniosku sędziów, tj. okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Dalej Sąd wyjaśnił, że jako przyczynę wyłączenia sędziów skarżący podał nieuwzględnienie jego wniosku o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. W opinii skarżącego w związku z powyższym działali oni na korzyść organów przy jednoczesnym pominięciu interesów skarżącego. Powyższe zarzuty, zdaniem Sądu, w żaden sposób nie uprawdopodabniają twierdzeń o istnieniu okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wymienionych we wniosku sędziów. Dlatego, na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., Sąd odmówił wyłączenia od orzekania w sprawie sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego i sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej. Zaś w związku z tym, że sędzia WSA Władysław Kulon w złożonym oświadczeniu wskazał, że w stosunku do niego zaistniała okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w tej sprawie, to Sąd, na podstawie art. 19 P.p.s.a., wyłączył od orzekania w tej sprawie ww. sędziego. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. polecające na tym, że w składzie orzekającym "zasiadało trzech sędziów NSA". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarżący zarzucił zakwestionowanemu postanowieniu naruszenie art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. polecające na tym, że w składzie orzekającym "zasiadało trzech sędziów NSA". Mając na uwadze tak sformułowany zarzut przyjąć należy, że wg skarżącego w sprawie mamy do czynienia z przesłanką nieważności, w postaci składu orzekającego sprzecznego z przepisami prawa. Zgodnie z treścią art. 22 § 1 P.p.s.a. o wyłączeniu sędziego orzeka sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów (art. 22 § 2). W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane przez sąd, przed którym sprawa się toczy, tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie trzech sędziów. Zaś to, że ww. sędziowie posiadają tytuły sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom zażalenia, nie zmienia faktu, że przedmiotowe orzeczenie wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniała pierwsza z przesłanek nieważności postępowania wskazanych w treści art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Kontrolując zaś zaskarżone postanowienie merytorycznie w zakresie jego punktu 1, tj. co do oddalenia wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów WSA w osobach Alojzego Wyszkowskiego i Lidii Serwiniowskiej stwierdzić należy, że jest ono zgodne z prawem. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa, tj. art. 18 § 1 i 3 P.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie w stosunku do sędziów WSA Alojzego Wyszkowskiego i Lidii Serwiniowskiej brak jest podstaw do wyłączenia z mocy ustawy. Również podniesiony przez skarżącego argument mający przemawiać za wyłączeniem tych sędziów od orzekania w jego sprawie w postaci działania na korzyść organu, gdyż złożony przez skarżącego wniosek o dopuszczenie dowodu z szeregu dokumentów został oddalony, nie uzasadnia wyłączenia sędziów na wniosek skarżącego. Zwrócić bowiem należy uwagę, że argumentacja dotycząca merytorycznej oceny rozstrzygnięć zapadłych z udziałem tych sędziów, nie może przesądzać o braku ich bezstronności w konkretnej sprawie. Kwestia ta co najwyżej może być oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie odwoławczym, zgodnie z właściwymi przepisami. Nadto dodać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił wyłączenia od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego i sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej. Dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji. Odnosząc się zaś do zażalenia skarżącego co do punktu 2 zaskarżonego postanowienia, tj. wyłączenia od orzekania w sprawie sędziego WSA Władysława Kulona, stwierdzić należy, że w tym zakresie wniesione zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Przepis art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że "zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest: oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego". Zatem a contrario, na postanowienie o wyłączeniu sędziego zażalenie nie przysługuje (porównaj także: postanowienie NSA z dn. 5.06.2012 r., sygn. akt I OZ 409/12, LEX nr 1282208). Tym samym, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji.