II OZ 1277/14

Dnia 27 listopada 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. G. i L. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1168/14 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi T. G. i L. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał T. G. i L. G. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że z uzupełnionych przez skarżących formularzy PPF wynika, że na obecnym etapie postępowania skarżący stoją przed koniecznością uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 złotych, ale kwota ta, w ocenie Sądu, stanowi dla nich aktualnie nadmierne obciążenie. Sąd wskazał, że skarżący dysponują kwotą 2204,28 złotych miesięcznie, na co składają się dwie emerytury i dodatek opiekuńczy. Miesięczne wydatki to: 14,33 zł – podatek rolny (172 zł rocznie), 183,33 zł – zakup węgla na zimę (2200 zł rocznie), 50 zł – butla gazu, 410 zł – leki, 60 zł – ubezpieczenie domu, 19 zł – woda, 50 zł – telefon komórkowy, 60 zł – zakup środków czystości, 115,15 zł – energia elektryczna, 42 zł – wywóz śmieci, 600 zł – zakup żywności, 200 zł – zakup odzieży, 200 zł – dojazdy do lekarzy, a ich suma to 2003,81 złotych. T. G. posiada dom o powierzchni 60,5 m2, mieszkanie o powierzchni 40 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,66 ha. Ponadto Sąd wskazał, że w trakcie postępowania skarżący wyjaśnili, że nieruchomość wykazana w formularzu PPF stanowi parterowy domek o powierzchni 60,5 m2, w którym znajduje się mieszkanie o powierzchni 40 m2 i ono stanowi miejsce zamieszkania T. i L. G.; zaś druga nieruchomość, ze względu na wiek i stan zdrowia oddana jest do użytkowania innej osobie, która opłaca za skarżących podatek gruntowy i z tego tytułu nie odnoszą żadnej korzyści majątkowej. Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli T. G. i L. G., wnosząc o przyznanie prawa pomocy w całości. W zażaleniu podnieśli, że w sprawie legalizacji budowlanej toczy się kilka postępowań sądowoadministracyjnych, w których skarżącym przyznano zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto wskazano na zły stan zdrowia T. G. i podeszły wiek skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że prawo pomocy polega na tym, że strona m.in. może uzyskać uprawnienie do przyznania jej przez sąd administracyjny zwolnienia od kosztów sądowych (art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Przewidziana możliwość przyznania prawa pomocy może być udzielona w zakresie częściowym (art. 245 § 1, 3 i 4 p.p.s.a.) i w tym zakresie może polegać na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w ww. zakresie następuje na wniosek, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (por. art. 243 § 1, art. 252 § 2 p.p.s.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że ubiegającego się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalona przez Sąd I instancji sytuacja majątkowa skarżących nie kwalifikowała się do przyznania im zwolnienia od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnieniu od opłat sądowych w całości. Jak wynika bowiem z formularzy PPF wnioskodawcom przy uwzględnieniu ich dochodów (2204,28 zł) i średniomiesięcznych wydatków (2003,81 zł), pozostaje średniomiesięcznie wolnych środków w wysokości ok. 200,47 zł. Powyższe dane uwzględniają zły stan zdrowia T. G., ponieważ obejmują wykazywane wydatki na leczenie. Ponadto oceny tej nie zmienia podeszły wiek, w jakim znajdują się skarżący, ponieważ okoliczność ta nie podważa skutecznie, wobec wykazanej przez skarżących ich sytuacji majątkowej, że nie są w stanie ponieść nawet częściowych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Ponadto skarżący powinni mieć na względzie, że w każdej sprawie sąd administracyjny odrębnie i samodzielnie podejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy na podstawie oświadczeń i dokumentów przedstawionych przez osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy. Skoro w niniejszej sprawie skarżący wykazali, że są w stanie uzyskać średniomiesięcznie określoną kwotę wolnych środków, to tym samym nie wykazali, że nie będą w stanie uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny pozostałych kosztów postępowania sądowego ponad uzyskane zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, tj. kwotę 100 zł ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia od wyroku oddalającego skargę oraz kwotę 100 zł ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej. Z oświadczeń skarżących wynika jednoznacznie, że takie koszty sądowe będą ewentualnie w stanie ponieść, tym bardziej, że kwoty te w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie są wymagane w tym samym czasie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.