II OZ 1267/25

Dnia 10 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 302/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A. H. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2025 r. Nr 172/2025 w przedmiocie zastosowania wykonania zastępczego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia z dnia 30 grudnia 2024 r., nr 2740/2024, o zastosowaniu wykonania zastępczego dotyczącego obowiązku polegającego na usunięciu występujących nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu – budynku mieszkalnego dwulokalowego (zabytkowej willi) przy ul. [...] we Wrocławiu – mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia, poprzez wykonanie robót budowlanych opisany w 7 punktach i wskazanych w tytule wykonawczym nr 63/2024 z 16.09.2024 r.; oraz wezwaniu skarżącego do wpłacenia zaliczki w wysokości 400000 zł na poczet kosztów wykonania zastępczego. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie poza złożeniem wniosku strona skarżąca nie przedstawiła żadnej argumentacji go uzasadniającej, co uniemożliwia Sądowi jego jakąkolwiek merytoryczną ocenę. Co istotne, strona nie tylko nie uzasadniła swojego wniosku, ale i nie wskazała, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rezultacie Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia i dlatego też wniosek w tym przedmiocie nie został uwzględniony. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł skarżący, podnosząc zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że wstrzymanie wykonania postanowienia nie jest uzasadnione tym, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy wykonanie postanowienia spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, w szczególności uniemożliwi skarżącemu kontynuowanie narzuconych prac przez organ, co oczywiste, znacznie przedłuży remont nieruchomości przy ul. [...] we Wrocławiu, co bezpośrednio zagraża stanowi nieruchomości, a także pozbawi skarżącego płynności finansowej, przede wszystkim z uwagi na bardzo wysokie zaliczki, a także koszty towarzyszące ewentualnemu wyegzekwowaniu postanowienia, jak również szkodę, jaką może ponieść skarżący w związku ze zwrotem wyegzekwowanych kar pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Nie jest więc rolą sądu administracyjnego na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku czynić ustalenia w zakresie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu administracyjnego. W oparciu o ww. przepis to sąd ocenia czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania aktu administracyjnego (np. postanowienia). W okolicznościach niniejszej sprawy ma rację Sąd I instancji, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zawierał uzasadnienia, które wskazywałoby na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Formułując wniosek skarżący nie przytoczył okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania ww. postanowienia, lecz jedynie wskazał, że wnosi o jego wstrzymanie wykonania. Już chociażby z tej przyczyny przedmiotowy wniosek nie podlegał uwzględnieniu, co oznacza, że Sąd I instancji niewadliwie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Poza tym w zażaleniu także nie przywołano takiej argumentacji, która uprawdopodobniałaby zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Jeżeli skarżący powołuje się na skutki finansowe zaskarżonego postanowienia, które jedynie ma prowadzić do wykonania ostatecznej decyzji nakładającej stosowne obowiązki na skarżącego, to, po pierwsze, skarżący nie wykazał aby wykonał w całości ostateczną decyzję, likwidując nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu. Po drugie, skarżący musiałby przedstawić swoją sytuację majątkową, a nie jedynie wydruki z konta bankowego, co nie obrazuje w żaden sposób zgromadzonego majątku, jak i aktualnych dochodów; a po trzecie, musiałby zestawić swoją sytuację majątkową zarówno ze skutkami wykonania zastępczego i pobrania zaliczki na poczet wykonania zastępczego, ale w odniesieniu do kosztów samodzielnego wykonania ostatecznej decyzji. To wtedy możliwa byłaby w ogóle ocena, czy zaskarżone postanowienie wywołuje po stronie skarżącego "znaczną szkodę" lub trudne do odwrócenia skutki. Ponadto należy wskazać, że restryktywna interpretacja powyższych przesłanek jest konsekwencją ustawodawczego założenia, że ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wykonywania ostatecznych aktów i czynności administracyjnych (art. 61 § 1 p.p.s.a.) – por. postanowienie NSA z 20 lutego 2025 r., II GZ 41/25). Dlatego też oceniając wniosek w przedmiocie zastosowania środka ochrony tymczasowej sąd administracyjny powinien kierować się przede wszystkim ochroną dóbr o szczególnym znaczeniu, jakim jest zdrowie i życie osób, których dotyczy zaskarżony akt, przyznając im pierwszeństwo przed względami ekonomicznymi podnoszonymi przez stronę skarżącą. Sąd rozpoznając wniosek powinien brać pod uwagę następstwa jego wykonania nie tylko w kontekście sytuacji strony skarżącej, lecz również uwzględnić szeroko rozumiany interes publiczny. Częstokroć bowiem interes skarżącego w czasowym odroczeniu skutków wykonania zaskarżonego aktu koliduje z innymi wartościami zasługującymi na ochronę (por. postanowienie NSA z 3 marca 2023 r., II OZ 103/23). W niniejszej zaś sprawie egzekwowany obowiązek dotyczy właśnie chronionych prawnie dóbr, bowiem dotyczy występujących nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu – budynku mieszkalnego dwulokalowego (zabytkowej willi) przy ul. [...] we Wrocławiu – mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczność zapewnienia ochrony mienia jest w okolicznościach przedmiotowej sprawy wartością przewyższającą interes skarżącego. Celem wydanego w tej sprawie zaskarżonego postanowienia jest usunięcie wad w stanie technicznym – nieprawidłowości stanowiących zagrożenie dla mienia w ww. budynku. Stwierdzony przez organy stan ww. obiektu, mogący powodować zagrożenie oraz podjęte przez te organy kroki celem zniwelowania tego zagrożenia, do którego należy zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o zastosowaniu wykonania zastępczego, także przemawiało za nieuwzględnieniem zażalenia, a tym samym uznaniem jako niewadliwego rozstrzygnięcia Sądu I instancji o odmowie wstrzymania zaskarżonego postanowienia. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie leżałoby bowiem w interesie publicznym, któremu w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy przyznać pierwszeństwo przed interesem skarżącej w zakresie oceny skutków jego wykonania pod kątem przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.