II OZ 1262/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Zdzisława C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2315/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi Zdzisława C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r. odrzucił skargę Zdzisława C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r., nr [...], z uwagi na nieuzupełnienie w zakreślonym terminie braku formalnego skargi poprzez złożenie dwóch odpisów skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt II OZ 682/16 oddalił zażalenie wniesione na powyższe postanowienie. Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 29 lipca 2016 r. (k. 137 akt sądowych). Zdzisław C. w dniu 5 sierpnia 2016 r. złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie dwóch odpisów skargi, załączając jednocześnie brakujące odpisy skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że termin określony w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", został zachowany, jednak skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku nie stanowią przesłanki przywrócenia terminu zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., bowiem nie wskazują na brak winy strony w uchybieniu terminu, a mogą jedynie świadczyć o niedochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Nieuwagi lub zaniedbania poprzez złożenie niewłaściwych odpisów skargi, nie można bowiem kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Zdzisław C. reprezentowany przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sytuacji gdy skarżący podniósł szereg okoliczności, jednoznacznie wskazujących na dołożenie przez niego należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Skarżący podniósł, że nie zrozumiał wezwania Sądu z dnia 15 października 2015 r. i błędnie uznał, że złożenie odpisów skargi z dnia 7 lipca 2015 r. będzie stanowiło wykonanie wezwania. Skarżący jest osobą starszą, a w rozpoznawanej sprawie otrzymał szereg wezwań do uzupełnienia braków, dlatego nie był w stanie ocenić odpisy którego pisma ma przesłać. Zachowanie skarżącego nie było zatem nacechowane złą wolą a jedynie nieporadnością i niezrozumieniem wezwania Sądu. Tym samym zdaniem skarżącego, o winie i braku należytej staranności można byłoby mówić jedynie w sytuacji, gdyby skarżący nie wykonał wezwania do uzupełnienia braków formalnych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponadto skarżący wskazał, że Sąd pierwszej instancji powinien był również uwzględnić okoliczność, iż w momencie składania pisma uzupełniającego braki skarżący działał bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który w późniejszym etapie postępowania został mu przyznany postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2016 r. Dodatkowo skarżący podkreślił, że w orzecznictwie NSA przyjmuje się, iż brak odpisu skargi nie może być uznany za brak istotny, ponieważ Sąd jest władny wykonać dodatkową kopię skargi. W świetle powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 87 P.p.s.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Z treści powołanego przepisu wynika, że to na stronie spoczywa powinność przytoczenia we wniosku faktów i okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za brakiem winy w uchybieniu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z tym, że strona skarżąca powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione, gdy strona chciała dopełnić czynności, lecz nie dopełniła jej z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogą być uznane za przesłanki przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Fakt, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dwóch egzemplarzy odpisów skargi, poświadczonych za zgodność z oryginałem nadesłał odpisy innej skargi z dnia 7 lipca 2015 r., nie stanowi okoliczności wskazującej na brak winy strony w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga bowiem, że skierowane do skarżącego wezwanie zawarte w piśmie z 15 października 2015 r. zostało sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, wyraźnie wynikało z niego o odpisy jakiego dokumentu i z jakiej daty skarżący został wezwany. Tym samym niedokładne bądź nieuważne przeczytanie wezwania nie może świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminu. Ponadto zauważyć należy, że lektura pism składanych w sprawie wskazuje, że skarżący rozumie treść kierowanych do niego wezwań i pouczeń sądowych, i pomimo zaawansowanego wieku nie można uznać skarżącego za osobę nieporadną, która nie mogła wykonać prawidłowo prostego obowiązku na nią nałożonego. Fakt, że w późniejszym czasie ustanowiono dla skarżącego adwokata z urzędu nie wynikał z trudności w podejmowaniu przez niego czynności, ale z tego, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Wskazać zatem należy, że skarżący nie przedstawił nowych okoliczności, świadczących o powstaniu nagłych zdarzeń, czy innych sytuacji, które w znaczący sposób wpłynęły na niemożność podjęcia przez niego prawidłowych czynności procesowych. Skarżący nie wykazał zatem braku winy w uchybieniu terminu, gdyż podane w zażaleniu okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. W związku z powyższym zaskarżone orzeczenie należy uznać za zgodne z prawem. Natomiast kwestia braku odpisu skargi jako braku istotnego powodującego odrzucenie skargi została ostatecznie rozstrzygnięta w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której przyjęto, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Natomiast w kwestii wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należy wyjaśnić, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a. Należy podkreślić, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 P.p.s.a.).