II OZ 124/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2144/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi R.C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia obywatelstwa polskiego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2144/20, odrzucił skargę R. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia obywatelstwa polskiego i postanowił zwrócić uiszczony wpis sądowy od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że profesjonalny pełnomocnik składając skargę nie dołączył, zgodnie z art. 37 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), pełnomocnictwa procesowego, z którego wynikałoby jego umocowanie do reprezentowania skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także nie podał numeru PESEL skarżącego, ani nie złożył oświadczenia o braku nadania skarżącemu numeru PESEL, w sytuacji, gdy taki obowiązek wynika z 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wobec powyższego zarządzeniem z 6 października 2020 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez nadesłanie: informacji o numerze PESEL skarżącego lub jego nieposiadaniu oraz nadesłania pełnomocnictwa pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi 5 listopada 2020 r. i pozostało bez odpowiedzi do dnia wydania postanowienia. Zdaniem Sądu, nieuzupełnienie powyższych braków formalnych w terminie, spowodowało konieczność odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła strona skarżąca, zarzucając: 1) naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy skarga wniesiona przez pełnomocnika nie zawierała braków formalnych z uwagi na fakt, że: a) brak było podstaw prawnych do skierowania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi przez gdyż pełnomocnik jeszcze przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji złożył pełnomocnictwo uprawniającego go do występowania zarówno przed organami administracji, jak i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie; b) brak było podstaw prawnych do skierowania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi przez pełnomocnika, gdyż z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy: - pisma do Naczelnika Wydziału Opiniodawczego Biura Ewidencji i Archiwum z dnia [...] marca 2020 r., - prośby o udzielenie informacji posiadanych przez Zarząd Operacyjno - Śledczy Komendy Głównej Straży Granicznej z dnia [...] marca 2020 r. wynika, iż skarżący nie posiada numeru PESEL. 2) naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2 pkt. 1 lit. b p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, w sytuacji w której złożenie oświadczenia, że Skarżący nie posiada numeru PESEL nie stanowi wymogu formalnego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a zatem nieuzupełnienie tego braku nie może skutkować zastosowaniem tak daleko idącego rygoru jakim jest odrzucenie skargi przez sąd, 3) naruszenie art. 49 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji w której pełnomocnik skarżącego z ostrożności procesowej nadał pismo zawierające nowe pełnomocnictwo w sprawie oraz oświadczenie o braku posiadania numeru PESEL, a mimo tego sąd odrzucił skargę, 4) naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2 pkt. 1 lit. b w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. polegające na uznaniu, że znajdujące się w posiadaniu Sądu pełnomocnictwo z dnia [...] czerwca 2020 r z nie uprawniało pełnomocnika do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, podczas gdy z jego treści wynika, że obejmuje prawo do działania przed sądami administracyjnymi, a więc też - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, 5) naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, w sytuacji w której wskazany przepis podkreśla, że brakami, co do których istnieje potrzeba wezwania strony do ich usunięcia są jedynie takie braki formalne, które uniemożliwiają nadanie pismom strony prawidłowego biegu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, gdyż braki do usunięcia których wezwał Sąd: a) nie były brakami formalnymi, b) nie były brakami umożliwiającymi odrzucenie skargi w sprawie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że pełnomocnictwo z [...] czerwca 2020 r. znajdujące się w aktach sprawy już na etapie postępowania administracyjnego uprawniało pełnomocnika składającego skargę do reprezentowania skarżącego zarówno w postępowaniu administracyjnym, a także przed sądem administracyjnym. W odniesieniu do niezłożenia oświadczenia o braku nadania skarżącemu numeru PESEL skarżący wskazał, że art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a nie nakłada na stronę obowiązku złożenia oświadczenia o braku nadania lub posiadania numeru PESEL przez skarżącego, a zatem takie oświadczenie nie jest wymogiem formalnym skargi, a jego niezawarcie nie może skutkować odrzuceniem skargi w trybie art. 58 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga musi spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Powyższy obowiązek potwierdza art. 46 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. 3. Obecne brzmienie art. 46 § 3 p.p.s.a. zostało wprowadzone przez art. 1 pkt 12 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Przed nowelizacją przepis ten stanowił, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Przepis nie zawierał zatem zastrzeżenia, że pełnomocnictwo wymaga złożenia "przed sądem", co było źródłem niejasności i wywoływało rozbieżności w orzecznictwie. Od 15 sierpnia 2015 r., nie może już nasuwać wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia pełnomocnictwa (lub jego uwierzytelnionego odpisu) w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z pierwszą czynnością procesową i nie można jej utożsamiać z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej, ponieważ są to dwa różne autonomiczne postępowania (wyrok NSA z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2203/17, CBOiS). Pełnomocnictwo złożone wyłącznie do akt postępowania administracyjnego nie czyni zadość wymaganiom przewidzianym w art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji pełnomocnik jest obowiązany uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego wierzytelny odpis (por. postanowienie NSA z 19 lipca 2018 r., I OZ 688/18 oraz z 28 czerwca 2017, II OZ 690/17). Orzeczenia reprezentujące przeciwny pogląd, na który powołuje się skarżący w zażaleniu, odnoszą się do stanu prawnego sprzed nowelizacji wprowadzonej wspomnianą ustawą z 9 kwietnia 2015 r., dlatego nie mogą zostać uwzględnione. 4. W rozpoznawanej sprawie strona nie kwestionowała, że wraz z wniesieniem skargi do sądu nie zostało dołączone pełnomocnictwo upoważniające do występowania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Mając na uwadze powyższe rozważania, nie ulega wątpliwości, że skarga dotknięta była brakiem formalnym. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowego wezwania do uzupełnienia tego braku w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący nie uzupełnił tego braku do dnia wydania postanowienia w sprawie. 5. Zarzuty dotyczące nieprawidłowego odrzucenia skargi z uwagi na niepodanie w skardze do sądu numeru PESEL skarżącego, ani niezłożenie oświadczenia o braku posiadania numeru PESEL, również nie mogły zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. pismo strony powinno ponadto zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Skarżący zarządzeniem z 6 października 2020 r. został wezwany pod rygorem odrzucenia skargi do podania numeru PESEL lub złożenia oświadczenia o braku nadania numeru PESEL. Co prawda, z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. nie wynika wprost konieczność złożenia oświadczenia o braku nadania numeru PESEL, jednakże takie oświadczenie jest jedynym sposobem spełnienia wymogu formalnego określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Skarżący trafnie powołał pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, wedle którego w sytuacji, gdy numer PESEL skarżącego znajduje się w aktach sprawy administracyjnej, nie ma podstaw do wzywania o podanie tego numeru, co sprawia, że niezasadne jest odrzucenie skargi z powodu jego niepodania (np. postanowienia NSA: z 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II OZ 343/20; z 19 maja 2020 r., sygn. akt II GZ 135/20; z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I FZ 19/20; z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OZ 1204/19). Należy jednak wskazać, że pogląd przeciwny, zgodnie z którym przepisy art. 46 § 2 pkt 1 lit. b, art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie zawierają wyjątków, w związku z czym numer PESEL skarżącego powinien zostać zawarty w treści skargi (np. postanowienia NSA: z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OZ 141/20; z 4 marca 2020 r., I OZ 175/20; z 28 stycznia 2020 r., I OZ 1427/19; z 17 grudnia 2019 r., II OZ 1122/19; z 5 grudnia 2019 r., sygn. akt I OZ 1211/19), uznawany jest za przeważający. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym zażalenie, niezłożenie oświadczenia o braku nadania numeru PESEL stanowi brak formalny, którego nieuzupełnienie zgodnie z wezwaniem sądu prowadzi do odrzucenia podania. 6. Rozważania odnośnie konieczności wskazania w skardze numeru PESEL nie mają wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy, bowiem wystarczającą przesłanką do odrzucenia skargi było nieuzupełnienie przez skarżącego w wyznaczonym terminie braku formalnego polegającego na nieprzedstawieniu pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącego. 7. Za niezasadny należy także uznać zarzut naruszenia art. 49 § 3 p.p.s.a. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego 5 listopada 2020 r. Skarżący twierdzi, że uzupełnił braki formalne skargi pismem nadanym 9 listopada 2020 r., które dołączył do zażalenia wraz z wydrukiem z systemu "Śledzenie przesyłek - Tracking" oraz potwierdzeniem nadania pisma. Z potwierdzenia nadania pisma wynika jednak, że zostało ono doręczone organowi wydającemu zaskarżoną decyzję. Obowiązujący z mocy art. 54 § 1 p.p.s.a. tryb wnoszenia skargi do sądu za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, nie dotyczy innych pism procesowych wnoszonych w toku postępowania sądowego, w tym także pism wnoszonych na wezwanie sądu i zawierających uzupełnienie braków formalnych skargi. Po przekazaniu przez organ sądowi akt postępowania wszelka korespondencja następuje pomiędzy stronami i uczestnikami postępowania sądowoadministracyjnego a sądem administracyjnym. W sytuacji, gdy pismo strony postępowania sądowoadministracyjnego wpłynie do niewłaściwego organu, dla uznania dochowania terminu siedmiodniowego na uzupełnienie braków formalnych skargi decydujące znaczenie ma data nadania tego pismo przez ten organ do sądu właściwego w sprawie. Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, że takie pismo w ogóle zostało nadane, a w szczególności, że zostało nadane z dochowaniem terminu. 8. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.