II OZ 1229/13

Dnia 14 stycznia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2558/12, o odmowie zmiany postanowienia z dnia 14 stycznia 2013 r. w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w Katowicach na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2558/12, po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] w Katowicach, odmówił zmiany swojego postanowienia z dnia 14 stycznia 2013 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 lutego 2013 r., II OZ 95/13, oddalił zażalenie Stowarzyszenia na postanowienie z dnia 14 stycznia 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Przy skardze kasacyjnej Stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek o częściowe zwolnienie z kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe wniosek ten Sąd rozpoznał w trybie przepisu art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej Sąd wskazał, że w pierwotnym wniosku Stowarzyszenie podało, że w 2009 r. jego członkowie założyli [...] Towarzystwo Przyrodnicze (dalej GTP), które zajęło się tematami realizowanymi dotychczas przez Stowarzyszenie przyrodników. W Towarzystwie pobierana jest składka członkowska i z tego względu Stowarzyszenie nie posiada konta bankowego i nie pobiera też opłat członkowskich. Z treści natomiast ponownego wniosku wynika, że budżet GTP obecnie oscyluje się w granicach 750,00 złotych (w poprzednim wniosku 1.000 złotych), co pokrywa jedynie część wydatków, a pozostałe są finansowe z prywatnych środków osób zajmujących się konkretnymi sprawami. Ponadto GTP ubiegły rok zamknęło stratą w kwocie 6.295,66 zł. przy przychodzie ze składek, w tym zaległych 780,31 zł. W poprzednim wniosku z dnia 19 listopada 2012 r. GTP wskazało, że ubiegły rok zamknął ze stratą w wysokości 2493,09 zł. przy przychodzie ze składek (w tym zaległych 912,00 zł.). Podane wyżej kwoty w porównaniu do pierwszego wniosku uległy zmianie, jednakże dane te w ocenie Sądu pierwszej instancji nie wpływają na zmianę postanowienia Sądu z dnia 14 stycznia 2013 r. Powyższe zmiany dotyczyły GTP, natomiast nie odnosiły się do Stowarzyszenia Przyrodników w Katowicach, którego wniosek jest przedmiotem rozpoznania. Zdaniem Sądu Stowarzyszenie nie przedstawiło żadnych nowych okoliczności, które pozwoliłyby inaczej ocenić jego sytuację niż ww. postanowieniu Sądu. W szczególności nie wykazało, że jego sytuacja majątkowa uległa istotnej zmianie w stosunku do tej, jaka była przedmiotem oceny zawartej w ww. postanowieniu. Rozpoznając obecnie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd podkreślił, że nie można odstąpić od oceny sytuacji finansowej zawartej w postanowieniu Sądu z dnia 14 stycznia 2013 r., od którego zażalenie zostało oddalone przez NSA postanowieniem z dnia 22 lutego 2013 r., II OZ 95/13. Zmiana powyższego rozstrzygnięcia jest możliwa wyłącznie przy spełnieniu warunku w postaci zmiany okoliczności sprawy. Muszą to być jednak takie okoliczności, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia, w szczególności istotne pogorszenie sytuacji (przede wszystkim finansowej i majątkowej) wnioskodawcy. W ocenie Sądu pierwszej instancji z analizy danych podanych przez Stowarzyszenie we wniosku z dnia 19 listopada 2012 r. jak i obecnie rozpatrywanym nie wynika, że zaszły takie zmiany sytuacji finansowej Stowarzyszenia, które uzasadniałyby zmianę orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2013 r. Z tych względów Sąd odmówił zmiany postanowienia na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie Stowarzyszenie podniosło, że nie posiada środków na poniesienie kolejnych opłat sądowych. Kwota 500 zł, jaką Stowarzyszenie musiało uiścić tytułem wpisu w przedmiotowej sprawie, jest znacząca bowiem stanowi około 50% budżetu [...] Towarzystwa Przyrodniczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze należało zauważyć, że rozpoznawany przez Sąd Wojewódzki wniosek o przyznanie prawo pomocy swoim przedmiotem odnosił się do sprawy już rozstrzygniętej przez ten Sąd w toku dotychczasowego postępowania, gdyż prawomocnym postanowieniem z dnia 14 stycznia 2013 r. odmówiono Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd Wojewódzki podniósł, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca nie przywołała okoliczności pozwalających stwierdzić, że jego sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżącego Stowarzyszenia w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłat sądowych. Podzielić należy pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 22 lutego 2013 r., II OZ 95/13, że chociaż stowarzyszenie jest organizacją non profit, to nie zwalnia to automatycznie danego stowarzyszenia od obowiązku zapewnienia środków na swoją działalność. Z powyższych względów należało uznać, że w sprawie nie zachodzą warunki do zmiany postanowienia WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2013 r. na podstawie art. 165 p.p.s.a., gdyż skarżące Stowarzyszenie nie powołało się na jakiekolwiek okoliczności, które miały miejsce po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o prawo pomocy i które wskazywałby, że w świetle deklarowanych dochodów i wydatków, jego możliwości płatnicze zmieniły się na tyle, iż nie jest ono obecnie w stanie wygospodarować środków na poniesienie kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 250 zł. (wpis od skargi kasacyjnej). W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Nie mogło mieć decydującego znaczenia to, że w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącego Stowarzyszenia przyznano mu prawo pomocy, gdyż wniosek w tym zakresie rozpoznawany jest każdorazowo indywidualnie i oddzielnie, a przyznane prawo pomocy nie "rozciąga" się swym zakresem na inne sprawy z udziałem tej samej strony. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.