II OZ 1209/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 października 2015 r. sygn. akt II SA/Gd 630/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. L. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu G. L. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, skarżący zwrócił się ponownie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wyjaśnił, iż liczne sprawy sądowe spowodowały, że nie posiada środków finansowych. Podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz że posiada działkę rolną o powierzchni 1027 m2. Nie wykazał, aby osiągał jakiekolwiek dochody. Zarządzeniem z dnia 14 lipca 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 lipca 2015 r., jednak nie udzielił on odpowiedzi na wezwanie oraz nie nadesłał żadnych dokumentów. Odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów, bowiem nie przedstawił wskazanych w wezwaniu dokumentów - w tym wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz zestawienia ponoszonych wydatków, a także oświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych przez członków jego rodziny, o ile zamieszkuje wspólnie z nimi, dokumentu potwierdzającego pozostawania osobą bezrobotną, czy też oświadczenia o korzystaniu z pomocy społecznej - uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. Jak podkreślił Sąd, w sprawie toczącej się w Sądzie o sygn. akt II SA/Gd 337/14, skarżący – wnosząc w dniu 28 lipca 2014 r. o przyznanie prawa pomocy – wykazywał, że jest osobą niepracującą, utrzymującą się dzięki pomocy dziadków. W piśmie z dnia 5 września 2014 r. wyjaśnił nadto, że "od dziadków otrzymuje wyżywienie i spanie, czasami 10 zł miesięcznie; zamieszkuje razem z dziadkami, dlatego nie ponosi kosztów mieszkania". Skarżący - pomimo wezwania, nie przedłożył dokumentów, na podstawie których można ustalić czy dochód skarżącego (których nie uwiarygodnił - zgodnie z wezwaniem, że pozostaje osobą bezrobotną), a także dochody osób, z którymi skarżący prowadzi gospodarstwo domowe, wystarczają, czy też nie, na pokrycie potrzeb jego i jego rodziny oraz nie można też stwierdzić czy trafnie skarżący wywodzi, że nie jest w stanie ponieść mogących powstać w przyszłości kosztów sądowych i ustanowienia pomocy prawnej z wyboru (skarżący uiścił wpis sądowy od skargi - 100 zł). Tymczasem dopiero na podstawie całokształtu sytuacji majątkowej i dochodowej skarżącego oraz osób wspólnie z nim gospodarujących możliwe byłoby dokonanie prawidłowej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedstawił swej - tak rozumianej sytuacji majątkowej i dochodowej, a opisane wątpliwości, co do możliwości płatniczych skarżącego, przy braku współdziałania z jego strony w ich wyjaśnieniu, spowodowały, że wniosek o przyznanie prawa pomocy należało ocenić jako bezzasadny. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OZ 282/15, oddalającym zażalenie skarżącego od postanowienia z dnia 13 lutego 2015 r., którym oddalono poprzednio złożony w niniejszej sprawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, wyjaśnił konsekwencje niedopełnienie przez wnioskodawcę obowiązku przedstawienia na podstawie art. 255 P.p.s.a. dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji majątkowej. Skarżący wnosząc ponownie o przyznanie mu prawa pomocy, kolejny raz nie wykonał wezwania do przedłożenia dokumentów i oświadczeń niezbędnych do prawidłowej oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, co uzasadniało wydanie postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył G. L., wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie jego wniosku. Jak wskazał skarżący liczne sprawy sądowe spowodowały, że nie posiada już środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia żadnych (jakichkolwiek) środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej współpracy w wyjaśnieniu jego sytuacji majątkowej i osobistej. Skarżący, składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, ponownie nie wyjaśnił żadnych okoliczności sprawy, ograniczając się jedynie do składania oświadczeń o braku środków finansowych, nie popartych przy tym żadnymi obiektywnymi, weryfikowalnymi dowodami. Tymczasem, co słusznie eksponował Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, wnioskodawca był informowany o konieczności współpracy z Sądem, pouczono, go też we wcześniejszych orzeczeniach, iż brak tej współpracy uniemożliwi ocenę sytuacji materialnej strony i przyznanie mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.