II OZ 1187/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 września 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 348/16 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 348/16 w sprawie ze skargi J. W. i A. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...]stycznia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić Z. W. termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił uczestnikowi postępowania Z. W. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 17 maja 2016 r. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 20 lipca 2016 r. pełnomocnik Z. W. został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez: złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy oraz nadesłanie 9 odpisów skargi kasacyjnej w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (art. 178 P.p.s.a.). Ponieważ pełnomocnik nie podjął przesyłki zawierającej odpis ww. wezwania, a widnieje na tej przesyłce informacja, że była ona dwukrotnie awizowana (w dniu 29 lipca 2016 r. i 8 sierpnia 2016 r.), zaś pełnomocnik nie uzupełnił braków formalnych skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił ją. Pismem z dnia 6 września 2016 r. Z. W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych powyższej skargi kasacyjnej. Zdaniem uczestnika postępowania przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie nie została mu doręczona, a o podejmowanych przez Sąd próbach doręczenia wezwania dowiedział się dopiero z doręczonego w dniu 5 września 2016 r. postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Następnie uczestnik wyjaśnił, że w okresie pierwszego awizowania przesyłki, tj. w dniu 26 lipca 2016 r. w związku z trwającymi w tym okresie w Krakowie Światowymi Dniami Młodzieży kancelaria była zamknięta z uwagi na trudności komunikacyjne jak również zapowiadane utrudnienia związane z funkcjonowaniem m.in. urzędów pocztowych. Odnośnie powtórnego awizowania przesyłki w dniu 8 sierpnia 2016 r. podniósł, że wśród odbieranej przez pełnomocnika w tym dniu korespondencji nie znajdowało się przedmiotowe zawiadomienie. Jak wynika z dołączonej do wniosku kserokopii dziennika korespondencji obejmującego okres od 19 lipca 2016 r. do dnia 1 września 2016 r. ani powtórne awizo, ani korespondencja (wezwanie z Sądu) nie zostało doręczone pełnomocnikowi uczestnika również w późniejszym terminie. Dodatkowo podniósł, że w okresie od 27 lipca 2016 r. do 18 sierpnia 2016 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym nie mógł w tym okresie podejmować czynności w sprawie z uwagi na niezależne od siebie okoliczności. Odmawiając uczestnikowi przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że w sprawie zachowano termin, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Analizując następnie przesłankę braku winy, Sąd doszedł do wniosku, że pełnomocnik uczestnika nie uprawdopodobnił jej w niniejszej sprawie. Sąd przyjął przy tym obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Za niezasadny uznał Sąd argument nawiązujący do Światowych Dni Młodzieży w okresie pierwszego awizowania przesyłki. W ocenie Sądu to wielkie wydarzenie na pewno spowodowało trudności w przemieszczaniu się po Krakowie, ale nie były to trudności nie do przezwyciężenia. Natomiast okoliczność wskazująca na niepozostawienie przez pracownika awiza informującego o powtórnym awizowaniu przesyłki nie jest przekonująca. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Natomiast z dołączonej do akt przesyłki zaopatrzonej w zwrotne potwierdzenie odbioru jednoznacznie wynika, że przesyłka z Sądu była dwukrotnie awizowana (w dniu 29 lipca 2016 r. i 8 sierpnia 2016 r.), a w związku z tym została uznana za skutecznie doręczoną pełnomocnikowi uczestnika w dniu 12 sierpnia 2016 r. Na podstawie tych informacji brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, aby czynności podejmowane przez doręczyciela uchybiały procedurze opisanej w art. 73 § 2 i 3 P.p.s.a. Nie są w tym zakresie wystarczające podnoszone w uzasadnieniu wniosku argumenty o okolicznościach nie otrzymania awiza. By wykazać brak winy w uchybieniu terminu adresat powinien dysponować argumentem w postaci skutecznie przeprowadzonej reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji Administracji z 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. poz. 1468). Wskazać należy, że profesjonalny pełnomocnik nie wskazał, mimo upływu czasu, że wszczął postępowanie reklamacyjne i nie przedstawił rezultatów tego postępowania. Odnośnie twierdzeń pełnomocnika, że w okresie od 27 lipca do 18 sierpnia 2016 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie mógł w tym czasie podejmować czynności w sprawie, jak zauważył Sąd nie dołączył on tego zaświadczenia. Z przedłożonej karty leczenia szpitalnego w żaden sposób nie wynika, by choroba pełnomocnika uczestnika była ciężka i z tego powodu nie mógł wywiązywać się ze swoich obowiązków. Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Z. W., wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono fakt utrudnień w funkcjonowaniu urzędów pocztowych w związku ze Światowymi Dniami Młodzieży oraz lokalizację kancelarii w Obszarze Ograniczenia Ruchu III w związku z czym zamknięto kancelarię w dniach 25 lipca – 1 sierpnia 2016 r. Ponadto stwierdzono, że w skrzynce pocztowej, która jest regularnie sprawdzana przez pracowników kancelarii, nie znajdowało się ani pierwsze z dnia 29 lipca 2016 r., ani drugie z dnia 8 sierpnia 2016 r. awizo. Sam pełnomocnik zaś przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od 27 lipca do 18 sierpnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymagało, iż przepisy art. 86 i art. 87 P.p.s.a. uzależniają przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, którym strona uchybiła, od uprawdopodobnienia przez tę stronę okoliczności wyłączających brak winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, iż na stronie, która uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności, wnoszącej o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek przytoczenia twierdzeń i wskazania takich okoliczności, z których wynika przekonanie strony o prawdziwości jej twierdzeń. Uprawdopodobnienie oznacza przy tym złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem Sądu rozpoznającego niniejsze zażalenie zaistnienie takiego faktu uczestnik postępowania uprawdopodobnił. W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że błędnie Sąd pierwszej instancji stwierdza, że pełnomocnik nie załączył zaświadczenia lekarskiego, iż od dnia 27 lipca 2016 r. do dnia 18 sierpnia 2016 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, bowiem ten fakt, jak słusznie zwrócono uwagę w zażaleniu, wynika z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, załączonej do wniosku o przywrócenie terminu. Błąd ten nie miał przy tym istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem jak słusznie z kolei zwraca uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, profesjonalny pełnomocnik, jakim jest radca prawny, powinien w taki sposób zorganizować pracę, by odpowiednio zabezpieczać interesy swoich klientów również w przypadku choroby, czy też innych przeszkód losowych uniemożliwiających mu osobiste reprezentowanie tych interesów. W okolicznościach niniejszej sprawy nie stanowiło również wątpliwości to, że w trakcie choroby pełnomocnika działała obsługująca go kancelaria, z wyjątkiem dni w których organizowane były w Krakowie Światowe Dni Młodzieży. Niezgodne z prawem pozostaje natomiast stanowisko Sądu pierwszej instancji domagające się od wnioskodawcy, aby ten skutecznie przeprowadził postępowanie reklamacyjne usługi pocztowej. W myśl art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1113 ze zm.) prawo wniesienia reklamacji przysługuje co do zasady nadawcy przesyłki. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji uzależnił możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej od warunku, któremu już z założenia wnioskodawca nie mógł sprostać. Tylko zresztą z tej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny zakwestionował twierdzenia pełnomocnika wnioskodawcy, że nie otrzymał on żadnego awizo. Tymczasem stwierdzić należy, że możliwość przedstawienia dowodów, czy okoliczności przemawiających za brakiem winy w uchybieniu terminowi, chociaż zawsze zależą od konkretnych okoliczności danej sprawy, to jednak są dość ograniczone. To zaś czyni koniecznym przeprowadzenie szczegółowego badania tych przedstawionych przez wnioskodawcę. W okolicznościach niniejszej sprawy, o ile nieotrzymanie pierwszego awizo nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, bowiem ani organizacja Światowych Dni Młodzieży, ani przerwa w pracy kancelarii w tym czasie same w sobie o tym nie świadczą, o tyle zasadnicze wątpliwości pojawiają się w zakresie drugiego awizo. Na tę okoliczność pełnomocnik uczestnika przestawił kserokopię z dziennika korespondencji kancelarii obejmującego okres od 19 lipca 2016 r. do 1 września 2016 r., z której wynika, że w dniu 8 sierpnia 2016 r. odbierano korespondencję, a wśród nich postanowienie Starosty Myślenickiego o nałożeniu na inwestora obowiązku usunięcia nieprawidłowości, a więc przesyłkę poleconą. Wątpliwości zatem nasuwa fakt stwierdzony przez listonosza pozostawiającego drugie awizo, że "adresata nie zastano", gdy jednocześnie odbierał on w tym dniu korespondencję w siedzibie kancelarii. Powyższe wątpliwości odnośnie prawidłowości doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w zakresie drugiego awizo oraz konieczność zapewnienia stronie maksymalnie szerokiego prawa do sądu, uzasadniają przyjęcie, że wnioskodawca (uczestnik postępowania) bez swojej winy uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W konsekwencji stwierdzić trzeba, iż żądanie strony wnoszącej zażalenie dotyczące przywrócenia terminu w analizowanym zakresie jest zasadne, co stanowi też o trafności wniesionego zażalenia, bowiem Sąd pierwszej instancji uchybił art. 86 § 1 P.p.s.a., przyjmując odmienne od wyżej przedstawionych wnioski. Ze wskazanych wyżej względów na podstawie art. 86 § 1 i art. 188 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.