II OZ 118/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Po 756/16 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi D. K. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 10 października 2006 r., nr CV/1208/IV/2006 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Po 756/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił D. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 kwietnia 2017 r. w sprawie ze skargi D. K. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 10 października 2006 r., nr CV/1208/IV/2006 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że D. K. reprezentowany przez adw. W. W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2017 r. na uchwałę Rady Miasta Poznania z 10 października 2006r. Zarządzeniem z 28 czerwca 2017 r. skarżący na adres pełnomocnika został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka sądowa zawierająca powyższe wezwanie była przez Pocztę Polską dwukrotnie awizowana i powróciła do Sądu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie", skutkiem czego postanowieniem z 10 sierpnia 2017 r. skarga kasacyjna zastała odrzucona z powodu braku uiszczenia wpisu sądowego w zakreślonym terminie. W dniu 11 września 2017 r. skarżący reprezentowany przez adw. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie z 10 sierpnia 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania, czy skarżący wnosi zażalenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej, albowiem środki te wzajemnie się wykluczają, pełnomocnik skarżącego wyjaśniła, że wnosi o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zażalenie zostało złożone z ostrożności procesowej na wypadek nie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego argumentował, że od dnia złożenia skargi kasacyjnej do dnia doręczenia w dniu 4 września 2017 roku postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej pozostawał w błędnym, lecz uzasadnionym przekonaniu, że złożona skarga kasacyjna jest kompletna i została opłacona. Pełnomocnik, bowiem przekazał skarżącemu dane rachunku bankowego celem uiszczenia należnego wpisu od skargi. Pełnomocnik zachowując należytą staranność, skontaktował się Sekretariatem Sądu w dniu 21 lipca 2017 roku. Z informacji uzyskanych telefonicznie wynikało, że w sprawie został doręczony organowi odpis skargi kasacyjnej i w sprawie nie wydano żadnych innych zarządzeń. Powyższa informacja okazała się błędna, bowiem w dniu 28 czerwca 2017 roku WSA w Poznaniu wydał zarządzenie w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Ponadto, jak wynika z treści odpowiedzi na skargę kasacyjną, odpis skargi został doręczony stronie przeciwnej w dniu 5 lipca 2017 roku. Natomiast odpowiedź na skargę została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 24 lipca 2017 roku. Powyższa okoliczność wskazuje, iż pełnomocnik był utwierdzony w przekonaniu, iż złożona skarga kasacyjna pozbawiona jest braków formalnych skutkujących niemożnością podjęcia dalszych czynności w sprawie. Wszakże WSA w Poznaniu podjął czynności polegające na doręczeniu organowi odpisu skargi kasacyjnej. Podjęcie przez Sąd powyżej opisanej czynności procesowej, o których mowa powyżej, skutkowało błędnym przyjęciem przez pełnomocnika Skarżącego, iż opłata od skargi kasacyjnej została uiszczona w terminie. Uzasadnieniem błędnego stanowiska pełnomocnika skarżącego jest w szczególności fakt podjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny czynności na skutek złożonego w sprawie pisma, od którego de facto nie została uiszczona opłata tj. wbrew treści art. 220 § 1 p.p.s.a., który jednoznacznie stanowi, iż Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Pełnomocnik skarżącego podkreśliła, że nigdy nie zostało doręczone wezwanie do uiszczenia opłaty do skargi kasacyjnej. W skrzynce pocztowej nie pozostawiono nigdy awiza, umożliwiającego ewentualny odbiór zaadresowanej do pełnomocnika skarżącego korespondencji, w przypadku braku możliwości odbioru korespondencji w dniu podjęcia próby doręczenia. W tym zakresie, z uwagi na nieprawidłowości w doręczeniu korespondencji, w dniu 11 września 2017 roku została złożona reklamacja przesyłki pocztowej, której rozpoznanie powinno nastąpić 25 września 2017 roku. Z uwagi na to, iż przesyłka zawierająca postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej została doręczona w dniu 4 września 2017 roku, termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upływa z dniem 11 września 2017 roku. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd I instancji przywołał treść art. 86 § 1 p.p.s.a. i stwierdził, że oceniając kwestię winy skarżącego w uchybieniu terminu, wskazać należy, iż skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata. Odnosząc się do podniesionej przez pełnomocnika skarżącego okoliczności dotyczącej pozostawania w błędnym lecz uzasadnionym przekonaniu, co do bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braku skargi poprzez jej opłacenie, Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia tego braku skargi kasacyjnej. Adwokat, jako profesjonalny pełnomocnik skarżącego wiedział, że składając skargę kasacyjną z 23 czerwca 2017r. do Sądu wymaga ona opłacenia, zatem jak twierdzi przekazał skarżącemu numer rachunku bankowego celem dokonania opłaty sądowej. Zaniechał jednak skutecznego sprawdzenia, czy skarga kasacyjna została rzeczywiście należycie opłacona. Dopiero w dniu 21 lipca 2017 r., jak twierdzi, skontaktował się telefoniczne z sekretariatem sądu i uzyskał błędną informację, że w sprawie nie wydano żadnych zarządzeń. Tymczasem w sprawie niezwłocznie po wpłynięciu skargi kasacyjnej do Sądu, zarządzeniem z 28 czerwca 2017r., zarządzono doręczenie odpisu skargi kasacyjnej pełnomocnikowi organu (skutkiem czego pełnomocnik skarżącego otrzymał od pełnomocnika organu odpowiedź na skargę kasacyjną) oraz kolejnym zarządzeniem z tej samej daty wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego po nadaniu skargi kasacyjnej w urzędzie pocztowym przez okres przeszło miesiąca nie interesował się tokiem postępowania i stanem sprawy. Pełnomocnik skarżącego błędnie przyjął, że skoro po wniesieniu przez niego skargi kasacyjnej, Sąd dokonał w sprawie czynności polegających na jej doręczeniu drugiej stronie, to opłata od skargi kasacyjnej została prawidłowo uiszczona i nie ma braków skargi kasacyjnej uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu. W ocenie Sądu takie wnioskowanie pełnomocnika skarżącego jest nieuzasadnione i zbyt daleko idące. Z treści art. 220 §1 zd. 1 p.p.s.a., na który powołuje się pełnomocnik, wynika rzeczywiście, że Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Oznacza to jednak, że do czasu uzupełnienia jego braków fiskalnych sąd nie może rozpoznać żadnych innych wniosków strony. Bez pobrania wpisu sąd nie może podjąć żadnych innych czynności procesowych polegających na wydaniu orzeczenia w sprawie na skutek np. cofnięcia skargi, w szczególności nie może wydać orzeczenia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Brak podjęcia żadnej czynności procesowej o jakim mowa w tym przepisie nie oznacza przecież zakazu podejmowania jakichkolwiek czynności w sprawie, zwłaszcza wydawania zarządzeń o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, opłaty od tej skargi, czy doręczenia pism procesowych pozostałym stronom postępowania. Przeczyłoby to bowiem zasadzie ekonomiki procesowej. Sąd podkreślił, że wyjaśnienie, czy skarga kasacyjna została prawidłowo wniesiona, czy skarżący jest prawidłowo reprezentowany przez pełnomocnika, wyprzedza ocenę, czy skarga została należycie opłacona. Wobec tego błędnie i przedwcześnie przyjął pełnomocnik skarżącego, że doręczenie odpisu skargi kasacyjnej drugiej stronie postępowania przesądza o prawidłowym i terminowym uiszczeniu opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Odnosząc się natomiast do drugiego zarzutu pełnomocnika skarżącego dotyczącego braku doręczenia wezwania do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, to w ocenie Sądu okazał się on także nieuzasadniony. Pełnomocnik argumentowała, że w skrzynce pocztowej nigdy nie pozostawiono "awiza", umożliwiającego ewentualny odbiór przesyłki sądowej. Na potwierdzenie powyższego zarzutu pełnomocnik zwróciła się z reklamacją do Poczty Polskiej. Z uzyskanej odpowiedzi Poczty wynika jedynie, że objęty reklamacją list polecony o numerze [...] zdeponowany został jako awizowany w palcówce pocztowej adresata, a następnie po upływie terminu odbioru odesłany do nadawcy (pismo Poczty z 28 września 2017r., w aktach sprawy). Z internetowej strony Poczty Polskiej pozwalającej monitorować przesyłki polecone wynika natomiast, że przesyłka zawierająca wezwanie została nadana w dniu 4 lipca 2017r., następnie podjęto próbę jej doręczenia w dniu 5 lipca 2017r., i na skutek niemożności jej doręczenia została awizowana z adnotacją o pozostawieniu przesyłki do odbioru w placówce. W dniu 14 lipca 2017 r. powtórnie awizowano przesyłkę i pozostawiono do odbioru w placówce, a następnie w dniu 21 lipca 2017r. podjęto decyzję o zwrocie przesyłki do nadawcy. Informacje powyższej pokrywają się z datami pieczęci i adnotacjami urzędowymi umieszczonymi na kopercie przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie i zwróconej do Sądu (k. 333 akt sąd.). Brak przy tym jakiejkolwiek informacji Poczty o nieprawidłowym awizowaniu przedmiotowej przesyłki sądowej skierowanej do pełnomocnika skarżącego. Skutkiem powyższego Sąd przyjął prawidłowe doręczenie w trybie zastępczego doręczenia poprzez złożenie w placówce pocztowej. W konsekwencji przesyłkę uznano za doręczoną pozostawiając ją w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 19 lipca 2017r. (art. 73 §1 – 4 p.p.s.a.). Sąd uznał, że mając powyższe na uwadze, pełnomocnik skarżącego nie wskazał na okoliczności wyłączające brak jego winy w niewykonaniu zobowiązania nałożonego przez Sąd. Jako profesjonalny pełnomocnik skarżącego winien pouczyć o możliwych skutkach niewykonania zobowiązania i uchronić przed najdalej idącym odrzuceniem skargi kasacyjnej. Argumentacja pełnomocnika łącząca jego nieświadomość co do stanu sprawy z nieprawidłowym doręczeniem wezwania, nie była dla Sądu przekonująca. Zdaniem Sądu, pełnomocnik powinien dochować należytej staranności przy prowadzeniu spraw swojego mandanta. Miał bowiem wystarczająco dużo czasu by upewnić się, czy skarga kasacyjna została prawidłowo opłacona. Pełnomocnik powinien interesować się tokiem postępowania sądowego i podejmować stosowne kroki w celu uchronienia mocodawcy m.in. przed skutkami niedochowania terminu, czego nie uczynił bezzasadnie przyjmując, że skoro doręczono stronie przeciwnej odpis skargi kasacyjnej to jest ona prawidłowo opłacona i nie jest obarczona brakami uniemożliwiającymi nadanie jej dalszego biegu. W ocenie Sądu, niewystarczające jest dla przyjęcia braku winy w uchybieniu termin, powołanie się przez pełnomocnika na okoliczność, że uzyskał w Sekretariacie Sądu błędną informację, iż w sprawie nie wydano żadnych zarządzeń, zatem skarga kasacyjna jest prawidłowo opłacona. Przyjąć bowiem należy, że dochowując należytej staranności pełnomocnik w pierwszej kolejności mógł potwierdzić u skarżącego, że ten dokonał opłaty skargi kasacyjnej zgodnie ze wskazaniem pełnomocnika. Podkreślić należy, że w tym zakresie pełnomocnik milczy. Mógłby bowiem niezwłocznie zweryfikować swoje błędne założenia i ustalenia, w konsekwencji uchronić skarżącego od najdalej negatywnych konsekwencji w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu, okoliczność nierzetelnego wykonywania obowiązków pełnomocnika nie może być uznana za brak winy skarżącego w niedotrzymaniu terminów. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł D. K., zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że strona skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, a w konsekwencji odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, w sytuacji, gdy strona skarżąca uprawdopodobniła okoliczności potwierdzające brak winy w w/w uchybieniu, co skutkować powinno przywróceniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stanowisko Sądu I instancji co do braku uprawdopodobnienia przez skarżącego okoliczności warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia opłaty sądowej od złożonego środka zaskarżenia jest zasadne. Skarżący nie wykazał bowiem, aby on sam oraz działający w jego imieniu pełnomocnik nie ponosił winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 kwietnia 2017 r. Argumentacja zażalenia pokrywa się w tym zakresie z treścią uzasadnienia wniosku o przywrócenie w/w terminu. Skarżący podtrzymuje bowiem, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej nie zostało prawidłowo doręczone, podczas gdy takie twierdzenie nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy. Niezależnie od tego, że okoliczność taka pozostaje sprzeczna z istotą wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, stanowiąc raczej argumentację właściwą dla zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi, kwestia prawidłowości doręczenia skarżącemu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej została prawidłowo oceniona przez Sąd Wojewódzki. Okoliczności faktyczne przywołane szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, mające oparcie m.in. w dokumencie urzędowym jakim jest druk potwierdzenia odbioru, potwierdzają skuteczność doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie o uiszczenie wpisu, dokonanego w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Ponadto trzeba zwrócić uwagę na to, że również w przypadku innej korespondencji sądowej występowały trudności w jej doręczeniu na adres wskazywanej przez pełnomocnika kancelarii. Jednak w niniejszej sprawie kwestia doręczenia tego wezwania nie miała decydującego znaczenia skoro sam pełnomocnik wskazał, że wpis od skargi kasacyjnej miał być dokonany osobiście przez skarżącego. W tej sytuacji trafnie wskazał Sąd Wojewódzki, że pełnomocnik powinien w pierwszej kolejności zwrócić się do mandanta o potwierdzenie dokonania wpłaty, a następnie mógł to zweryfikować osobiście podejmując stosowne czynności. Nie świadczy natomiast o należytej staranności profesjonalnego pełnomocnika działanie ograniczone do uzyskania nieprecyzyjnych informacji telefonicznych od pracownika Sekretariatu Sądu. Poza tym słusznie Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę na to, że po złożeniu skargi kasacyjnej przez miesiąc pełnomocnik nie interesował się tokiem postępowania, tymczasem miał wystarczająco dużo czasu by upewnić się, czy skarga kasacyjna została prawidłowo opłacona. Profesjonalny pełnomocnik powinien podejmować właściwe czynności zapobiegające następstwom wynikającym z niedochowania terminów ustawowych lub sądowych. Dlatego nieprzekonująca była argumentacja pełnomocnika, że usprawiedliwieniem jego przekonania o terminowej wpłacie wpisu od skargi kasacyjnej była uzyskana telefonicznie informacja o tym, że Sąd zarządził doręczenie odpisu skargi kasacyjnej stronie przeciwnej. Pełnomocnik powinien sprawdzić konkretnie czy uzgodniona z mocodawcą czynność w postaci opłacenia wpisu została dokonana, zamiast opierać się na informacjach nie odnoszących się wprost do tej okoliczności. Zachowaniem należytej staranności w sprawie pełnomocnik wykazałby się, gdyby powierzając skarżącemu czynność uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, upewnił się, czy czynność została dokonana ze skutkiem procesowym. Tego działania pełnomocnik nie podjął, uchybił zatem wzorcowi staranności stawianemu zawodowemu pełnomocnikowi. Argumentacja, że wystarczającym powodem zaniechania tego działania jest doręczenie przez sąd administracyjny stronie przeciwnej odpisu skargi kasacyjnej nie zasługiwała na uwzględnienie z w/w powodów i nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu. Nie budzi wątpliwości, że od profesjonalnego pełnomocnika występującego w postępowaniu sądowoadministracyjnym oczekuje się należytej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy przed sądem administracyjnym, zaś wszelkie uchybienia pełnomocnika w tym zakresie obciążają osobę reprezentowaną. W rezultacie brak rzetelnego działania pełnomocnika, ewentualnie także samego skarżącego, uzasadniał odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Wbrew zarzutowi zawartemu w zażaleniu, Sąd I instancji dokonał właściwej interpretacji art. 220 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Za czynności, których sąd administracyjny nie może podjąć wobec pisma, od którego opłaty nie uiszczono, należy uznać czynności procesowe, zmierzające do merytorycznego rozpoznania sprawy. Takich czynności sąd w sprawie nie podjął. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.