II OZ 1176/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 836/12 odmawiające L. Ś. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi L. Ś. na zarządzenie zastępcze Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 836/12 odmówił L. Ś. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na zarządzenie zastępcze Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że od kilku lat samotnie wychowuje i wspomaga dwoje dzieci, które wymagają jeszcze jego pomocy finansowej oraz opiekuje się swoją matką, która wymaga wsparcia medycznego i ciągłej opieki, z czym związane są zwiększone nakłady finansowe. Wskazał, że po śmierci żony celem uregulowania wszelkich spraw majątkowych zaciągnął kredyt w wysokości 150 tysięcy złotych. Zaciągnięty kredyt na zakup domu nie pozwala mu na dysponowanie środkami finansowymi umożliwiającymi wnioskodawcy zatrudnienie adwokata. Oświadczył również, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 87-letnią matką, 28-letnią córką oraz 26-letnim synem. Posiada dom o powierzchni 192 m2 wraz z przydomową 14 arową działką, garażem oraz mieszkanie o powierzchni 75 m2. Osoby prowadzące wraz z nim gospodarstwo domowe nie posiadają majątków odrębnych. Skarżący nie posiada żadnych środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania rodziny jest miesięczny dochód w kwocie 12.100 zł osiągany przez skarżącego z tytułu umowy o pracę, emerytura matki skarżącego w kwocie 1.281 zł, kwota 3.935 zł uzyskiwana przez córkę skarżącego z tytułu umowy o pracę oraz kwota 1.500 zł otrzymywana przez syna skarżącego również z tytułu umowy o pracę. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd – powołując się na art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) - stwierdził, że nie można wnioskodawcy zaliczyć do osób, których środki do życia są ograniczone. Sąd nie stwierdził, by poniesienie przez skarżącego wydatku polegającego na uzyskaniu pomocy profesjonalnego pełnomocnika wiązałoby się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu rodziny. Wskazuje na to dochód czteroosobowej rodziny kształtujący się na poziomie 18.816 zł miesięcznie, czyli 4.704 zł na osobę, a także posiadany przez niego majątek – dom i mieszkanie. Odnosząc się do kosztów skarżącego związanych z ponoszeniem przez niego rat kredytów Sąd wskazał, że zaciąganie przez stronę zobowiązań jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonych przez nią postępowań sądowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie L. Ś. zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające ustanowienie adwokata z urzędu. Wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata skarżący podkreślił, że jest wdowcem i sam wychowuje dwoje dzieci. Sprawa wygaśnięcia mandatu radnego jest dla niego bardzo ważna. Utrata mandatu może wiązać się w przyszłości również z utratą pracy w Starostwie Powiatowym. On sam nie jest osobą młodą, która mogłaby łatwo znaleźć pracę. Stres związany z obawą o swoją przyszłość powoduje, iż nie jest w stanie sam sprawnie poprowadzić sprawy przed sądem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3). Jak wynika z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, oceniając przedstawioną przez skarżącego jego sytuację majątkową, rodzinną i możliwości płatnicze, prawidłowo przyjął, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skutkującej przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia adwokata z urzędu. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że poniesienie przez wnioskodawcę kosztów ustanowienia pełnomocnika nie spowoduje uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Argumentacja zaś przedstawiona w zażaleniu, odnosząca się do stanu emocjonalnego w jakim znajduje się skarżący, który uniemożliwia mu sprawne prowadzenie własnej sprawy przed sądem, nie mogła skutkować uwzględnieniem zażalenia. Dokonując oceny, czy sytuacja wnioskodawcy uprawnia go do uzyskania prawa pomocy, Sąd bada przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a., te zaś – jak wskazano powyżej – zostały przez Sąd prawidłowo ocenione. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.