II OZ 1164/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] sp. z o.o. sp.k. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1362/16 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie

Wspólnota Mieszkaniowa [...] w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Pismem z dnia 25 stycznia 2017 r. [...] sp. z o.o. sp.k. w K. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Na skutek złożonego sprzeciwu, postanowieniem z dnia 29 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła spółka [...] sp. z o.o. sp.k. w K. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie spółki. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że ustawodawca w art. 260 § 1 p.p.s.a nie przewidział możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w przedmiocie prawa pomocy o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego, zatem zażalenie jest niedopuszczalne. Zażalenie na to postanowienie wniosła spółka [...] sp. z o.o. sp.k. w K. podnosząc naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: -art. 178 w zw. z art. 194 § 1 i art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie zażalenia, -art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez zbyt skrótowe uzasadnienie okoliczności faktycznych i prawnych, które nie wyjaśniają w wystarczający sposób motywów podjętego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skarżący wskazywał, że uznanie, że od postanowienia Sądu I instancji o utrzymaniu w mocy postanowienie referendarza sądowego nie przysługuje zażalenie narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego i nie sposób uznać orzeczenia referendarza sądowego za orzeczenie Sądu I instancji. Podnosił, że treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie zawiera wystarczającego uzasadnienia Sądu w zakresie motywów jakimi kierował się Sąd, w szczególności nie odniósł się do kwestii zgodności wydanego postanowienia z art. 78 Konstytucji. Dodatkowo podniósł, że w sprawie istnieją podstawy do przyznania mu prawa pomocy, bowiem wszystkie obecnie posiadanie przez spółkę środki pieniężne przeznaczane są na bieżącą działalność deweloperską i spółka nie jest uprawniona do dysponowania kwotami zgromadzonymi na otwartym mieszkaniowym rachunku powierniczy, na cele prowadzonych postępowań sądowych. Przedmiot sprawy jest bardzo skomplikowany, co wskazuje na konieczność reprezentowania spółki przez profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że na postanowienie WSA w Warszawie z 29 maja 2017 r. nie przysługuje zażalenie. Trzeba zaznaczyć, że postanowieniem tym rozpoznano sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2017 r., którym w istocie odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy. Sąd I instancji doręczając skarżącej spółce odpis postanowienia z dnia 29 maja 2017 r. pouczył, że na to postanowienie zażalenie nie przysługuje, a mimo to skarżący złożył zażalenie. Nietrafne jest twierdzenie skarżącego co do naruszenia przez Sąd I instancji zasady dwuistnacyjności w postępowania sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – zwany dalej p.p.s.a.), sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, a więc także o odmowie przyznania prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1), przy czym orzeka jako Sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Zapis, że Sąd orzeka jako "sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" oznacza, że postępowanie w tej sprawie jest dwuinstancyjne. Zatem postanowienie referendarza sądowego wydane w przedmiocie prawa pomocy winno być traktowane jako orzeczenie wydane w I instancji, zaś sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest środkiem odwoławczym. Z kolei WSA, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako Sąd II instancji. Podkreślić należy, że w obowiązującej procedurze sądowoadministracyjnej nie przewiduje się żadnego środka zaskarżenia od postanowień wydanych przez sąd II instancji. Ponadto w art. 194 § 1 p.p.s.a., w którym wskazuje się postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, na które przysługuje zażalenie, nie wymieniono postanowień wydawanych przez ten sąd w wyniku rozpoznania sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego. Jednocześnie żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienia. Wbrew temu co podnosi skarżący, Sąd I instancji wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.. W okolicznościach sprawy sytuacja materialna skarżącej spółki nie miała znaczenia dla oceny zasadności złożonego zażalenia, zatem Sąd I instancji prawidłowo nie odniósł się do tej kwestii. Sąd I instancji właściwie uzasadnił zaskarżone postanowienie, bowiem podniósł argumenty i wskazał podstawy prawne odrzucenia zażalenia jako niedopuszczalnego, które miały znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia pomijając te (sytuacja majątkowa), które w stanie sprawy nie miały znaczenia. Natomiast wbrew twierdzeniom spółki, nie leży w kompetencji Sądu I instancji orzekanie o zgodności zaskarżonego postanowienia z art.78 Konstytucji. Mając powyższe na uwadze, uznać należało, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji