II OZ 1138/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2388/24 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 2 sierpnia 2024 r., nr KG-CU-VIII.4224.40.2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2388/24, po rozpoznaniu wniosku S. P. (skarżący, cudzoziemiec), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 2 sierpnia 2024 r., nr KG-CU-VIII.4224.40.2024. Sąd podał, że skarżący wniósł skargę na ww. postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 2 sierpnia 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz zwrócił się do Sądu z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, bowiem jego wykonanie wywoła nieodwracalne skutki polegające na deportacji skarżącego do Indonezji, a co następnie skutkować będzie możliwym zagrożeniem jego życia lub co najmniej zdrowia. Sąd przywołał dyspozycję art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") oraz wskazał, że skarżący swój wniosek uzasadnił bardzo ogólnikowo stwierdzając, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia spowoduje jego deportację do Indonezji, co może wiązać się z ryzykiem zagrożenia życia lub co najmniej zdrowia. Argumentacja, że odmowa zastosowania ochrony tymczasowej w przedmiotowym postępowaniu będzie się wiązać z zagrożeniem zdrowia i życia skarżącego nie została jednak w żaden sposób skonkretyzowana i uzasadniona. Sąd zaznaczył, że ocena przesłanek wystąpienia skutków opisanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zależy od argumentacji przedstawionej przez autora wniosku, co oznacza że konieczne jest jego spójne uzasadnienie, poparte faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które przekonają Sąd o konieczności wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża skarżącego. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego postanowienia nie mogły również, w ocenie Sądu, przemawiać argumenty podniesione w skardze dotyczące meritum sprawy - tj. rzekoma wadliwości zaskarżonego postanowienia, z uwagi na odmienność przesłanek umożliwiających uwzględnienie takiego wniosku przez sąd administracyjny. Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, że w doktrynie i literaturze jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które bezpośrednio nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodzi właśnie taka sytuacja, albowiem zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania do powrotu nie ma przymiotu wykonalności, nie nakazuje bowiem stronie wykonania obowiązku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o jego uwzględnienie i zmianę postanowienia Sądu, z uwagi na naruszenie art. 61 § 1, 2 i 3 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, przez jego niezastosowanie i nieprawidłowe uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie istnieją przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej "decyzji w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu", zaś brak wstrzymania ww. "decyzji" nie wpłynie w sposób negatywny i nieodwracalny w skutkach dla skarżącego "pomimo zasadności zarzutów podniesionych w skardze, w tym w szczególności pozbawienie źródła dochodu skarżącego", ewentualnie o uchylenie postanowienia Sądu, "jako niedopuszczalne z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wypływ na wynik sprawy". Pełnomocnik skarżącego zarzucił jednocześnie zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: a) art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie ww. przepisu "w sytuacji, kiedy z okoliczności sprawa wynika bezspornie, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji może narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego", b) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., przez ich niezastosowanie "w trakcie procedowania z uwzględnieniem konieczności stania przez organy administracji publicznej na straży praworządności, z urzędu zwłaszcza, że wbrew treści przepisu w/w Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli co w konsekwencji doprowadziło do wydania orzeczenia w sprawie w oparciu o wątpliwe dowody i stan faktyczny", c) art. 8 k.p.a., przez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia przez Sąd "z pogwałceniem obowiązku prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej", d) "błędne ustalenia faktyczne przez uznanie, jakoby interes skarżącego nie został zagrożony przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji, kiedy w istocie brak zabezpieczenia narazi skarżącego na konieczność opuszczenia kraju przed wydaniem ostatecznego orzeczenia w sprawie". W uzasadnieniu środka zaskarżenia pełnomocnik wskazał m.in., że "zaskarżone postanowienie sankcjonuje decyzję obarczoną poważnymi brakami proceduralnymi poprzedzającymi jej wydanie. Brak było w zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej dokonania dogłębnej analizy braku prawidłowości wniosku o przedłużenie pobytu na terenie RP". Nadto, że zgodnie z dominującym poglądem doktryny a także linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji należy do sfery uznania administracyjnego ograniczonego ustawową przesłanką "szczególnie ważnego interesu strony". Interesem strony w rzeczonym przypadku jest pewność swojego statusu i możliwości legalnego pobytu, które nie zostaną zakwestionowane wskutek od arbitralnej i niespodziewanej decyzji urzędniczej, z pominięciem przepisów dotyczących rozstrzygania wątpliwości jedynie na korzyść strony.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przypomnieć należy, że przedmiotem skargi do WSA w Warszawie było postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 2 sierpnia 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Błędnie autor zażalenia wskazuje, że mamy do czynienia z decyzją. Ten sam błąd został zawarty w skardze i złożonym wniosku w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji w tej sprawie. W uzasadnieniu wniosku skarżący nie przedstawił argumentacji wykazującej lub choć uprawdopodabniającej, że zaskarżone postanowienie organu wywołuje takie skutki, które mogą być trudne do odwrócenia lub mogą wyrządzić cudzoziemcowi znaczną szkodę. Skarżący swój wniosek uzasadnił bardzo ogólnikowo. Prawidłowo także Sąd I instancji wskazał na charakter zaskarżonego aktu. Postanowienie to nie narusza żadnych praw skarżącego, nie stanowi również źródła uprawnień ani obowiązków dla innych podmiotów. Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania nie nakłada na adresata jakiegokolwiek obowiązku działania lub powstrzymania się od działania. Zobowiązanie cudzoziemca do powrotu nie wynika z zaskarżonego postanowienia, ale z faktu, że ostateczna decyzja Komendanta Karpackiego Oddziału Straży Granicznej w [...] z 7 grudnia 2023 r. nie została dotychczas podważona w przewidzianym do tego trybie. Skarżący z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tej decyzji mógł wystąpić w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego (art. 152 § 1 i § 2 k.p.a.). W żadnej mierze sygnalizowanych przez skarżącego skutków w postaci zagrożenia dla zdrowia lub życia z powodu deportacji nie można wiązać bezpośrednio z orzeczeniem o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Postanowienie to jest jedynie rozstrzygnięciem procesowym, którym właściwy organ administracji odmawia zainicjowania procedury zmierzającej do wzruszenia ostatecznej decyzji w trybie wznowienia postępowania. Nie doszło zatem do naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. Powołane przez wnoszącego zażalenie przepisy k.p.a. nie miały zastosowania w tym incydentalnym postępowaniu mającym na celu jedynie kontrolę zasadności wstrzymania wykonania aktu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.