II OZ 1109/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 92/14 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] listopada 2013 r. znak. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 92/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania, odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu z uwagi na brak możliwości pokrycia tych wydatków. Nadto podniósł, że z zawartych w aktach dokumentów wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i synem. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. 1.500 zł, małżonek również pracuje otrzymując wynagrodzenie w wysokości ok. 2.000 zł. Łącznie zatem dochody trzyosobowej rodziny wynoszą ok. 3.500 zł. Nadto posiada dom o pow. 100 m² i nieruchomość rolną o pow. 0,98 ha. Wnioskodawczyni nie wykazała we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości. Podała, że obydwoje małżonkowie pracują z różną intensywnością, a podane dochody są uśrednione. Miesięczne podstawowe opłaty (media, podatki, telefony) wynoszą ok. 1.000 zł. Pozostała kwota zostaje przeznaczona na utrzymanie, wyżywienie i środki pierwszej potrzeby. Nadto skarżąca przedstawiła faktury za gaz, usługi telekomunikacyjne, wodę i energię elektryczną. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dochody rodziny skarżącej w wysokości 3.500 zł pozwalają na poniesienie jej zarówno kosztu opłaty od skargi kasacyjnej (w niniejszej sprawie 100 zł), jak i kosztu wynagrodzenia pełnomocnika. Wprawdzie, zdaniem Sądu, koszt wynagrodzenia pełnomocnika jest wyższy niż koszt opłaty sądowej, jednakże przy wskazanych przez skarżącą dochodach rodziny wygospodarowanie niezbędnej kwoty w ciągu miesiąca może być utrudnione, jednakże nie niemożliwe. Ponadto Sąd zauważył, że postępowanie sądowoadministracyjne trwa już około 8 miesięcy, zatem przez ten czas skarżąca mogła poczynić stosowne oszczędności na opłacenie pomocy prawnej. Sąd zauważył także, że dochód rodziny skarżącej przekracza minimum socjalne, które – zgodnie z informacją Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z dnia 27 lutego 2014 r. na grudzień roku 2013 wynosiło dla trzyosobowej rodziny od 2.620,22 do 2.781,63 zł. Zdaniem Sądu skarżąca nie wskazała ani nie udokumentowała, aby rodzina musiała ponosić jakiegokolwiek rodzaju wydatki szczególne, np. na leczenie. W ocenie Sądu, osiągany w trzyosobowym gospodarstwie domowym dochód pozwala zarówno na zaspokojenie kosztów koniecznego utrzymania, jak i poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Ponadto Sąd zaznaczył, że skoro przedmiotowe postępowanie trwa już około ośmiu miesięcy, to w tym czasie skarżąca mogła poczynić stosowne oszczędności na opłacenie pomocy prawnej. Dlatego, na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. W ocenie skarżącej rozstrzygnięcie w sprawie oparto na błędnej interpretacji zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez jego interpretację niezgodnie z zasadami doświadczenia życiowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd nie zawarł rozważań co do wysokości ewentualnych kosztów w sprawie, tj. kosztów pomocy prawnej oraz zasadności uczestniczenia w niej zawodowego pełnomocnika. W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny (pkt 2). Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał kontrolowane postanowienie na podstawie zawartych w aktach oświadczeń strony i dokumentów mających obrazować sytuację ekonomiczną skarżącej. Zatem Sąd ten przyjął, że trzyosobowa rodzina skarżącej utrzymuje się z dochodu w wysokości 3.500 zł miesięcznie, co wystarcza zarówno na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny skarżącej, jak i poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko należy podzielić. Analizując oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone dokumenty dotyczące przychodów i wydatków (stałe miesięczne podstawowe opłaty wg twierdzenia pełnomocnika skarżącej oscylują na poziomie około 1.000 zł), podzielić należy twierdzenia Sądu pierwszej instancji, iż skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe związane z ewentualnym wniesieniem skargi kasacyjnej do sądu. Stanowiska tego nie podważają argumenty zażalenia, albowiem skarżąca nie wykazała, by nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że wysokość osiąganego przez skarżącą i jej męża dochodu powoduje, że nie można zaliczyć skarżącej do osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw w sądzie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.