II OZ 1097/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Mazowieckiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1954/24 przywracające Radzie Miasta [...] termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1954/24 w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1954/24, przywrócił Radzie Miasta [...] termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 12 grudnia 2024 r., o wskazanej wyżej sygnaturze akt. Sąd podał, że w dniu 23 stycznia 2025 r. pełnomocnikowi Rady Miasta [...] doręczono odpis wyroku z dnia 12 grudnia 2024 r. wraz z jego uzasadnieniem. W dniu 6 marca 2025 r. Rada Miasta [...] wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał 24 lutego 2025 r. Pełnomocnik organu w dniu 17 lutego 2025 r. uległ wypadkowi i został przyjęty do szpitala w trybie pilnym, gdzie przeszedł operację z powodu wieloodłamowego złamania obojczyka prawego. W związku z powyższym do dnia 6 kwietnia 2025 r. jest niezdolny do pracy i przebywa na zwolnieniu lekarskim. W dniu 28 lutego 2025 r. pełnomocnik poinformował organ, że przesyła akta sprawy kurierem. Stan zdrowia w jakim znajdował się przed operacją, jak również w okresie pooperacyjnym do dnia 27 lutego 2025 r. (tj. wysoka gorączka, permanentny ból oraz całkowita niemożność poruszania jedną stroną ciała), uniemożliwiał jakikolwiek kontakt z nim, a tym bardziej wcześniejsze przesłanie dokumentacji. Ponadto pełnomocnik poinformował organ, że z tych przyczyn nie złożył skargi kasacyjnej w sprawie. Następnie wskazano, że po otrzymaniu informacji o niezłożeniu skargi kasacyjnej organ natychmiast wyznaczył nowego pełnomocnika celem niezwłocznego przygotowania i złożenia skargi kasacyjnej. Wcześniej nie mógł tego uczynić, bowiem nie miał wiedzy o niezłożeniu skargi kasacyjnej. Nie miał również możliwości wcześniejszego dowiedzenia się o tym fakcie ze względu na - spowodowany wypadkiem, operacją i złym stanem zdrowia - brak kontaktu z pełnomocnikiem i brak dostępu do dokumentów sprawy. Organ oświadczył, że pełnomocnik mieszka sam, a zatem nie było osoby, która mogłaby pomóc mu w sprawie. W ocenie organu wypadek pełnomocnika i jego konsekwencje miały charakter obiektywnie istniejącej przeszkody, która uniemożliwiła mu wykonywanie czynności zawodowych, tj. sporządzenie i wniesienie w terminie skargi kasacyjnej. Uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd wskazał na art. 86 § 1, art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), oraz zauważył, że z przepisów tych wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie, we wskazanym terminie, wniosku oraz dokonanie czynności, dla której zakreślono termin, nie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, któremu strona uchybiła. Niezbędne jest także uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Sąd ocenił, że organ spełnił wszystkie powyższe warunki, co obligowało do uwzględniania wniosku. Po pierwsze dokonał czynności, której terminowi uchybiono. Ponadto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony w terminie (a to z uwagi na wniesieniu wniosku 6 marca 2025 r., tj. w siedmiodniowym terminie od dnia, w którym organ uzyskał od swojego zawodowego pełnomocnika e-mailową informację o wypadku, operacji i zwolnieniu lekarskim). Sąd uznał, że organ (zastępowany już przez nowego zawodowego pełnomocnika) wykazał istnienie nadzwyczajnych okoliczności, uzasadniających przyjęcie, że uchybienie przez niego terminowi było niezawinione. Powyższą ocenę Sąd oparł na tym, że dotychczasowy (i jedyny ustanowiony w sprawie do czasu złożenia wniosku o przywrócenie terminu) profesjonalny pełnomocnik organu doznał wieloodłamowego złamania obojczyka prawego, wobec czego od 17 lutego 2025 r. do 20 lutego 2025 r. przebywał na oddziale urazowo-ortopedycznym szpitala w [...]. W tym też okresie został poddany leczeniu operacyjnemu. Powyższe zdarzenia, w tym leczenie operacyjne w okresie poprzedzającym ostatni dzień upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez organ (tj. 24 lutego 2025 r.), zalecenia lekarskie zawarte w karcie informacyjnej z pobytu w szpitalu oraz okres niezdolności do pracy pełnomocnika organu (od 17 lutego 2025 r. do 6 kwietnia 2025 r.) pozwalają przyjąć za uprawdopodobnione, że ani r.pr. A. G., umocowany do zastępowania organu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani organ, nie dopuścili się choćby lekkiego niedbalstwa, wykluczającego przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zdarzenia poprzedzające upływ terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jak również okoliczności związane ze zdrowotną i zawodową niedyspozycją pełnomocnika organu po 20 lutego 2025 r. (w tym w dniu, w którym upływał ustawowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez organ) miały charakter nagły i niespodziewany, wobec czego za uprawdopodobnione Sąd uznał, że Rada Miasta [...] nie zawiniła w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Wojewoda Mazowiecki, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucając naruszenie: 1. art 86 § 1 w zw. z art 87 § 2 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że Miasto [...] bez swojej winy nie dokonało w terminie wniesienia skargi kasacyjnej; 2. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 4 p.p.s.a., poprzez nieuprawnione przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez Miasto [...], z uwagi na brak wniesienia przedmiotowej skargi kasacyjnej równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik Wojewody stwierdził, że do dnia wypadku, tj. do 17 lutego 2025 r., czyli przez 24 dni (ok. 3,5 tygodnia) po stronie pełnomocnika Gminy [...] istniała możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Podkreślił także, że skoro profesjonalny pełnomocnik reprezentujący Miasto [...] został wypisany do domu 20 lutego 2025 r. w stanie ogólnym i miejscowym dobrym, to nieprawdziwe są twierdzenia, że do dnia 27 lutego 2025 r. (tj. wysoka gorączka, permanentny ból oraz całkowita niemożność poruszania jedną stroną ciała) "uniemożliwiał jakikolwiek kontakt z nim". W odpowiedzi na zażalenie Gmina [...] wniosła o jego oddalenie oraz o zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie przyjął Sąd I instancji, że wszystkie te warunki zostały przez wnioskodawcę spełnione. Nie ulega wątpliwości, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona złożyła skargę kasacyjną, czym wypełniła obowiązek określony art. 87 § 4 p.p.s.a. Stanowisko wnoszącego zażalenie, iż ten warunek nie został spełniony nie ma oparcia w aktach sprawy. Błędne jest także zapatrywanie pełnomocnika Wojewody, że skoro pełnomocnik Gminy otrzymał w dniu 23 stycznia 2025 r. odpis wyroku, to do dnia wypadku, tj. do 17 lutego 2025 r. istniała możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, a okoliczność ta wyłączą możliwość przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nie można poczytać za zawinione zwlekanie przez stronę z dokonaniem czynności procesowej do ostatniego dnia terminu. Nawet jeśli zdarzenie uniemożliwiające dochowanie terminu nastąpiło w ostatnim dniu biegu terminu, musi być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu i nie można czynić stronie zarzutu, że mogła czy powinna była czynności tej dokonać wcześniej. Nie można bowiem z góry zakładać, iż podmiot, który planuje dokonać czynności w ostatnim dniu terminu cechuje brak staranności w działaniu czy też, że można mu przypisać jakiekolwiek zaniedbanie. Przyjęcie innego stanowiska de facto doprowadziłoby do skrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej. Wystarczy zatem, że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie tej czynności (zob. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt II OZ 656/22 i powołane w nim orzecznictwo). W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się także, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. W przypadku gdy strona korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy pełnomocnik zachował należytą staranność przy prowadzeniu spraw mocodawcy. W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazano chorobę pełnomocnika Gminy i związane z tym okoliczności, które uniemożliwiły mu sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wymaganym przepisami prawa terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego była to obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie uchybionej czynności. Skład orzekający podziela stanowisko wyrażone w tym względzie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zbędne jest ponowne jego przytaczanie. Niewątpliwie pogorszenia stanu zdrowia pełnomocnika, jego choroby, nie dało się przewidzieć. Uległ on wypadkowi i został przyjęty do szpitala w trybie pilnym, gdzie przeszedł operację z powodu wieloodłamowego złamania obojczyka prawego. Wobec powyższego, doświadczenie życiowe podpowiada, że wskazywane objawy (wysoka gorączka, permanentny ból, całkowita niemożność poruszania jedną stroną ciała), mogły wystąpić u pełnomocnika i utrzymywać się do dnia 27 lutego 2025 r. Nie przeczy temu twierdzeniu okoliczność, że ze szpitala został wypisany w stanie ogólnym i miejscowym dobrym. Przesłanie w tym okresie dokumentacji będącej w posiadaniu pełnomocnika mogło być niemożliwe, tym bardziej, co wynika także z oświadczenia strony, że pełnomocnik mieszka sam. Prawidłowo zatem Sąd uznał, że ani r.pr. A. G., umocowany do zastępowania organu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani organ, nie dopuścili się choćby lekkiego niedbalstwa, wykluczającego przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Wniosek zawarty w odpowiedzi na zażalenie o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony z powodu braku podstawy prawnej dla wydania takiego rozstrzygnięcia.