II OZ 1095/15

II OZ 1095 / 15 POSTANOWIENIE Dnia 17 listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2535/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi A. B. i H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

W dniu 31 marca 2015 r. H. P. złożyła wniosek o przyznanie prawa poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku oświadczyła, że nie jest w stanie opłacić wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi, ponieważ utrzymuje się z emerytury w wysokości 1691,01 zł (brutto). Wnioskodawczyni podała, że posiada mieszkanie (o powierzchni 70 m2) oraz "pół bliźniaka" (100 m2). Wyjaśniła, że opiekuje się chorym synem, zaś "renta inwalidzka syna nie starcza na jego leczenie". Skarżąca dołączyła do wniosku kopie faktur (z 2013 r. i z 2014 r.) dotyczących: podatku od nieruchomości, opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, usług telekomunikacyjnych, energii elektrycznej. Przedstawiła ponadto faktury za zakup leków z okresu I połowy 2013 r. Zarządzeniem z 2 kwietnia 2015 r. wezwano skarżącą do nadesłania: wciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej, dokumentu potwierdzającego podaną we wniosku wysokość emerytury (np. kopii decyzji o przyznaniu emerytury), kopii faktur i rachunków wskazujących i potwierdzających wysokości wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie oraz oświadczenia wyjaśniającego, czy dom, którego jest właścicielem jest zamieszkały, a jeżeli tak – to przez kogo i czy z tego tytułu skarżąca otrzymuje korzyści finansowe (np. dochód z umowy najmu). W piśmie z dnia 14 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że koszty utrzymania mieszkania oraz niezbędnego utrzymania "są podobne jak w 2013 r."., nieco większe są tylko wydatki na leki. Wyjaśnił, że skarżąca nie wynajmuje swojego domu i nie przynosi on żadnych korzyści. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw. Na skutek wniesienia sprzeciwu powyższe postanowienie referendarza sądowego utraciło moc – zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) – i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Zarządzeniem z dnia 23 lipca 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Pełnomocnik skarżącej nie wykonał wezwania Sądu, nadesłał jedynie w dniu 17 sierpnia 2015 r. wniosek o wydłużenie terminu na dostarczenie żądanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 września 2015 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sąd wskazał, że przyznanie prawa pomocy zależne jest od złożenia niezbędnych do oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni dokumentów, ponieważ brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Skarżąca nie wykonała zobowiązania nałożonego na nią zarządzeniem z dnia 23 lipca 2015 r., a tym samym nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej nie zostały zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyznanie jej przez Sąd prawa pomocy, a to oznacza, że nie wykazano, by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła H. P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej z jej strony współpracy w wyjaśnieniu sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawczyni. Pomimo, iż skarżąca została wezwana do nadesłania dokumentów, które pozwoliłyby na określenie jej sytuacji materialnej, skierowanego do niej wezwania nie wykonała. Nadto, argumentacja skarżącej w kierowanych do Sądu pismach procesowych, w tym w rozpoznawanym zażaleniu ograniczała się jedynie do wskazania na trudną sytuację finansową, jednak bez przedstawienia na tę okoliczność jakichkolwiek dokumentów. Z tych też powodów podzielić należało pogląd Sądu pierwszej instancji, iż ocena rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej jest niemożliwa i to z przyczyn leżących po jej stronie. Skarżąca jako osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, winna liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji