II OZ 1061/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 623/16 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania oceny stanu technicznego obiektu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 623/16 oddalił wniosek D. S. o wstrzymanie wykonania postanowienia Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] znak [...] nakładające na D. S. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 2.000,00 zł, z powodu uchylania się od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nakazującej przeprowadzenie kontroli okresowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Sąd wskazał, że we wniosku podniesiono, że skarżący nie posiada dostatecznych środków finansowych na pokrycie grzywny w celu przymuszenia, ponadto jego udział we współwłasności nieruchomości wynosi 1/30, dlatego w jego ocenie egzekwowanie od niego grzywny jest rażąco niesprawiedliwe. Skarżący podniósł, że konflikt rodzinny z pozostałymi współwłaścicielami nieruchomości, sprawującymi faktyczne władztwo nad rzeczą wspólną uniemożliwia mu wykonywanie uprawnień właścicielskich. W ocenie skarżącego za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego postanowienia przemawiają ważne względy słusznościowe i celowościowe, ponieważ głównym założeniem nałożenia grzywny jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania określonego obowiązku, a z uwagi na niemożność wykonywania przez skarżącego uprawnień właścicielskich, nie może ona spowodować przeprowadzenia kontroli okresowej nieruchomości. Zdaniem skarżącego, wniosek o wstrzymanie ma oparcie także w fakcie realnego zagrożenia ważnego interesu strony z uwagi na nieodwracalność skutków wywołanych wykonaniem postanowienia, albowiem weryfikacja jego legalności będzie procesem długotrwałym, co wzmaga zagrożenie podstawowych interesów skarżącego. Doprowadzenie do znacznego pogorszenia zdolności finansowych skarżącego nie daje się pogodzić z zasadą ochrony interesów stron postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołał art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a. ) i stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił na czym konkretnie miałoby polegać spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenie znacznej szkody. Brak jest więc podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie spowoduje dla niego konsekwencje, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zarzuty dotyczące zgodności z prawem zaskarżonych postanowień nie mogą zaś przemawiać za uwzględnieniem takiego wniosku. Sąd powołał ponadto art. 125 § 1 i 2 oraz art. 126 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 599), zwanej dalej u.p.e.a., a następnie wskazał, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, a środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu do wykonania obowiązku publicznoprawnego. W sytuacji w której zachodzi potrzeba doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, którego uzyskanie jest zagrożone przez niewykonanie obowiązku (nakazu), należy uwzględnić to, że zobowiązany ma dostateczną ochronę przez wykonanie obowiązku, które zamyka niebezpieczeństwo dolegliwości finansowej. Zagwarantowanie wykonania obowiązku publicznoprawnego jest uzasadnieniem odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, skoro w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarżący ma zapewnioną ochronę, której skuteczność jest uzależniona od woli samego skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2015 r., II OZ 1080/15). Ponadto, Sąd wskazał, że w przypadku postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia należy uwzględnić ewentualne możliwości finansowe strony skarżącej i jej sytuację życiową (por. postanowienie NSA z 8 maja 2015 r., II OSK 1029/15). Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 2.000,00 zł. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, że w wyniku jego wykonania zaistniałoby niebezpieczeństwo, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie. Nie wiadomo bowiem jak kształtuje się sytuacja finansowa skarżącego, a tym samym jaki wpływ na tę sytuację ma ewentualne uiszczenie 2.000,00 zł grzywny. W ocenie Sądu, ogólne stwierdzenie, że skarżący nie posiada dostatecznych środków finansowych na pokrycie nałożonej grzywny jest niewystarczające. Skarżący nie wykazał, w jaki sposób obowiązek uiszczenia grzywny spowoduje dla niego trudne do odwrócenia skutki, bądź znaczną szkodę. Nie wskazał na żadne okoliczności i nie przedstawił żadnych dokumentów, które miałyby uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Prawidłowość nałożenia na określone podmioty obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nakazującej wykonanie oceny stanu technicznego obiektu nie jest przedmiotem niniejszego postępowania i nie może być przedmiotem kontroli przez Sąd w niniejszej sprawie. Nie stanowi także o zaistnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd wskazał ponadto, że w niniejszej sprawie chodzi o świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne. Wobec tego Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia i na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonego postanowienia, objętego wnioskiem, wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki, podczas gdy strona uprawdopodobniła wystąpienie realnej szkody majątkowej i uszczerbku w jego utrzymaniu, zwłaszcza, że skarżący otrzymuje skromne dochody, z których zaspokaja swoje podstawowe potrzeby i niezbędne wydatki, przy czym zwrotność środka egzekucyjnego nie uzasadnia przyjętego zapatrywania prawnego, że wspomniany charakter grzywny nie doprowadzi do trwałej zmiany rzeczywistości, a w kontekście powyższego nie rozważono również tego, że należności publicznoprawne mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami natury cywilnoprawnej. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania postanowienia Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Rzeczą Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Podkreślenia ponadto wymaga, że dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia dotyczącego należności pieniężnej nie jest wystarczające samo powołanie się na zagrożenie dla sytuacji materialnej skarżącego. Twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. Mając powyższe na uwadze, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżący wskazał we wniosku, że nie posiada dostatecznych środków finansowych na pokrycie grzywny w celu przymuszenia. Wskazać należy, że samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej nie uprawnia jeszcze do oceny, że wykonanie kwestionowanego postanowienia skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Dla spełnienia przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu konieczne jest wykazanie, że uszczuplenie majątkowe będzie "znaczne" dla strony skarżącej, a więc, że wykonanie określonego w zaskarżonym postanowieniu obowiązku wiąże się z poniesieniem kosztów, które będą dla strony znaczące w kontekście jej ogólnej sytuacji majątkowej. Tymczasem skarżący nie wykazał, w jaki sposób obowiązek uiszczenia grzywny w kwocie 2000 zł spowoduje dla niego trudne do odwrócenia skutki, bądź znaczną szkodę. Nie wskazał na żadne konkretne okoliczności dotyczące jego sytuacji materialnej i nie przedstawił żadnych dokumentów, które miałyby uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Wskazać ponadto należy, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie chodzi o świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne. Kwestia prawidłowości nałożenia grzywny pozostaje natomiast poza zakresem postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu, w którym ocenie podlega jedynie, czy wykonanie zaskarżonego postanowienia, jeszcze przed prawomocnym jego skontrolowaniem przez sąd może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Stwierdzić zatem należy, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W tej sytuacji postanowienie Sądu I instancji, oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia należy uznać za zasadne. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.