Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OZ 1059/26

Postanowienie NSA z 21 października 2026 r., II OZ 1059/26

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie Zwrócono wpis od zażalenia

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
21 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 21 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2026 r., sygn. II SO/Gl 8/26 w przedmiocie oddalenia wniosku D.K. o wymierzenie Śląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić D.K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 7 sierpnia 2026 r., sygn. II SO/Gl 8/26, oddalił wniosek D.K. (dalej "skarżący", "wnioskodawca") o wymierzenie Śląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego (dalej "organ") grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie wykonania robót budowlanych. W uzasadnieniu Sąd podał, że pismem z 10 czerwca 2026 r. skarżący złożył wniosek o wymierzenie Śląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej "p.p.s.a.") za naruszenie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, na podstawie art. 55 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że 13 kwietnia 2026 r. nadał w placówce pocztowej skargę do WSA w Gliwicach na decyzję organu z 17 marca 2026 r., która została doręczona organowi 15 kwietnia 2026 r. Zaznaczył, że zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ miał obowiązek przekazać skargę wraz z kompletnymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do właściwego sądu w terminie 30 dni od jej otrzymania, czyli do 15 maja 2026 r. Wnioskodawca podkreślił, że do 10 czerwca 2026 r. organ nie dopełnił swojego ustawowego obowiązku, jak również nie poinformował o przyczynie zwłoki. Odpis powyższego wniosku został doręczony organowi, celem ustosunkowania się dnia 22 czerwca 2026 r. W odpowiedzi organ wniósł o odstąpienie od wymierzenia grzywny. Poinformował, że przyczyną uchybienia terminu była duża ilość bieżących obowiązków obciążających referenta sprawy. Zaznaczył, że przedmiotowa skarga wraz odpowiedzią została przekazana do Sądu 18 czerwca 2026 r., czyli przed otrzymaniem odpisu wniosku. Uzasadniając oddalenie powyższego wniosku Sąd I instancji stwierdził, że użyty w art. 55 § 1 p.p.s.a. zwrot "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny" oznacza, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Wymierzenie grzywny ma zatem charakter fakultatywny, co wymaga w głównej mierze dokładnego zbadania okoliczności sprawy. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie funkcja dyscyplinująca grzywny nie miałaby podstaw, gdyż doszło do przekazania akt i podjęcia czynności w sprawie II SA/Gl 836/26, a tym samym nie zachodzi potrzeba zastosowania restrykcji w postaci ukarania organu. Obecnie sprawa sygn. akt II SA/Gl 836/26 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie utwardzenia działki oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy. Ze względu na wypełnienie przez organ obowiązków z art. 54 p.p.s.a. wymierzenie grzywny byłoby zatem - zdaniem Sądu I instancji - bezpodstawne, tym bardziej że w dacie rozpoznania niniejszego wniosku organ wypełnił ciążące na nim obowiązki. W ocenie Sądu, zarzuty skarżącego wobec organu wniesione we wniosku nie stanowią wystarczających okoliczności do zastosowania środka, o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Skarżący złożył zażalenie od powyższego postanowienia Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w wysokości uznanej przez NSA za odpowiednią, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny skutków przekroczenia przez organ ustawowego terminu do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz przyjęcie, że późniejsze wykonanie tego obowiązku i wskazanie przez organ na problemy organizacyjne uzasadnia odstąpienie od wymierzenia grzywny, mimo że obowiązek określony w art. 54 § 2 p.p.s.a. został wykonany z istotnym opóźnieniem; 2) art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pominięcie konstytucyjnego znaczenia obowiązku terminowego przekazania skargi do sądu oraz funkcji represyjnej i prewencyjnej grzywny, a w konsekwencji nadanie nadmiernego znaczenia samemu późniejszemu wykonaniu obowiązku przez organ i niedostateczne uwzględnienie ochrony prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki; 3) art. 55 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, ze fakt późniejszego przekazania skargi oraz ustanie potrzeby dalszego dyscyplinowania organu stanowi zasadniczą przeszkodę w wymierzeniu grzywny, podczas gdy grzywna pełni również funkcję represyjną i prewencyjną, a późniejsze wykonanie obowiązku nie usuwa faktu wcześniejszego naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a.; 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie, z jakich przyczyn okoliczności wskazane przez skarżącego, w szczególności długość opóźnienia, przyczyny podawane przez organ oraz powtarzalność analogicznych uchybień tego samego organu, nie uzasadniały zastosowania art. 55 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ zobligowany jest przekazać skargę wniesioną za jego pośrednictwem do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Z kolei w świetle art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny w tym przypadku, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Wobec tego, Sąd poza badaniem upływu terminu do przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i kompletnych i uporządkowanych akt sprawy, przy wymierzaniu grzywny bierze pod uwagę inne okoliczności, które uzasadniają twierdzenie, że uchybienie terminowi do przekazania skargi wraz z aktami sprawy było uzasadnione szczególnymi okolicznościami sprawy. Istnieją bowiem sytuacje, w których organ ma usprawiedliwione podstawy w opóźnieniu w przekazaniu skargi. Podkreślenia wymaga, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na powody niedopełnienia obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, mogą mieć jedynie wpływ na jej wysokość. A zatem sąd administracyjny, rozstrzygając w kwestii wysokości wymierzenia grzywny, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W niniejszej sprawie skarga dotyczyła decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 marca 2026 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie utwardzenia działki. Nie ulega wątpliwości, że organ nie wypełnił obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., gdyż przekazanie skargi odbyło się po terminie. Jako powód organ wskazał na obciążenie referenta sprawy dużą ilością bieżących obowiązków, w tym koniecznością odbywania wyjazdowych czynności kontrolnych i wynikającą z tego złą organizację czasu pracy referenta sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty te nie mogą przemawiać za odstąpieniem od wymierzenia organowi grzywny, lecz powinny mieć wpływ na wysokość grzywny, która powinna zostać zasądzona z tytułu niewywiązania się organu z obowiązków ustawowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, a uzasadnieniem dla niewywiązania się z obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie może być argument, że organ obciążony jest dużą ilością spraw - z tego bowiem względu, że organ jest zobowiązany tak zorganizować swoją pracę, by mógł zająć stanowisko w sprawie w ustawowym terminie (zob. np. postanowienie NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 12/23). Kwestia dużej liczby obowiązków organu czy nawet problemy wewnętrzne organu administracji publicznej związane z realizacją zadań ustawowych, nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy. Niewątpliwie jednak wymierzając organowi grzywnę Sąd powinien mieć na względzie, że opóźnienie organu nie było celowe czy złośliwe i nie było intencją organu pozbawienie strony prawa do sądu. Orzekając zatem ponownie w przedmiocie nałożenia na organ grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi Sąd I instancji zobowiązany będzie uwzględnić zaprezentowaną wyżej argumentację i ocenić, jaka wysokość grzywny będzie adekwatna w tej sprawie, mając na uwadze okoliczności podniesione przez organ. Reasumując w przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji niezasadnie oddalił wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. i z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a

Informacje o sprawie

Data wpływu
3 września 2026
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny