Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OZ 1058/26

Postanowienie NSA z 21 października 2026 r., II OZ 1058/26 – pozwolenie na budowę

Wynik

Oddalono zażalenie

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
21 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 21 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.B. i K.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2026 r., sygn. II SA/Gl 876/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w sprawie ze skargi E.B. i K.B. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 13 maja 2026 r. nr IFXIV.7840.6.43.2025 w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenia.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 12 sierpnia 2026 r., sygn. II SA/Gl 876/26, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w sprawie ze skargi E.B. i K.B. (dalej "skarżący") na decyzję Wojewody Śląskiego z 13 maja 2026 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd podał, że w skardze wniesionej przez skarżących zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji ze względu na powstanie po ich stronie znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Wskazano, że zaskarżona decyzja umożliwia realizację obiektu budowlanego bezpośrednio w granicy z nieruchomością skarżących, który będzie oddziaływał na ich działkę. Realizacja inwestycji przed sądową kontrolą legalności decyzji może doprowadzić do powstania trwałego obiektu w bardzo małej odległości od istniejącego budynku gospodarczego skarżących, co ograniczy możliwość konserwacji i remontu elewacji ich budynku, utrwali niekorzystne warunki w zakresie spływu wód opadowych, pogorszy warunki doświetlenia istniejącego obiektu, zwiększy ryzyka związane z bezpieczeństwem pożarowym oraz niekorzystnie wpłynie na konstrukcję ich budynku. Podniesiono, że ewentualne późniejsze uchylenie decyzji przez Sąd nie doprowadzi automatycznie do usunięcia powstałego obiektu ani do przywrócenia stanu poprzedniego. Skarżący byliby zmuszeni do inicjowania dalszych postępowań administracyjnych lub sądowych, a ochrona ich praw mogłaby okazać się iluzoryczna. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Sąd I instancji stwierdził, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnili, że budowa budynku gospodarczego z wiatami przez inwestora niesie ze sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu argumentacja skarżących została sformułowana w sposób ogólny i nie odnosiła się do konkretnych okoliczności, które świadczyłyby, że rozpoczęcie realizacji inwestycji zagraża ich bezpieczeństwu i mieniu. Zauważono również, że skarżący nie przedstawili żadnych dokumentów lub też szczegółowych skutków mogących potwierdzić wyrządzenie znacznej szkody. Wobec tego, podkreślając wyjątkowy charakter instytucji wstrzymania wykonania, Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnili wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przez wykonanie zaskarżonej decyzji. Pismem z 24 sierpnia 2026 r. skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Śląskiego z 13 maja 2026 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Gliwickiego z 22 sierpnia 2025 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie wniosku o wstrzymanie wykonania WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku o zwrot skarżącym uiszczonego wpisu od zażalenia w przypadku jego uwzględnienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, ze skarżący nie uprawdopodobnili niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wykonania zaskarżonych decyzji, podczas gdy: 1) wskazane przez skarżących okoliczności dotyczą konkretnych i zindywidualizowanych następstw realizacji inwestycji dla ich nieruchomości, w szczególności ryzyka zawilgocenia istniejącego budynku gospodarczego wskutek różnicy poziomów terenu i spływu wód, trwałego pozbawienia możliwości wykonywania remontów i napraw jego elewacji oraz powstania trwałego obiektu w bezpośrednim sąsiedztwie tego budynku; 2) przyjęta przez Sąd ocena przesłanek ochrony tymczasowej prowadziła do zastosowania nadmiernie rygorystycznego standardu ich wykazania, podczas gdy dla zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a nie wykazanie z pewnością, ze skutki te nastąpią. Ponadto skarżący wnieśli o uwzględnienie przy rozpoznaniu zażalenia załączonej opinii technicznej z 20 sierpnia 2026 r. dotyczącej oddziaływania realizowanego zamierzenia budowlanego na działkę sąsiednią nr [...] oraz budynek gospodarczy własności skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżonym postanowieniem odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji udzielającej M.K. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego z wiatami w Ł. na działce o nr [...], która bezpośrednio sąsiaduje z działką skarżących, z uwagi na to, że wniosek ten nie został w sposób należyty uzasadniony. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na składającym wniosek. Do wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest zatem wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Samo złożenie wniosku o wstrzymania wykonania nie obliguje sądu do jego uwzględnienia (zob. m.in. postanowienia NSA z: 23 kwietnia 2026 r., sygn. akt I GZ 1144/26; 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt II GZ 128/26; 11 marca 2026 r., sygn. akt II OZ 203/26; 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 746/24). Podkreślenia wymaga również, iż udzielenie ochrony tymczasowej w toku postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego wobec decyzji o pozwoleniu na budowę ma charakter wyjątkowy. Ma to związek ze szczególnym charakterem wstrzymania wykonania decyzji wydanej w przedmiocie pozwolenia na budowę, podkreślonym przez ustawodawcę poprzez regulację zawartą w art. 35a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.), zgodnie z którą sąd może uzależnić wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę od złożenia przez skarżącego kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora. W przypadku oddalenia skargi kaucję przeznacza się na zaspokojenie roszczeń inwestora (ust. 3). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną przez Sąd I instancji w zakresie braku podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona przez skarżących w zażaleniu. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sformułowanym w skardze zawarto bowiem ogólnikowe twierdzenia dotyczące oddziaływania inwestycji na sąsiadującą działkę należącą do skarżących bez wykazania konkretnych relacji między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentację zawartą w skardze skarżący powielili w zażaleniu, załączając na jej poparcie opinię techniczną z 20 sierpnia 2026 r. Przechodząc zatem do oceny wniesionego zażalenia należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zażalenie na postanowienie Sądu I instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W orzecznictwie wskazuje się, że za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia NSA z: 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OZ 375/09, 29 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 1240/11, 3 marca 2016 r. sygn. akt I FZ 33/16, 11 maja 2022 r., sygn. akt II OZ 274/22). Odnosząc się więc do argumentów zażalenia w tak zakreślonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przywołanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji argumentacji sprowadzającej się do kwestionowania jej legalności, czyli wydanego pozwolenia na budowę poprzez odwołanie się do wad dokumentacji projektowej, naruszenia przepisów techniczno–budowlanych czy sprzeczności inwestycji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest niewystarczające dla wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Zastosowanie ochrony tymczasowej jest bowiem odrębną instytucją od kontroli legalności aktu wydanego przez organ, której w postępowaniu sądowoadministracyjnym dokonuje sąd, natomiast przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi. Tym samym wadliwość decyzji będzie badana tylko i wyłącznie przy rozpoznawaniu skargi przez Sąd. W postępowaniu wpadkowym mającym na celu zabezpieczenie stron przed skutkami wykonania decyzji mogącymi doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody czy wystąpienia trudnych do usunięcia skutków oceny legalności nie przeprowadza się i ewentualna nawet uzasadniona wadliwość nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Wobec tego powoływanie się przez skarżących na różnego rodzaju wady zaskarżonej decyzji nie mogło skutkować wstrzymaniem jej wykonania. Potwierdzenie tych wad w ekspertyzie niezależnego podmiotu również nie daje podstaw do jej wstrzymania. W sytuacji istnienia przeciwstawnych stanowisk technicznych nie można bowiem przyjąć, że samo przedstawienie przez stronę opinii kwestionujących rozwiązania projektowe prowadzi do uprawdopodobnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Konsekwentnie należało stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo orzekł, iż skarżący nie wykazali, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Informacje o sprawie

Data wpływu
3 września 2026
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny