II OZ 105/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 381/23 zawieszające postępowanie sądowe w sprawie ze skargi P. [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 2 marca 2023 r., znak: SKO.II.41/516/PZP/2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 381/23, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), zawiesił postępowanie sądowe. Sąd podał, że wyrokiem z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 381/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu skargi P. [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (Spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 2 marca 2023 r., dotyczącą warunków zabudowy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz zasądził dla skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania. Przesyłka sądowa zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem skierowana do jednego z uczestników postępowania (S. C.) została zwrócona do Sądu z adnotacją, że adresat zmarł. Ze skróconego odpisu aktu zgonu wynika, że S. C. zmarł w dniu 13 stycznia 2023 r. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 12 p.p.s.a. ilekroć w ustawie mowa jest o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Uczestnikiem postępowania na prawach strony jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego - art. 33 § 1 p.p.s.a. To z kolei oznacza, że śmierć uczestnika postępowania jest przesłanką do zawieszenia tego postępowania. Uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego był m.in. S. C., który brał udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Z tych względów Sąd orzekł jak w postanowieniu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka, wnosząc, "aby organ odwoławczy na podstawie art. 144 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości, gdyż postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a stan faktyczny sprawy nie uzasadniał zawieszenia postępowania". Zaskarżonemu orzeczeniu Spółka zarzuciła naruszenie: a) art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 12 p.p.s.a., poprzez ich zastosowanie w niniejszej sprawie mimo braku zaistnienia przesłanki do zawieszenia postępowania, z uwagi na fakt, że śmierć strony nastąpiła przed zakończeniem postępowania administracyjnego oraz rozpoczęciem postępowania sądowoadministracyjnego; b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia, kto jest następcą prawnym zmarłej strony oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes skarżącej; c) art. 8 k.p.a., poprzez brak przyczynienia się do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować odczucie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i przyczynienia się do słusznego interesu społecznego. Spółka zauważyła, że śmierć S. C. nastąpiła w dniu 13 stycznia 2023 r., tj. jeszcze przed wydaniem w dniu 2 marca 2023 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie decyzji o warunkach zabudowy. Postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte dopiero wskutek skargi z dnia 20 kwietnia 2023 r. Fakt śmierci ww. strony postępowania administracyjnego w dniu 13 stycznia 2023 r. prowadzi do wniosku, że nie stał się on uczestnikiem postępowania sądowego, a jego śmierć nie mogła stanowić podstawy zawieszenia postępowania sądowego wywołanego skargą. Przesłanka zawieszenia w postaci śmierci strony musi zaistnieć w toku prowadzonego przez sąd postępowania i dotyczyć jego strony (uczestnika). Wobec powyższego w sprawie nie zaistniała podstawa z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do zawieszenia toczącego się postępowania sadowoadministracyinego, bowiem śmierć strony postępowania administracyjnego nastąpiła przed zainicjowaniem postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w nim zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3. Stosownie do art. 12 p.p.s.a. ilekroć w ustawie jest mowa o stronie rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Rozważając kwestię zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego należy mieć na uwadze to, że z zawieszeniem postępowania możemy mieć do czynienia wówczas, gdy w toku postępowania powstaną przemijające przeszkody uniemożliwiające jego prowadzenie. Niewątpliwie śmierć uczestnika postępowania co do zasady jest podstawą do zawieszenia postępowania z urzędu (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), ale tylko wówczas gdy zdarzenie to nastąpi w jego toku. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Jak wynika bowiem z odpisu skróconego aktu zgonu S. C. zmarł w dniu 13 stycznia 2023 r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ II instancji - zaskarżona decyzja została wydana w dniu 2 marca 2023 r. W związku z powyższym śmierć uczestnika postępowania w toku postępowania administracyjnego, nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zwrócić należy uwagę, że skoro p.p.s.a. normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne) - art. 1 tej ustawy, to rozważając zaistnienie przesłanki z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie można tracić z pola widzenia tego, że zdarzenie, o którym mowa w tym przepisie musi zaistnieć w toku postępowania sądowoadministracyjnego (zob. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 927/13). Tym samym na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 12 p.p.s.a. Wnosząca zażalenie całkowicie bezpodstawnie natomiast zarzuca naruszenie ww. przepisów k.p.a., albowiem nie mają one zastosowania do niniejszego postępowania wpadkowego. Wniosek o uchylenie postanowienia zawarty w środku zaskarżenia, oparty na przepisach k.p.a., także nie uwzględnia specyfiki postępowania sądowego, jego odrębności od postępowania administracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.