II OZ 105/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1146/13 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w sprawie ze skargi D. J. i I. J. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołań postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2014 r., w sprawie ze skargi D. J. i I. J. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że zarządzeniem z dnia 6 listopada 2014 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej D. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. W uzasadnieniu zarządzenia wskazał, że w ustawowym terminie wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącej w dniu 24 listopada 2014 r. (k. 172). W ustawowym terminie siedmiodniowym skarżąca wniosła sprzeciw (k. 174). Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał pozostawieniu bez rozpoznania, ponieważ zgodnie z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie pozostawia się bez rozpoznania. W niniejszej sprawie skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi (postanowienie z dnia 5 lutego 2014 r., k. 27) i w zakresie ustanowienia adwokata (postanowienie z dnia 5 maja 2014 r., k. 61). W kolejnym wniosku (złożonym w jej imieniu przez ustanowionego pełnomocnika z urzędu, k. 128) domagała się ona zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. W związku z tym żądaniem wezwano skarżącą (za pośrednictwem jej pełnomocnika) do przesłania wniosku na urzędowym formularzu przesyłając ten formularz (k. 153), przy czym zarządzeniami z dnia 29 września 2014 r. została ona pouczona, iż odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony jej pełnomocnikowi, a przesłanie go jej osobiście nastąpi dopiero po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (vide zarządzenia na k. 132, 133 oraz zwrotne potwierdzenie odbioru na k. 154). Wezwanie o złożenie wniosku na urzędowym formularzu doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 13 października 2014 r. (k. 153), a zatem termin jego wykonania minął w poniedziałek 20 października 2014 r. Do tej daty formularz nie został złożony, dlatego zastosowanie w sprawie znajdował przepis art. 257 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że wezwanie pełnomocnika skarżącej w zakresie złożenia wniosku o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej, doręczone na jego adres a nie na adres skarżącej, było działaniem prawidłowym. W przypadku bowiem strony reprezentowanej przez pełnomocnika – doręczeń dokonuje się pełnomocnikowi (art. 67 § 5 p.p.s.a.). Zasada ta ma zastosowanie także wówczas, gdy równolegle korespondencję z sądem prowadzi sama strona, co miało miejsce w sprawie niniejszej. Nadto, skarżąca o fakcie dokonywania doręczeń pełnomocnikowi była informowana zarządzeniem z dnia 29 września 2014 r. (k. 133). Wskazano również, że doręczenie pełnomocnikowi skarżącej w dniu 13 października 2014 r. wezwania do przesłania wypełnionego formularza było skuteczne także mimo podnoszonych obecnie przez stronę zarzutów wobec działania pełnomocnika. Na dzień doręczenia sąd nie miał bowiem informacji o dokonanym wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez stronę, a zgodnie z art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie ma skutek w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym. Wskazano, że wniosek o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej z tytułu doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem, sporządzony na urzędowym formularzu, strona może złożyć ponownie w każdym czasie. Zażaleniem z dnia 29 grudnia 2014 r. uzupełnionym pismem z dnia 29 grudnia 2014 r. wskazano, że pełnomocnik nie przestrzegał zasad etyki zawodowej i niegodnie reprezentował przed Sądem, nie doręczając skarżącej wniosku – urzędowego formularza, który winien być złożony w Sądzie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy winien być złożony na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Niezachowanie określonego w tym przepisie wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. ONSAiWSA z 2008 r. Nr 5, poz. 74). W razie zaś nieuzupełnienia braków wniosku w zakreślonym terminie, Sąd zobowiązany jest do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, co wynika z art. 257 p.p.s.a. W rozpoznanej sprawie skarżąca została wezwana do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W zakreślonym terminie braki wniosku nie zostały uzupełnione, wobec czego zaskarżone postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania odpowiada prawu. Podkreślić należy, że postępowanie sądowe, w tym również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. W tej sytuacji Sąd I instancji nie miał innej możliwości, jak tylko pozostawić wniosek bez rozpoznania, bowiem skutek taki określony został w powołanym wyżej art. 257 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.