II OZ 1035/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 438/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej [...] wstrzymania wykonania skarżonej decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r., mocą której nakazano ww. Wspólnocie w terminie do dnia [...] czerwca 2017 r. doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem utwardzenia gruntu w postaci żwiru na zagęszczonym tłuczniu, wykonanego na części nieruchomości nr [...] na terenie zielonym od strony balkonów przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] - przez usunięcie części wykonanego utwardzenia gruntu w taki sposób, aby co najmniej 25 % powierzchni działki nr [...] stanowiło teren biologicznie czynny oraz wykonanie zabezpieczeń wykonanego utwardzenia gruntu w celu zatrzymania wód opadowych. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, skarżąca argumentowała swój wniosek tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków zarówno dla mieszkańców Wspólnoty, jak i dla sąsiednich nieruchomości. Już w trakcie robót budowlanych związanych z utwardzeniem gruntu fundamenty okolicznych budynków zostały naruszone, wskutek czego "popękały ściany nośne nieruchomości". Rozbiórka utwardzenia gruntu w postaci żwiru stwarza poważne niebezpieczeństwo dalszego popękania ścian/murów budynków i może spowodować ich osuwanie, a w konsekwencji zawalenie. Podejmując skarżone rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że realizacja utwardzenia gruntu została oceniona przez organy jako samowola budowlana z uwagi na niezachowanie – po jej wykonaniu – wymaganej obowiązującymi na tym terenie regulacjami planu zagospodarowania przestrzennego 25 % powierzchni biologicznie czynnej. Powierzchnia ta zapewnia również określoną chłonność gruntu. Inwestorom zaś zarzuca się zmniejszenie tej powierzchni do 18 %, co spowodowało w konsekwencji zmniejszenie chłonności gruntu. Tym argumentom inwestor przeciwstawia twierdzenie, że utwardzenie gruntu ani nie zmieniło kierunku odpływu wód ani przepuszczalności gruntu, natomiast – jak wynika z uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji – naruszyło konstrukcję budynków sąsiednich. W opisanych okolicznościach sprawy, bez dokonywania ich merytorycznej oceny, która będzie przedmiotem wyroku, zdaniem Sądu nie sposób wstrzymać wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na argumentację skarżącej. Jeśli wykonane przez nią roboty budowlane – jak sama twierdzi – naruszyły konstrukcję budynków sąsiednich, co nie powinno mieć miejsca, to nie może powoływać się na to, że jeśli usunie nieprawidłowość to tym bardziej pogorszy bezpieczeństwo budowlane terenu sąsiedniego. Innymi słowy, nie może być argumentem za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji fakt, iż usunięcie wykonanych robót wywoła skutki w postaci niebezpieczeństwa dla terenu sąsiedniego. Skoro inwestor wykonał roboty budowlane, których skutkiem jest pogorszenie stabilności konstrukcji obiektów sąsiednich, to nie może usprawiedliwiać powstrzymania się od tych negatywnych skutków argumentem, że może to wywołać jeszcze dalej idące negatywne konsekwencje. Jeśli inwestor wykonuje roboty budowlane skutkujące negatywnie dla terenu sąsiedniego, to jest za skutki swych działań odpowiedzialny, podobnie jak jest odpowiedzialny za bezpieczne usunięcie tych skutków. Wywołane przez niego niebezpieczeństwo nie może stanowić przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, natomiast jest podstawą do podjęcia działań zabezpieczających przez właściwe organy nadzoru budowlanego. Z treści skargi nie wynika także, że skarżąca dostrzega inne poważne i negatywne konsekwencje wykonania zaskarżonej decyzji, które odpowiadałyby przesłankom z art. 61 § 3 P.p.s.a. a Sąd nie jest zobowiązany we własnym zakresie poszukiwać argumentów za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...], zaskarżając go w całości i zarzucając mu: 1. rażące naruszenie art. 61 § 2 i 3 P.p.s.a. poprzez niewstrzymanie przez Sąd decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2017 r. do czasu rozpoznania skargi z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jakie spowoduje wykonanie tej decyzji, mimo uzasadnionych przesłanek, przemawiających za jej wstrzymaniem, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że obecnie prowadzone są czynności administracyjne w zakresie zmiany/aktualizacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, po to ażeby Wspólnota nie musiała rozbierać świeżo utwardzonej pod parkingi dla mieszkańców nawierzchni, która kosztowała mieszkańców kilkadziesiąt tysięcy złotych i służy całej Wspólnocie, zaś niewstrzymanie zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne dla wszystkich mieszkańców skutki, którym należy jak najszybciej zapobiec poprzez jej wstrzymanie do czasu rozpoznania przez Sąd przedmiotowej skargi, co nie powinno stanowić żadnego problemu; 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia polegający na bezzasadnym przyjęciu, że inwestor (Wspólnota) wykonał roboty budowlane, których skutkiem jest pogorszenie stabilności konstrukcji obiektów sąsiednich, w związku z czym nie może on powoływać się na przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy skarżący, uzasadniając wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, wskazał na bardzo zły stan techniczny okolicznych budynków, wobec czego usuwanie utwardzonej nawierzchni parkingu, może spowodować ich dalsze pękanie i w konsekwencji niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zarówno dla mieszkańców Wspólnoty, jak i sąsiednich nieruchomości, co winno skutkować jej natychmiastowym przez Sąd wstrzymaniem, 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia polegający na początkowym "uwzględnieniu" przez Sąd wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (str. 1 postanowienia), a następnie odmowie wstrzymania jej wykonania (sentencja postanowienia z dnia 11 lipca 2017 r.). Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca Wspólnota wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i niezwłoczne wstrzymanie przez Sąd zaskarżonej decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2017 r. do czasu rozpoznania skargi, z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, jakie spowoduje jej wykonanie, a także o zasądzenie przez Sąd na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego w sprawie, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie kontrolowanego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Rozpoznając wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdzić trzeba, że przedstawione w nim okoliczności nie uzasadniały wystąpienia niebezpieczeństw, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Po pierwsze stwierdzić trzeba, że okoliczności świadczące o wadliwości zaskarżonej decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nie są oceniane na tym etapie postępowania, ale przy rozpoznaniu przez Sąd skargi. Po drugie, bez znaczenia dla oceny możliwości udzielenia w sprawie ochrony tymczasowej pozostają działania Wspólnoty podjęte po wydaniu ww. decyzji, zmierzające do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ochrona tymczasowa jest bowiem udzielana jedynie w przypadku wystąpienia niebezpieczeństw wymienionych w tym przepisie, w celu zapewnienie możliwie maksymalnej efektywności sądowej kontroli administracji przez stworzenie warunków zapewniających skuteczną realizację orzeczenia sądowego. Co przy tym istotne przyszłe zmiany stanu prawnego pozostają bez wpływu na ocenę legalności skarżącej decyzji, a więc wykluczają powstanie niebezpieczeństwa, że prowadzona przez sąd administracyjny kontrola stałaby się iluzoryczna. Po trzecie wreszcie, nie przemawia za uznaniem o konieczności wstrzymania wykonania skarżonej decyzji argumentacja, że rozbiórka utwardzenia gruntu w postaci żwiru stwarza niebezpieczeństwo dalszego popękania ścian i murów budynku oraz ich osuwania i zawalenia budynków. Podzielić należy w tym miejscu konkluzję Sądu pierwszej instancji, że skoro skarżąca Wspólnota już poprzez wykonanie przedmiotowych robót budowlanych naraziła na takie niebezpieczeństwo budynki sąsiednie, to nie może podnosić, że wykonanie decyzji zmierzającej właśnie do usunięcia tych nieprawidłowości, spowoduje dalsze negatywne konsekwencje. Wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji w takiej sytuacji mogłoby bowiem samo wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków, a więc skutki przeciwne dla stosowania tej instytucji. Z przyczyn powyżej wskazanych, jako niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 61 § 3 P.p.s.a. tym bardziej w stopniu rażącym. Przepis art. 61 § 2 P.p.s.a. jako adresowany do organu nie mógł stać się przedmiotem rozważań niniejszego zażalenia. Ponadto Sąd rozpoznający niniejsze zażalenie nie dopatrzył się w sprawie zarzucanych Sądowi pierwszej instancji błędów w ustaleniach faktycznych, skoro to właśnie w nawiązaniu do budynków sąsiednich analizował możliwość powstania niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Z treści skarżonego postanowienia nie wynika też, aby uwzględniono w nim wniosek strony skarżącej, jak wskazuje się w uzasadnieniu zażalenia. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.