II OZ 1032/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 138/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S.K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 138/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę S.K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 grudnia 2024 r. oraz samemu skarżącemu w dniu 2 stycznia 2025 r. Pismem z dnia 25 stycznia 2025 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na wskazane postanowienie organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając odrzucenie powyższej skargi Sąd podniósł, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika, norma zawarta w art. 40 § 2 k.p.a. nakazuje organowi doręczać pisma pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. A zatem od chwili ustanowienia pełnomocnika, strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym. Wobec tego wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie. Przepis ten nie dopuszcza w tym zakresie żadnych wyjątków. W związku z tym doręczenie stronie rozstrzygnięcia, gdyby takowe nastąpiło omyłkowo - zamiast pełnomocnikowi lub równolegle z doręczeniem pełnomocnikowi, ma w stosunku do tej strony wymiar wyłącznie informacyjny. Czynność ta wywołuje jedynie ten skutek, że strona zostaje poinformowana o treści pisma (orzeczenia). Natomiast skutki prawne związane z doręczeniem rozpoczynają się dopiero z datą skutecznego doręczenia pisma (orzeczenia) ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi. Doręczenie decyzji (postanowienia) stronie, jeżeli działa ona przez ustanowionego pełnomocnika, jest bezskuteczne. Natomiast fakt osobistego wniesienia przez stronę odwołania – czyli tak jak w niniejszej sprawie – nie stanowi podstawy do uznania, iż zrezygnowała ona z pomocy pełnomocnika. Ustanowienie pełnomocnika nie wyłącza bowiem możliwości samodzielnego działania strony. Dalej Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie organu zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 grudnia 2024 r., powodując rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi. Równoległe przesłanie tego postanowienia bezpośrednio skarżącemu nie wywołało żadnych skutków prawnych; nie miało to zatem wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi. W tych okolicznościach termin do zaskarżenia postanowienia organu upłynął w dniu 20 stycznia 2025 r., natomiast skarga została wniesiona już przez profesjonalnego pełnomocnika w dniu 25 stycznia 2025 r. (data nadania listem poleconym), a więc bezspornie już po upływie ustawowego terminu. W ocenie Sądu nie znajduje uzasadnienia w materiale sprawy określona w skardze data doręczenia zaskarżonego postanowienia, tj. 27 grudnia 2024 r., którą – jak się zdaje – pełnomocnik skarżącego przyjął za początek terminu do wniesienia skargi. W tym dniu nie doszło do doręczenia kwestionowanego postanowienia organu którejkolwiek ze stron postępowania. Sąd zwrócił ponadto uwagę, że profesjonalny pełnomocnik przystąpił do sprawy w dniu 9 stycznia 2025 r., a zatem po wydaniu przez organ oprotestowanego postanowienia, lecz w trakcie biegu terminu do jego zaskarżenia. Z materiałów sprawy wynika także, że choć zgłaszał żądanie zapoznania się z aktami postępowania, na prośbę organu oświadczył jednak, iż z możliwości tej rezygnuje. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę odrzucił. Zażaleniem S. K. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu: 1) błędne zastosowanie w sprawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. wyrażające się przyjęciem przez Sąd, że doręczenie w niniejszej sprawie zaskarżonego postanowienia stronie w dniu 2.01.2025 r. wraz z pouczeniem o zaskarżeniu do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od doręczenia ma wyłączenie charakter informacyjny i nie wywołuje skutków prawnych, jakie procedura administracyjna wiąże z doręczeniem; 2) błąd w treści ustaleń faktycznych poprzez pominięcie w treści ustaleń pisma pełnomocnika arch. M. W. z dnia 1.10.2024 r. w którym pełnomocnik złożył wniosek o kierowanie doręczeń w sprawie bezpośrednio do strony postępowania administracyjnego i w efekcie tego naruszenia błędne zastosowanie w sprawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 1 i § 2 k.p.a.; 3) nie zastosowanie w sprawie art. 112 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Z powyższych względów w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skargę wnosi się do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi – w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z kolei w świetle art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Treść § 2 zdanie pierwsze stanowi zaś, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zacytowane przepisy określają zatem, że aby uznać doręczenie za skuteczne, musi zostać ono dokonane do właściwych podmiotów. Brak skutecznego doręczenia powoduje zaś, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe, będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności rozstrzygnięcie organu nie wchodzi do obrotu prawnego, zatem nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji za skuteczne uznał doręczenie zaskarżonego postanowienia ustanowionemu przez skarżącego pełnomocnikowi zupełnie pomijając znajdujące się w aktach sprawy pismo tego pełnomocnika z dnia 1 października 2024 r., w którym ten wniósł o nie kierowanie do niego żadnych pism w przedmiotowej sprawie i kierowanie ich bezpośrednio do skarżącego (mocodawcy). Z samej istoty pełnomocnictwa wynika, że pełnomocnik działa w imieniu i na rzecz strony, którą reprezentuje, a zatem jego działania i zaniechania traktowane są tak, jakby były dokonywane przez stronę osobiście. Czynności prawne pełnomocnika wywołują zatem skutki bezpośrednio w sferze interesów mocodawcy, oczywiście jeżeli objęte są zakresem udzielonego umocowania. Tym samym pełnomocnik mógł skutecznie wnieść o niedoręczanie mu korespondencji w sprawie i kierowanie jej bezpośrednio na adres skarżącego. W tych okolicznościach za skuteczne uznać należało doręczenie postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 grudnia 2024 r. nr [...] - zgodnie z wolą pełnomocnika skarżącego - na adres skarżącego, co jak wynika z akt sprawy nastąpiło dnia 2 stycznia 2025 r. W konsekwencji skarga S. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 grudnia 2024 r., nr [...], nadana w urzędzie pocztowym dnia 25 stycznia 2025 r., wniesiona została w terminie wynikającym z art. 53 ust. 1 p.p.s.a. Odrzucenie tej skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.