II OZ 100/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Y. V. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1561/21 o odrzuceniu skargi Y. V. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 listopada 2021 r. odrzucił skargę Y. V. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego (pkt I) i zwrócił skarżącej kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi (pkt II). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem z 19 października 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa uprawniającego do działania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi lub wojewódzkim sądem administracyjnym oraz pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego adw. P. M. (który podpisał skargę). Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 2 listopada 2021 r., zatem siedmiodniowy termin do jego wykonania upłynął 9 listopada 2021 r. W dniu 10 listopada 2021 r. (data nadania u operatora pocztowego) pełnomocnik uzupełnił ww. braki formalne, tj. nadesłał pełnomocnictwo główne i pełnomocnictwo substytucyjne. Ponieważ jednak braki formalne skargi zostały uzupełnione z jednodniowym uchybieniem ustawowego terminu, Sąd skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.). Skarżąca, zastępowana przez pełnomocnika, wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i odrzucenie skargi w sytuacji błędnego ustalenia przez Sąd, że pismo pełnomocnika zatytułowane "Uzupełnienie braków formalnych" wraz z załącznikami, datowane na 8 listopada 2021 r., nie zostało nadane za pośrednictwem operatora pocztowego w zakreślonym terminie, w sytuacji, gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, że korespondencja pełnomocnika zawierająca ww. pismo została nadana do Sądu w dniu 9 listopada 2021 r., tj. z zachowaniem zakreślonego terminu, dowodem czego jest książka nadawcza spółki [...] sp. z o.o. z dnia 9 listopada 2021 r., w której w pozycji nr 2 jest potwierdzenie nadania korespondencji z uzupełnieniem braków formalnych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a której to numer przesyłki, adresat oraz nadawca powinny pokrywać się z numerem przesyłki, adresatem oraz nadawcą znajdującymi się w aktach niniejszej sprawy, wskazanym na kopercie, w której nadane zostało pismo pełnomocnika skarżącej "Uzupełnienie braków formalnych" datowane na 8 listopada 2021 r. oraz powyższy fakt potwierdza również oświadczenia pracownika [...] sp. z o.o. z dnia 30 listopada 2021 r.; 2. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z powodu jej braków formalnych, pomimo wadliwego wezwania do ich uzupełnienia poprzez brak wezwania skarżącej do samodzielnego podpisania skargi. Równocześnie zawarto wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci: książki nadawczej z dnia 9 listopada 2021 r. oraz oświadczenia pracownika [...] sp. z o.o. z dnia 30 listopada 2021 r. na okoliczności wskazane w uzasadnieniu niniejszego zażalenia, tj. nadania pisma "Uzupełnienie braków formalnych" wraz z załącznikami, datowanego na 8 listopada 2021 r., w dniu 9 listopada 2021 r., za pośrednictwem operatora pocztowego, a tym samym z zachowaniem terminu do wykonania zobowiązania Sądu z dnia 19 października 2021 r. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie uzupełniła w terminie braków formalnych skargi – nadesłanie pełnomocnictwa głównego i pełnomocnictwa substytucyjnego nastąpiło w dniu 10 listopada 2021 r., tj. z uchybieniem terminu, który upływał z dniem 9 listopada 2021 r. Poza sporem pozostaje, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 2 listopada 2021 r. (zpo – k. 24 akt sprawy), zatem siedmiodniowy termin do usunięcia wskazanych braków formalnych skargi upływał z dniem 9 listopada 2021 r. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast terminowość uzupełnienia braków formalnych skargi. W tym właśnie zakresie doszło do rozbieżności między materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i jego oceną przez Sąd wojewódzki a argumentacją skarżącej przedstawioną w zażaleniu, jak również materiałem zgromadzonym w aktach sprawy już po wydaniu zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi. Jak wynika z koperty zamieszczonej w aktach sprawy (k. 28), przesyłka adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której znajdowało się pismo pełnomocnika z 8 listopada 2021 r. "Uzupełnienie braków formalnych" z załącznikami (pełnomocnictwem głównym i substytucyjnym, o które wzywano), została nadana w dniu 10 listopada 2021 r., tj. w dacie stempla pocztowego zamieszczonego na kopercie. W ocenie strony skarżącej, jak wynika z przedłożonej książki nadawczej [...] sp. z o.o. z dnia 9 listopada 2021 r. (z którą to spółką pełnomocnik skarżącej współpracuje m.in. w zakresie wysyłania i odbierania korespondencji sądowej), korespondencja zawierająca pismo "Uzupełnienie braków formalnych" wraz z załącznikami została nadana w terminie – 9 listopada 2021 r. Powyższe potwierdza również oświadczenie pracownika ww. spółki załączone do zażalenia. Wyjaśniono, że zgodnie z zawartą przez ww. spółkę umową z Pocztą Polską S.A. procedura nadania listu przebiega w taki sposób, że pracownik spółki uzupełnia elektroniczną książkę nadawczą na oficjalnej stronie Poczty Polskiej, na swoim internetowym profilu (koncie), gdzie nadawane są listom m.in. numery przesyłek, a następnie drukuje wygenerowaną książkę nadawczą z konkretnego dnia i składa ją pracownikowi urzędu pocztowego, który następnie otrzymaną korespondencję stempluje, okleja itd. już bez obecności osoby przekazującej korespondencję. Tak złożone listy traktowane są przez operatora pocztowego jako nadane w dniu wygenerowania książki nadawczej oraz ich fizycznego złożenia w placówce pocztowej. Zauważyć należy, że w dniu 3 grudnia 2021 r. skarżąca, działając przez pełnomocnika, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. We wniosku przywołano ponownie argumentację zawartą w zażaleniu dot. okoliczności nadania przesyłki zawierającej pismo z 8 listopada 2021 r. za pomocą aplikacji Elektroniczny Nadawca. W ocenie strony prawdopodobnie z winy pracowników Poczty Polskiej doszło do błędnego ostemplowania listu datą 10 listopada 2021 r. pomimo złożenia go fizycznie 9 listopada 2021 r. wraz z niezbędną książką nadawczą w tymże dniu. Wskazano dodatkowo, że w zakresie podejrzewanego błędnego ostemplowania i nadania korespondencji jej nadawca złożył reklamację do Poczty Polskiej (przedłożono ją też do wniosku o przywrócenie terminu). Przy piśmie z 26 stycznia 2021 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył natomiast odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację złożoną w dniu 2 grudnia 2021 r. Jak wynika z przedłożonego pisma Poczty Polskiej z [...] stycznia 2022 r. zgłoszona sprawa nie podlega procedurze reklamacyjnej, dlatego rozpatrzono ją w trybie skargowym. W sprawie nieprzyjęcia w dniu 9 listopada 2021 r. do obrotu pocztowego przesyłki adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pomimo przekazania przedmiotowej przesyłki przez pracownika Kancelarii [...], przeprowadzono czynności wyjaśniające, jednakże nie pozwoliły one na jednoznaczne ustalenie okoliczności zdarzenia. Jednocześnie pracownik UP [...] wyjaśnił, że prawdopodobnie przyczyną nieprzyjęcia przesyłek ujętych w książce nadawczej w dniu 9 listopada 2021 r. było nieprawidłowe przygotowanie przesyłek, tj. nieumieszczenie na przesyłkach numerów nadawczych wygenerowanych z systemu Elektronicznego Nadawcy. Ustalono bowiem, że na przesyłce adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podczas przyjęcia w UP [...] nadano numer nadawczy [...], mimo iż w książce nadawczej wygenerowano numer [...]. Wprawdzie aktualnie przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zażalenie na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi, niemniej orzekając w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie może pomijać wynikających z akt sprawy okoliczności ujawnionych po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Jak stanowi art. 83 § 3 p.p.s.a. oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. W niniejszej sprawie pojawiły się wątpliwości co do tego, jaką datę należy uznać za datę oddania w placówce pocztowej przesyłki zawierającej pismo "Uzupełnienie braków formalnych" z 8 listopada 2021 r. W ocenie strony skarżącej pismo powinno zostać uznane za złożone w dniu faktycznego oddania w placówce pocztowej, zgodnie z książką nadawczą wypełnioną w aplikacji Elektroniczny Nadawca, tj. 9 listopada 2021 r., nie zaś w dacie 10 listopada 2021 r. wynikającej ze stempla pocztowego, jaką błędnie pracownik placówki pocztowej opatrzył kopertę z przesyłką. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojawiających się w sprawie wątpliwości w zakresie daty nadania w placówce pocztowej przesyłki zawierającej dokumenty stanowiące uzupełnienie braków formalnych skargi nie dało się jednoznacznie rozstrzygnąć. Jak wskazuje strona skarżąca, czynności stemplowania i oklejania przesyłek nadawanych za pomocą programu Elektroniczny Nadawca dokonuje już pracownik placówki pocztowej, bez udziału osoby nadającej przesyłki. Zważyć należy, że jak wskazano w reklamacji z [...] grudnia 2021 r., podczas składania przesyłek w placówce pocztowej, jak również podczas generowania dokumentów nadawczych za pomocą wspomnianej aplikacji, nie sygnalizowano żadnych nieprawidłowości dotyczących przedmiotowych przesyłek poleconych. Na podstawie akt sprawy, w tym także odpowiedzi Poczty Polskiej na złożoną reklamację, nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy opatrzenie w placówce pocztowej przesyłki zawierającej pismo z 8 listopada 2021 r. z załącznikami stemplem z datą 10 listopada 2021 r. było działaniem prawidłowym i czy ww. pismo złożono faktycznie w dacie 9 listopada 2021 r. wynikającej z książki nadawczej. W tej sytuacji wątpliwości te należało tłumaczyć na korzyść skarżącej, a więc przyjmując, że braki formalne skargi zostały uzupełnione w terminie. Powyższe okoliczności potwierdzają, że dokonana przez Sąd wojewódzki ocena terminowości dokonania tej czynności była błędna, a zaskarżone postanowienie z dnia 19 listopada 2021 r. o odrzuceniu skargi podlega uchyleniu. Odnosząc się natomiast do zarzutu wadliwego wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez brak wezwania skarżącej do samodzielnego podpisania skargi, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wystosowanego w sprawie wezwania. Wyjaśnić bowiem należy, że gdy z dostępnych Sądowi informacji niezbicie wynika, że pełnomocnik spełnia wymogi z art. 35 p.p.s.a., fakt ustanowienia pełnomocnika – nawet mimo nieprzedłożenia stosownego pełnomocnictwa, powinien być przez Sąd uwzględniony przy kierowaniu wezwań do usunięcia braków formalnych skargi. Gdy zatem skargę sporządził i wniósł profesjonalny pełnomocnik będący adwokatem albo radcą prawnym, tj. gdy w treści pisma wskazano na wykonywanie ww. zawodu przez pełnomocnika (a pełnomocnictwa tego nie dołączono do skargi), wezwania do usunięcia wszelkich braków formalnych skargi, w tym nadesłania stosownego pełnomocnictwa, powinny być kierowane do takiego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 9 września 2021 r., II OZ 462/21; orzeczenie dostępne w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W niniejszej sprawie wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi było zatem prawidłowe. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.