II OW 25/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. NSA Janina Kosowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w B. a Starostą B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania zaświadczenia potwierdzającego możliwość użytkowania części budynku postanawia: wskazać Starostę B. jako organ właściwy w sprawie

Pismem z dnia 18 lutego 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Starostą B. w sprawie organu właściwego na podstawie art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej do wydania zaświadczenia potwierdzającego możliwość użytkowania części budynku noclegowego jako obiektu określonego w kategorii XI załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obiekt położony na działce nr [...] w miejscowości [...]) poprzez uznanie Starosty B. jako organu właściwego do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego wskazał, iż wprawdzie początkowo uznał się za właściwy do rozpatrzenia wniosku i wydał postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej przez Spółkę treści – postanowienie z dnia [...] października 2018 r., jednakże postanowienie to zostało uchylone rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Podstawę jego uchylania stanowiło uznanie przez organ odwoławczy, iż wydanie żądanego przez Spółkę zaświadczenia nastąpiłoby z naruszeniem przepisów o właściwości. W ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego organem właściwym do załatwienia przedmiotowego wniosku Spółki jest Starosta B. W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy o pomocy społecznej oraz art. 80, art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), a następnie wyjaśnił, iż w treści art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wymienione są zadania i kompetencje należące do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Charakter określonych w tym przepisie czynności wskazuje, iż do kompetencji powiatowych inspektorów należą zadania związane z działalnością inspekcyjno-kontrolną procesu budowlanego oraz utrzymania obiektów budowlanych, a także kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego (art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane). Dodał także, że aktualnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę, zgłoszenia budowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oraz decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę (Dz.U. z 2016 r., poz. 1493) nie przewidują umieszczania w decyzji o pozwoleniu na budowę informacji o kategorii obiektu budowlanego, w przeciwieństwie do poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury (Dz.U. Nr 120, poz. 1127 ze zm.). Aktualnie kategoryzacja obiektu nadal jest związana z procedurą wydawania pozwolenia na budowę, gdyż jest ona określana zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, w projekcie budowlanym zatwierdzanym w decyzji o pozwoleniu na budowę. W odpowiedzi na wniosek Starosta By. wniósł o wskazanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. jako organu właściwego. W uzasadnieniu Starosta podniósł, iż przekazując wniosek ww. organowi nadzoru budowlanego miał na uwadze to, że przesłankami wydania żądanego przez spółkę zaświadczenia jest spełnienie przez budynek wymagań z art. 68 ust. 4 i 5 ustawy o pomocy społecznej. Ocena spełnienia tych warunków możliwa jest po przeprowadzeniu kontroli. Kontrola tego jak dana inwestycja została zrealizowana i w jakiej ostatecznie postaci została oddana do użytkowania należy do właściwości nadzoru budowlanego. Organ podkreślił, że przed przystąpieniem do użytkowania obiektu o kategorii XI należy uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie – art. 55 ustawy Prawo budowlane. Starosta zwrócił także uwagę na poglądy doktryny, zgodnie z którymi organami właściwymi do wydania tego typu zaświadczeń są organy nadzoru budowlanego oraz wyjaśnił, iż w jego rejestrach brak jest danych dotyczących pozwoleń na budowę, zgłoszeń dotyczących robót budowlanych czy zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Jak wynika z akt strona zwróciła się z wnioskiem do właściwego miejscowo organu architektoniczno-budowlanego o wydanie zaświadczenia o którym mowa w art. 67 ust. 2 pkt 3 lit. c ustawy o pomocy społecznej. Ww. przepis stanowi, iż wojewoda wydaje zezwolenie, jeżeli podmiot o nie występujący przedstawi m.in.: zaświadczenie właściwego organu potwierdzające możliwość użytkowania obiektu określonego w kategorii XI załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. A zatem sprawę powinien załatwić organ właściwy rzeczowo według przepisów ustawy Prawo budowlane. W art. 80 ustawy Prawo budowlane określono organy, które wykonują zadania administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego. Wynika z tego, że istnieją dwa rodzaje organów administracji publicznej właściwe w sprawach uregulowanych w prawie budowlanym – organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz organy nadzoru budowlanego. Artykuł 82 ust. 1 ustawy Prawo budowlane stanowi, iż "do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej należą sprawy określone w ustawie i niezastrzeżone do właściwości innych organów". Z powyższego wynika zatem, że właściwym organem w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego jest, co do zasady, organ administracji architektoniczno-budowlanej, chyba że ustawa stanowi inaczej. Rozdział kompetencji pomiędzy organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w ustawie Prawo budowlane został przeprowadzony w ten sposób, że istnieje domniemanie właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej (art. 82 ust. 1) i enumeratywne wyliczenie spraw, w których właściwe są organy nadzoru budowlanego (por. Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją A. Glinieckiego, Warszawa 2012, str. 673). Oznacza to, że kompetencje organów nadzoru budowlanego muszą być wprost w ustawie określone, a nie dorozumiane na podstawie ich charakteru. Enumeratywne wyliczenie spraw, którymi zajmują się organy nadzoru budowlanego zawarte jest w art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym "do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu pierwszej instancji należą zadania i kompetencje o których mowa w art. 37 ust. 3, art. 40 ust. 2, art. 41 ust. 4, art. 48-51, art. 54, art. 55, art. 57 ust. 4, 7 i 8, art. 59, art. 59a, art. 59c ust. 1, art. 59d ust. 1, art. 59g ust. 1, art. 62 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, art. 65, art. 66, art. 67 ust. 1 i 3, art. 68, art. 69, art. 70 ust. 2, art. 71a, art. 74, art. 75 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 76, art. 78 oraz art. 97 ust. 1". Z charakteru czynności, jakie należą do organów powołanych do załatwiania spraw z zakresu Prawa budowlanego wynika, że do wyłącznej kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej należą sprawy wydawania pozwoleń na budowę (rozbiórkę) i przyjmowania określonych w ustawie zgłoszeń (robót budowlanych, zmiany sposobu użytkowania). Z kolei analiza listy spraw przyporządkowanych organom nadzoru budowlanego wskazuje, że zadania i kompetencje tych organów związane są z działalnością inspekcyjno-kontrolną przebiegu procesu budowlanego oraz utrzymania obiektów budowlanych. W szczególności dotyczy to spraw likwidacji lub legalizacji samowoli budowlanej (budowa, rozbudowa), wykonania robót budowlanych, sprawy samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu i wiele innych wymienionych w powołanym przepisie. W art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane jednoznacznie wskazano, że do działań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Mając zatem na uwadze powyższe przyjąć należy, iż wniosek o wydanie zaświadczenia winien załatwić organ architektoniczno-budowlany stosownie do ogólnej kompetencji tego organu – w niniejszej sprawie Starosta B. A zatem, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.