II OW 201/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Poznańskiego z [...] października 2018 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Poznańskim a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie nieprawidłowego stanu technicznego odcinka rowu melioracyjnego postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z 29 października 2018 r. Starosta Poznański wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu jako organu właściwego w sprawie nieprawidłowego stanu technicznego odcinka rowu, zlokalizowanego na działkach o nr ewid. [...], obręb D., gmina M. W uzasadnieniu Starosta Poznański wskazał, że w dniu 13 października 2016 r. wszczął postępowanie w sprawie nieprawidłowego stanu technicznego przedmiotowego odcinka rowu melioracyjnego. Zgodnie z art. 545 ust. 5 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne z 2017 r.“) Starosta Poznański utracił właściwość do wydawania pozwoleń wodnoprawnych. W związku z tym przekazał akta sprawy Dyrektorowi Zarządu Zlewni w Poznaniu. Dotychczasowe postępowanie prowadzone było w trybie art. 77 ust. 2 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm. – dale jako "Prawo wodne z 2001 r."). Starosta Poznański wyjaśnił, że obecnie postępowanie powinno toczyć się na podstawie art. 205 i art. 206 Prawa wodnego z 2017 r., a zatem organem właściwym jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu, co wynika z art. 14 ust. 1 pkt 6 Prawa wodnego z 2017 r. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wniósł o wskazanie Starosty Poznańskiego jako organu właściwego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Postępowanie w tej sprawie wszczęto z urzędu w dniu 13 października 2016 r., a więc jeszcze podczas obowiązywania ustawy Prawo wodne z 2001 r., czyli to jej przepisy prawa materialnego znajdą zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tego stanowiska ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15). Stosownie do art. 77 Prawa wodnego z 2001 r., utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki (art. 77 ust. 1). Jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 77 ust. 2). Kluczowe znaczenie dla ustalenia organu właściwego do wydania decyzji na podstawie art. 74 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r., ma wskazanie organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla realizacji rowu melioracyjnego na gruncie obowiązujących obecnie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. Rów melioracyjny jest urządzeniem wodnym, którego wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 6 Prawa wodnego z 2017 r.). Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Przede wszystkim organem właściwym w sprawie pozwoleń wodnoprawnych wydawanych na wniosek podmiotu innego niż Wody Polskie, jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a), c) i d)). Ustawodawca szczegółowo przedstawił przypadki, w których organ ten jest kompetentny do wydania pozwolenia wodnoprawnego, ale żaden z tych przypadków nie dotyczy realizacji przedmiotowego rowu melioracyjnego. We wszystkich innych przypadkach organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, co wynika z art. 397 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) Prawa wodnego z 2017 r. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla rowu melioracyjnego objętego wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 77 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r. jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich. Natomiast w tej sprawie Starosta Poznański wszczął spór z Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Poznaniu, a więc organem, który nie może być właściwy w tej sprawie. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny nie był władny rozstrzygnąć sporu, a wniosek Starosty Poznańskiego podlegał oddaleniu. Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 151 w związku z art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.