II OW 192/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty z dnia października 2018 r., znak: o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą a Dyrektorem Zarządu Zlewni w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie dotyczącej nienależytego utrzymywania systemu drenarskiego na terenie działek nr [...] obr. P., gm. Z., prowadzonej z wniosku Z. C. postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

W piśmie z [...] października 2018 r., znak: [...], Starosta K. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny pomiędzy Starostą K. a Dyrektorem Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, poprzez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w G. jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy dotyczącej nienależytego utrzymywania systemu drenarskiego na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]/17 obr. P., gm. Ż., prowadzonej na wniosek z [...] grudnia 2016 r. Z. C. W uzasadnieniu wniosku Starosta K. wskazał, że w dniu [...] grudnia 2016 r. do Starosty K. wpłynął wniosek Z. C. w sprawie zalewania posesji stanowiącej jej własność (działka nr [...] obr. P.) oraz działek sąsiednich tj. działek nr [...], [...] i [...] obr. P. z powodu niedrożności systemu drenarskiego. W wyniku przeprowadzonego przez Starostę K. postępowania wyjaśniającego ustalono, że przyczyną zaburzenia stosunków wodnych na przedmiotowym obszarze jest nienależyte utrzymywanie systemu drenarskiego na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]/17 obr. P., gm. Z.. Wobec tego Starosta K. w dniu 02.10.2017 r. wszczął postępowanie z art. 64b ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.) w celu wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniej funkcji systemu drenarskiego lub likwidację szkód, określającej warunki i termin wykonania tych czynności. Jednak w związku z wejściem w życie "nowej" ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.) Starosta K. działając na podstawie art. 545 ust. 5 ww. ustawy, w dniu 15 stycznia 2018 r. przekazał protokołem zdawczo-odbiorczym Zarządowi Zlewni w G. sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ww. ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 2018 r. Przekazał również akta niniejszej sprawy znak: [...]. Następnie w dniu [...] września 2018 r. pismem znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w G. na podstawie art. 65 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) zwrócił akta przedmiotowej sprawy Staroście K. jako organowi właściwemu do załatwienia sprawy. W ocenie Starosty K., powyższe stanowisko jest błędne. Wraz z wejściem w życie Prawa wodnego z 2017 r., starostowie i marszałkowie województw utracili właściwość w sprawach pozwoleń wodnoprawnych. Obecnie starosta nie posiada kompetencji do rozpatrywania wniosku w sprawie, którą na mocy przepisów Prawa wodnego z 2001 r. prowadzić powinien "organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych" - zgodnie z art. 64b Prawa wodnego z 2001 r. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidacji szkód nakładany był przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Starosta K. zwrócił uwagę, że w obecnie obowiązujących przepisach ustawy Prawo wodne z 2017 r. ww. procedura, dotycząca nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, uregulowana została w art. 191 ust. 1 i ust. 3 i zgodnie z art. 14 ust. 6 pkt 2 Prawa wodnego należy ona do właściwości dyrektora zarządu zlewni Wód Polskich. Brak jest zatem podstaw by Dyrektor Zarządu Zlewni w G. zwrócił Staroście K. przedmiotową sprawę, którą Starosta K. prowadził jako organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, i którą po dniu 1 stycznia 2018 r. przekazał na podstawie art. 545 ust. 5 Prawo wodne z 2017 r. Zdaniem Starosty K., ogólnej podstawy do przekazania sprawy staroście, jako organowi właściwemu, nie może stanowić postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2018 r. (sygn. akt II OW 24/18), na które Dyrektor Zarządu Zlewni w G. powołał się w piśmie przekazującym, gdyż w podobnych sprawach nie można uznać orzecznictwa sądowoadministracyjnego za jednolicie ugruntowanego. Starosta K. wskazał, że w postanowieniu z 20 lipca 2018 r., (sygn. akt II OW 14/18) Naczelny Sąd Administracyjny, w tożsamej rodzajowo sprawie, jako organ właściwy, wskazał dyrektora Zarządu Zlewni PGW Wody Polskie, podkreślając że w myśl art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z zakresu pozwoleń wodnoprawnych stosuje się przepisy dotychczasowe, przy czym pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15). W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Dyrektor Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o wskazanie, że organem właściwym do załatwienia sprawy dotyczącej nienależytego utrzymywania systemu drenarskiego na terenie działek nr [...],[...],[...],[...], [...], [...],[...],[...],[...]/17 obr. P., gm. Z., wszczętej na wniosek Pani Z. C. z dnia [...].12.2016r. jest Starosta K.. W piśmie z 21 grudnia 2018 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Starosta K. w nawiązaniu do otrzymanej za pośrednictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedzi Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 20 listopada 2018 r., ustosunkował się do twierdzeń zawartych w ww. piśmie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wnioskodawca wystąpił o wydanie decyzji jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne z 2001 r., a więc to jej przepisy prawa materialnego znajdą zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych“ należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tej koncepcji ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15). Z tego też powodu w stanie faktycznym i prawnym tej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Dyrektora Zarządu Zlewni w G. zawartego w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (pismo z [...] listopada 2018 r.) i przedstawionego, w powołanym w tym piśmie, postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2018 r., II OW 24/18 (odstępując od poglądu w nim wyrażonego), wskazując Dyrektora Zarządu Zlewni w G. - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, jako organ właściwy w sprawie dotyczącej nienależytego utrzymywania systemu drenarskiego na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]/17 obr. P., gm. Z, prowadzonej na wniosek z 28 grudnia 2016 r. Z. C. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów, organem właściwym w sprawie dotyczącej nienależytego utrzymywania systemu drenarskiego na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]/17 obr. P., gm. Z., prowadzonej na wniosek z [...] grudnia 2016 r. Z. C., jest Dyrektor Zarządu Zlewni w G. - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, jako organ właściwy w sprawie. Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.