II OW 191/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Łódzkiego z 12 października 2018 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Łódzkiego a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie podziału kosztów utrzymania odbiorników wód opadowych i roztopowych pochodzących z drogi ekspresowej S-8 na terenie gminy Lututów postanawia: wskazać Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 12 października 2018 r. Marszałek Województwa Łódzkiego wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu jako organu właściwego do załatwienia sprawy dotyczącej ponownego wydania decyzji w związku z uchyleniem decyzji Marszałka Województwa Łódzkiego z 22 października 2017 r. w przedmiocie podziału kosztów utrzymania odbiorników wód opadowych i roztopowych pochodzących z drogi ekspresowej S-8 na terenie gminy Lututów. W uzasadnieniu wniosku Marszałek Województwa Łódzkiego wskazał, że decyzją z 18 kwietnia 2018 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, uchylił decyzję Marszałka Województwa Łódzkiego z 22 października 2017 r. dotyczącą przedmiotowego podziału kosztów utrzymania odbiorników wód opadowych i roztopowych oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu przekazał sprawę według właściwości Marszałkowi Województwa Łódzkiego. Marszałek Województwa Łódzkiego wskazał, że zgodnie z art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne") dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej jest organem właściwym w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, a tym samym jest organem właściwym do ustalenia kosztów partycypacji w utrzymaniu przedmiotowych urządzeń, stosownie do art. 64 ust. 1a ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne z 2001 r."). W obecnym stanie prawnym marszałkowie województw utracili kompetencje do wydawania pozwoleń wodnoprawnych. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wniósł o wskazanie Marszałka Województwa Łódzkiego jako organu właściwego w sprawie. Organ powołał się na art. 545 ust. 4 Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte jeszcze podczas obowiązywania ustawy Prawo wodne z 2001 r., a więc to jej przepisy prawa materialnego znajdą zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tego stanowiska ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15). Z tego też powodu w stanie faktycznym i prawnym tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2018 r. II OW 24/18. Stosownie do 64 ust. 1 i 1a Prawa wodnego z 2001 r., utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. W kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści, a ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Kluczowe znaczenie dla ustalenia organu właściwego do wydania decyzji na podstawie art. 64 ust. 1a Prawa wodnego z 2001 r., ma wskazanie organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla realizacji przedmiotowych odbiorników wód opadowych i roztopowych pochodzących z drogi ekspresowej S-8, na gruncie obowiązujących obecnie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. Odbiorniki wód opadowych i roztopowych są urządzeniami wodnymi, których wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 6 Prawa wodnego z 2017 r.). Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Przede wszystkim organem właściwym w sprawie pozwoleń wodnoprawnych wydawanych na wniosek podmiotu innego niż Wody Polskie, jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a), c) i d)). Ustawodawca szczegółowo przedstawił przypadki, w których organ ten jest kompetentny do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Dotyczy to między innymi przypadków, w których "korzystanie z usług wodnych, wykonywanie urządzeń wodnych lub eksploatacja instalacji lub urządzeń wodnych są związane z przedsięwzięciami lub instalacjami, o których mowa w art. 378 ust. 2a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska". Tego rodzaju przedsięwzięciem jest niewątpliwie realizacja inwestycji drogowej w postaci budowy drogi ekspresowej S-8. Oznacza to, że na gruncie obecnie obowiązujących przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla przedmiotowych odbiorników wód opadowych i roztopowych objętych wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 64 ust. 1a Prawa wodnego z 2001 r. jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich, a więc w tym przypadku Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu. Należy przy tym podkreślić, że norma z art. 64 ust. 1a Prawa wodnego z 2001 r. posługuje się pojęciem "organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego" tylko na potrzeby ustalenia właściwości organu mającego rozstrzygnąć sprawę w trybie tego przepisu. Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.