II OW 14/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Zarządu Zlewni w Jaśle – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z 24 stycznia 2019 r. nr Rz.2. ZOO.024.1.2019 o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Zarządu Zlewni w Jaśle – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie a Starostą Gorlickim przez wskazanie organu właściwego w sprawie nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w Jaśle – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 24 stycznia 2019 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Jaśle wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Starosty Gorlickiego jako organu właściwego do załatwienia sprawy z wniosku J.K., dotyczącego nienależytego utrzymania urządzeń wodnych. W uzasadnieniu wniosku Dyrektor Zarządu Zlewni w Jaślie wyjaśnił, że wniosek wszczynający postępowanie wpłynął 11 marca 2015 r. Postępowanie w sprawie toczyło się na podstawie art. 64b ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne z 2001 r."). W dniu 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne z 2017 r."). W ocenie Dyrektora Zarządu Zlewni w Jaśle, z art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r. wynika, że organem właściwym w sprawie jest nadal Starosta Gorlicki. W odpowiedzi na wniosek Starosta Gorlicki wniósł o wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w Jaśle jako organu właściwego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że po wszczęciu postępowania w tej sprawie Starosta Gorlicki decyzją z [...] marca 2017 r. zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie do wykonania określonych czynności naprawczych dotyczących przepustów zlokalizowanych w ciągu drogi krajowej nr [...]. Jako podstawę decyzji wskazano art. 64b. Prawa wodnego z 2001 r. Następnie decyzją z [...] maja 2017 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Obie te decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z 25 października 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 812/17. Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie został złożony jeszcze podczas obowiązywania ustawy Prawo wodne z 2001 r., a więc to jej przepisy prawa materialnego znajdą zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej". W tej sprawie przepis ten ma zastosowanie, ponieważ na skutek wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z 25 października 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 812/17 postępowanie w sprawie jest nadal wszczęte i niezakończone. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tego stanowiska ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15). Stosownie do art. 64b Prawa wodnego z 2001 r., w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Kluczowe znaczenie dla ustalenia organu właściwego do wydania decyzji na podstawie art. 64b Prawa wodnego z 2001 r., ma wskazanie organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla realizacji przedmiotowego przepustu na gruncie obowiązujących obecnie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. Przepust jest urządzeniem wodnym, którego wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 197 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 389 pkt 6 Prawa wodnego z 2017 r.). Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Przede wszystkim organem właściwym w sprawie pozwoleń wodnoprawnych wydawanych na wniosek podmiotu innego niż Wody Polskie, jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a), c) i d)). Ustawodawca szczegółowo przedstawił przypadki, w których organ ten jest kompetentny do wydania pozwolenia wodnoprawnego, ale żaden z tych przypadków nie dotyczy realizacji przedmiotowych przepustów. We wszystkich innych przypadkach organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, co wynika z art. 397 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) Prawa wodnego z 2017 r. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla przepustów objętych wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 64b Prawa wodnego z 2001 r. jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, a więc w tym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni w Jaśle. Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.