II OW 12/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: s. NSA Małgorzata Miron (sprawozdawca) Sędziowie: s. NSA Leszek Kiermaszek s. NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wyznaczenie sądu do rozpoznania sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 345/26 ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2025 r. znak: KOC/5831/Ar/24 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: wyznaczyć Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi do rozpoznania sprawy.

Miasto Stołeczne Warszawa wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 16 grudnia 2025 r. znak: KOC/5831/Ar/24 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Zaskarżoną decyzją uchylono decyzję Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z 5 września 2024 r. nr 5/WOL/CP/2024 (o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie szkoły podstawowej z oddziałami przedszkolnymi, filią biblioteki miejskiej, przychodnią i garażem podziemnym przy ul. [...]) i umorzono postępowanie przed tym organem jako organem I instancji. Skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 345/26. Pismem z 12 maja 2026 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o wyznaczenie innego wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznania ww. sprawy. W uzasadnieniu tego wniosku powołano się na art. 14a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Wyjaśniono, że sprawa jest generalnie związana z zamierzeniem budowlanym polegającym na budowie szkoły w bezpośrednim sąsiedztwie siedziby Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy ul. [...]. Zaskarżona decyzja została wydana na skutek odwołania wniesionego przez Skarb Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Podkreślono, że w zaistniałej sytuacji procesowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie występowałby de facto w dwojakiej roli – jako sąd rozpoznający skargę oraz jako strona tego postępowania. Zdaniem Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie byłoby to sprzeczne z zasadą zakazującą orzekania we własnej sprawie (nemo iudex in causa sua), która jest fundamentem zaufania do sądów i sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 14a p.p.s.a. jeżeli wojewódzki sąd administracyjny nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczy na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, inny wojewódzki sąd administracyjny. Przepis powyższy dotyczy takiej przeszkody, która wyklucza możliwość rozpoznania sprawy lub podjęcia czynności przez sąd właściwy. Do przeszkód takich należy zaliczyć np. wyłączenie wszystkich sędziów i asesorów sądowych tego sądu od rozpoznawania sprawy, jak również zakaz orzekania we własnej sprawie. W demokratycznym państwie prawnym wojewódzki sąd administracyjny nie powinien rozstrzygać spraw, które go dotyczą (nemo iudex in causa sua), a więc takich, gdzie da się wykazać związek pomiędzy wynikiem postępowania a sferą przynależnych mu praw lub obowiązków. W zaistniałym stanie faktycznym taki związek występuje. Skarga Miasta Stołecznego Warszawy związana jest z zamierzeniem budowlanym, które ma być zrealizowane w bezpośrednim sąsiedztwie siedziby Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a zaskarżona decyzja została wydana na skutek odwołania wniesionego przez ten Sąd. Tym samym rozpoznanie przedmiotowej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie mogłoby u postronnego obserwatora wzbudzić wątpliwości co do obiektywności wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Konkludując, sytuacja, gdy właściwy miejscowo i rzeczowo wojewódzki sąd administracyjny jest stroną postępowania, którego skarga dotyczy, stanowi przeszkodę do jej rozpoznania przez ten sąd, o której mowa w art. 14a p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 14a p.p.s.a., wyznaczył do rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.